
Teklif kuru ile gerçek tahsilat kuru aynı olmayabilir
İhracatta döviz kuru nasıl belirlenir? Önce üreticinin maliyetinin hangi para birimlerinden oluştuğunu, alıcıya hangi dövizde fiyat verileceğini ve tahsilatın hangi tarihte gerçekleşmesinin beklendiğini belirleyin. TL maliyeti USD teklifine çevirirken kullanılan varsayımsal kur, döviz bankada bozdurulurken gerçekleşen kur, muhasebe kayıtlarında gereken kur ve sözleşmedeki özel kur hükmü ayrı konulardır.
TCMB Gösterge Niteliğindeki Kurlar açıklamasına göre gösterge döviz kurları normal iş günlerinde saat 15.30'da belirlenir. TCMB bunların gerçek/tüzel kişileri bağlamadığını, tarafların işlemlerinde hangi kuru kullanacağına kendilerinin karar verdiğini açıklar. Dolayısıyla TCMB alış veya satış kuru otomatik olarak bankanızın o anda uygulayacağı ticari işlem kuru değildir.
1. Hangi kur, hangi soruya cevap verir?
| Kur kaynağı / terim | Amaç | Yanlış kullanım |
|---|---|---|
| TCMB gösterge döviz alış/satış | Referans ve belirli resmî/muhasebesel değerlendirmeler | Bankanın kesin alış/satış fiyatı sanmak |
| Banka uygulanabilir döviz alış/satış | Gerçek dönüşüm veya tahsilat maliyetini hesaplamak | Spread ve bankacılık masrafını sıfır saymak |
| Teklif bütçe kuru | Satıcı maliyetlerini teklif para birimine çevirmek | Gelecekte kesin gerçekleşecek kurmuş gibi sunmak |
| Sözleşmede belirlenen kur/esas | Tarafların fiyat veya ödemeyi hangi koşullarda belirlediği | Tüm sözleşmelere otomatik aynı kuralı uygulamak |
| Gerçekleşen tahsilat/bozdurma kuru | İşlem sonu kârlılığı izlemek | Teklif günü senaryosuyla aynı kabul etmek |
TCMB sık sorulan sorular hafta sonu ve resmî tatillerde yeni gösterge kur belirlenmediğini de açıklar. Pazar günü hazırlanan teklifte “bugünkü TCMB kuru” şeklinde yeni bir resmî ilan varmış gibi yazmayın; en son geçerli iş günü ve kaynak tarihini saklayın.
2. Önce maliyeti döviz bazında ayrıştırın
Bir ürünün maliyeti TL işçilik, USD hammadde, EUR ithal parça ve USD taşıma kalemlerinden oluşabilir. Bunları tamamını TL olarak yazıp ardından USD'ye dönüştürmek mümkünse de hesapta döviz kaynaklı bir kalemin iki kez kur etkisine maruz kalmadığı kontrol edilmelidir. Üretici finans ekibi her girdinin orijinal dövizini ve ödeme tarihini kaydetmelidir.
| Gider | Kaynak döviz | Kur riski | Onay |
|---|---|---|---|
| Yerli işçilik ve enerji | TL | TL maliyet / USD teklif dönüşümü | Üretim ve finans |
| İthal parça | EUR | EUR/USD çapraz kur | Satın alma ve finans |
| Dış navlun | USD veya taşıyıcı dövizi | Geçerlilik ve ek masraf | Lojistik |
| Banka ve kredi | İşleme özgü | Kur makası, vade ve tahsilat | Finans |
3. Kurgusal kurla hesap: 90.000 TL maliyet
Aşağıdaki örnek kurlar tamamen varsayımsaldır; 15 Kasım 2026'ya ait piyasa kurları değildir. Bir birimin toplam TL giderinin 90.000 TL, bütçe dönüşüm kurunun 45,00 TL/USD olduğunu varsayalım. Döviz bazlı birim maliyet 90.000 / 45 = 2.000 USD olur.
Üretici maliyet üzerine %20 eklerse teklif 2.400 USD olur. Ancak satış fiyatı üzerinden %20 brüt marj hedeflerse fiyat = 2.000 / (1−0,20) = 2.500 USD olmalıdır. Bu ikinci durumda 500 USD kârın 2.500 USD fiyata oranı %20'dir. Kur hesabı ile markup/marj hesabı aynı şey değildir.
Tahsilat anında gerçek banka dönüşüm kuru örneğin 42,00 TL/USD olursa 2.500 USD brüt tahsilat = 105.000 TL; 48,00 olursa = 120.000 TL olur. Başlangıç maliyeti gerçekten 90.000 TL olarak kalmışsa sırasıyla 15.000 ve 30.000 TL brüt fark ortaya çıkar. Bunlar yalnız kur duyarlılığını gösterir; gerçek gider, vergi, banka masrafı ve gelecekteki üretim maliyeti farklı olabilir.
4. Kur riskini yönetmek için karar matrisi
| Durum | Risk | İşlem |
|---|---|---|
| Üretim süresi uzun | TL maliyet değişebilir | Geçerlilik tarihi ve maliyet güncelleme kontrolü |
| EUR girdi, USD gelir | EUR/USD çapraz kur etkisi | Her döviz için ayrı senaryo |
| Vadeli ödeme | Kur ve tahsilat riski | Finansman ve teminat incelemesi |
| Taşıma teklifi kısa geçerli | Navlun kur/fiyat değişimi | Taşıyıcı fiyat geçerliliğini teklif süresine eşleştir |
| Farklı banka kotasyonları | Kur makası/komisyon farkı | Uygulanabilir işlem bazlı fiyat iste |
Kur riskinden korunma amaçlı bankacılık araçları her firmaya veya işleme uygun olmayabilir. Bankanın özel ürün şartları, maliyet, karşı taraf ve kredi riskini uzmanla inceleyin. Bu rehber yatırım veya türev işlem tavsiyesi değildir.
5. Çelişen kur kaynakları nasıl kaydedilir?
- TCMB gösterge kurunun tarihi, saat aralığı ve alış/satış yönünü kaydet.
- Bankadan gerçek işlem için alınan alış/satış kotasyonunu, saati ve masrafları ayrı yaz.
- Teklif maliyetini hesaplayan iç bütçe kurunu, gerekçesini ve kim onayladı bilgisini sakla.
- Alıcının sözleşmede sabit kur veya para birimi değişikliği isteyip istemediğini doğrula.
- Teklif ve siparişin yeniden hesaplanacağı tarih/eşik varsa finans onayına bağla.
Resmî kur, banka kuru ve fiyatlama kuru uyuşmuyorsa biri otomatik hatalı kabul edilmez; farklı amaçlara hizmet ediyor olabilirler. Fakat aynı matematik tablosunda açıklamasız karıştırılmaları hatadır.

6. Alıcıya nasıl açık fiyat teklifi hazırlanır?
Ürün, miktar, para birimi, Incoterms® sürümü ve teslim yeri, ödeme koşulları, üretim/teslim varsayımı ve teklif geçerliliği açık yazılmalıdır. Pro Forma Invoice rehberi bu alanların teklif/ön fatura bağlamında işlevini açıklar. İç maliyet kurunuz müşteriye söz verilmiş değişken bir fiyat hesabı değilse bunu sözleşmeye yanlış biçimde yansıtmayın.
Teklif kuru ve tahsilat kuru için ayrı kayıt
İhracatta döviz kuru belirlenirken maliyetin hangi para biriminde oluştuğu, teklifin hangi para birimiyle verildiği ve tahsilat tarihindeki gerçek çevrim kuru birbirine karıştırılmamalıdır. Kurgusal olarak 90.000 TL maliyetin 30 TL/EUR varsayımıyla 3.000 EUR olması, vade sonunda aynı TL karşılığının elde edileceğini garanti etmez.
| Kontrol | Kanıt | Karar |
|---|---|---|
| Maliyet para birimi | Üretici ve tedarikçi faturası | Giderleri ayır |
| Teklif kuru | Kaynak, tarih ve marj | Sürüm kaydı |
| Tahsilat kuru | Bankanın fiilî işlem koşulu | Gerçekleşen sonuç |
Teklif geçerlilik süresi ve para birimi alıcıyla yazılı anlaşılmalıdır.
TMT DealMakers'ın rolü
TMT DealMakers uygun ithalatçı ve distribütör adaylarını araştırarak ilk temas ve ticari görüşme koordinasyonunu destekler. Gerçek döviz kuru, fiyatlama, ödeme ve sözleşme yetkisi üreticinin finans/ticari ekiplerinde kalmalıdır. TMT DealMakers'ın B2B yaklaşımını inceleyin. Hiçbir kur senaryosu satış garantisi değildir.
Kaynaklar ve kontrol notu
- TCMB — Gösterge Niteliğindeki Kurlar
- TCMB — Döviz Kurları SSS
- International Trade Administration — Pro Forma Invoice
- International Trade Administration — Negotiate an Export Sale
Kaynak inceleme tarihi: 15 Kasım 2026. Örnek kurlar ve maliyetler kur tahmini ya da gerçek işlem verisi değildir. Sözleşme, muhasebe ve bankacılık kuralları için yetkili uzman teyidi gerekir.
Hedef alıcınızı birlikte değerlendirelim
Ürününüzün kullanım alanı, hedef ülke ve olası alıcı profili üzerinden uygulanabilir araştırma kapsamını görüşebilirsiniz. Araştırma, satın alma veya satış garantisi değildir.
TMT DealMakers ana sayfasını inceleyin
