
Marj mı, markup mı? Önce tanımı sabitleyin
Ürün bazında ihracat kâr marjı hesaplama örneği oluştururken iki sık hata yapılır: maliyet üzerine eklenen yüzdeyi satış marjı sanmak ve hangi giderlerin satıcıya ait olduğunu ayrılaştırmamak. Brüt kâr marjı çoğu yönetim hesabında (satış geliri − ilgili satış maliyeti) / satış geliri şeklinde ifade edilir. Maliyet üzerine eklenen kâr oranı (markup) ise (satış fiyatı − maliyet) / maliyet ile hesaplanır.
Örnek olarak maliyet 100 USD, satış fiyatı 125 USD ise markup %25, satış fiyatı bazlı marj %20'dir. Ancak şirketin raporladığı muhasebe brüt kâr, faaliyet kârı veya net kâr, hangi genel giderlerin ve vergilerin dahil edildiğine göre farklıdır. Bu rehber yönetim amaçlı örnek ürün/işlem katkı marjı hesabıdır; resmî mali tablo veya vergi hesabı yerine geçmez.
1. SKU bazında maliyetleri doğru ayırın
| Gider grubu | İçerik | Kontrol sahibi |
|---|---|---|
| Doğrudan üretim | Hammadde, doğrudan işçilik, kalite | Üretim ve muhasebe |
| Paketleme | Ürüne özgü koli, palet, etiket | Operasyon |
| İlgili genel gider | Onaylanan kapasite ve dağıtım yöntemi | Finans |
| Satıcının teslim gideri | İç nakliye, gümrük işlemi, navlun, sigorta | Lojistik; Incoterms® şartına göre |
| Finansman ve tahsilat | Banka masrafı, vade, ödeme riski | Finans |
| Satış komisyonu | Sözleşme koşullarına göre hak edilen tutar | Ticari/finans ve sözleşme kontrolü |
International Trade Administration — Determine Total Export Price ihracat ürününün fabrika maliyeti dışında teslim ve ülke bazlı maliyetler doğurabileceğini açıklar. Alıcının ithalat vergilerini satıcının her teklifinde otomatik maliyet saymayın. Satıcı mı alıcı mı üstleniyor, sözleşmeye göre belirleyin.
2. Kurgusal ürün için açık maliyet tablosu
Aşağıdaki rakamlar piyasa fiyatı değildir; tek bir örnek SKU için USD varsayımıdır. Komisyonun hesaplama tabanı ve ödeme şartı ayrıca açıklanacaktır.
| Kalem | Kurgusal USD/adet | Not |
|---|---|---|
| Üretim ve kalite | 70 | Doğrudan gider |
| Paket ve etiket | 5 | SKU'ya dağıtıldı |
| İlgili genel gider | 5 | Yönetim hesabı |
| Satıcının navlun/operasyon payı | 10 | Teklif teslim kuralıyla uyumlu |
| Bankacılık/finansman | 2 | Kurgusal varsayım |
| Komisyon hariç satıcı gideri | 92 | Ürün bazlı yönetim maliyeti |
Satış fiyatı 125 USD olsun. Sözleşme örneğinde satış fiyatı üzerinden %5 başarı komisyonu varsayalım: 125 × 0,05 = 6,25 USD. Bu belirli bir ajansın gerçek komisyon oranı değildir; hesabı göstermek için seçilmiş kurgusal yüzdedir.
3. Komisyon sonrası gerçek örnek marj
Kurgusal gelir 125 USD; komisyon dışı maliyet 92 USD; komisyon 6,25 USD. Toplam ilgili gider 98,25 USD, kalan katkı 26,75 USD. Bu tanıma göre satış fiyatı üzerindeki katkı marjı: 26,75 / 125 = %21,4. Komisyon dışı katkı 33 USD ve oranı %26,4 olur. Dolayısıyla komisyonun göz ardı edilmesi ürün bazlı katkı marjını olduğundan iyi gösterir.
Hedef komisyon gelir üzerinden değişken %5 ve hedef kalan katkı marjı %20 ise satış fiyatı denklemi: P × (1 − 0,05 − 0,20) = 92. Bu durumda P = 92 / 0,75 = 122,67 USD (yuvarlama). Sözleşmede komisyon farklı matraha bağlıysa bu formül aynen kullanılamaz.
4. Kur, komisyon ve navlun ayrı duyarlılık hesabı
| Senaryo | Satış geliri | Komisyon | Diğer gider | Katkı / marj |
|---|---|---|---|---|
| Temel kurgusal senaryo | 125,00 | 6,25 | 92,00 | 26,75 / %21,4 |
| Navlun +5 USD | 125,00 | 6,25 | 97,00 | 21,75 / %17,4 |
| Banka gideri +3 USD | 125,00 | 6,25 | 95,00 | 23,75 / %19,0 |
| Kurla ilgili ek 4 USD gider | 125,00 | 6,25 | 96,00 | 22,75 / %18,2 |
Bu senaryolar birbirinden bağımsız tek değişken değişiklikleridir; birlikte gerçekleşmiş sonuç değildir. Kuru hesaplarken gerçek maliyet para birimleri, bankanın işlem kuru, tahsilat tarihi ve fiyat geçerliliği ayrı kaydedilmelidir.
5. Komisyon sözleşmesindeki kritik sorular
- Komisyon hangi işlemde doğar: sipariş, fatura, sevkiyat veya tahsilat mı?
- Matrah brüt fatura, iade/iskonto sonrası net tutar veya başka bir değer mi?
- Taşıma, sigorta ve vergi tutarları komisyon matrahına dahil mi?
- Önceden üreticinin tanıdığı alıcılar veya tekrar siparişler nasıl ele alınır?
- İptal/iade, tahsilat kaybı ve döviz dönüşümü sonucunda hesap nasıl düzeltilir?
- Yazılı sözleşmedeki yetki ve ödeme koşulları kim tarafından onaylanır?
TMT DealMakers'ın açıklanan iş modeli başlangıç/aylık ücret yerine sözleşmeye bağlı gerçekleşen satış başarı komisyonunu esas alır. Buradaki %5 yalnız öğretici varsayımdır; gerçek komisyon oranı iddiası değildir. Maliyet tablosu gerçek sözleşme koşullarını yansıtmalıdır.
6. Doğru ürün kârlılığı için teklif dosyası
| Alan | Kaydedilecek bilgi | Yetkili |
|---|---|---|
| Ürün ve miktar | SKU, ilk parti, teknik sürüm | Üretim/kalite |
| Teslim | Incoterms® 2020 kuralı ve yer | Lojistik |
| Maliyet | Üretim, navlun, döviz, banka | Finans |
| Komisyon | Sözleşme oranı, matrah ve hak ediş | Ticari/hukuk |
| Fiyat ve marj | Yönetim hesabı, onaylı revizyon ve geçerlilik | Yetkili fiyat sorumlusu |
| Alıcı statüsü | RFQ, teklif, PO ve tahsilat ayrı | CRM/hesap sahibi |
Pro Forma Invoice rehberi alıcıya bildirilen fiyat, miktar, teslim ve geçerlilik koşullarının açık olmasını önerir. Üreticinin iç maliyet ve komisyon dosyası müşteriye doğrudan sunulacak fiyat belgesinden ayrı tutulabilir; karar ve denetim izi kaybolmamalıdır.

7. Hesaplamayı bitirmeden önce kontrol listesi
- Satıcıya ait olmayan masrafları maliyete eklemedik mi?
- Üretim ve genel giderleri çift saymadık mı?
- Markup ile marj formüllerini karıştırmadık mı?
- Komisyon oranı ve matrahı gerçek sözleşmeye dayalı mı?
- Döviz, navlun ve finansman riskleri ayrı senaryolarla incelendi mi?
- RFQ, teklif ve teyitli satış/tahsilat CRM'de ayrı mı?
SKU bazında ihracat marjını satışa özgü giderlerle ölçün
Ürün bazında kâr marjı raporunda farklı SKU’ları tek ortalama ile değerlendirmeyin. Kurgusal olarak bir ürünün teknik test, ambalaj veya uluslararası navlun gideri diğerinden yüksek olabilir.
| Kontrol | Kanıt | Karar |
|---|---|---|
| SKU A | Üretim ve paketleme | Maliyet kartı |
| SKU B | Teknik uygunluk ve test | Ayrı gider |
| Satış bazında | Komisyon, banka, navlun | Teklife tahsis |
| Marj | Gelir eksi ilgili maliyet / gelir | Finans onayı |
258 genel marj hesabını, bu yazı ürün bazındaki değişkenleri açıklar.
TMT DealMakers ve şeffaf ticari koordinasyon
TMT DealMakers üreticiye uygun alıcı araştırması, şirket özelinde nazik iletişim ve görüşme koordinasyonunu destekler. Fiyat/komisyon/marj hesabının nihai onayı üretici finans ve sözleşme yetkililerine aittir; potansiyel alıcı araştırması satış garantisi değildir. TMT DealMakers'ın yaklaşımını inceleyin.
Kaynaklar ve sınırlar
- International Trade Administration — Determine Total Export Price
- International Trade Administration — Pro Forma Invoice
- ICC — Incoterms® 2020
Kaynak inceleme tarihi: 15 Kasım 2026. Bütün sayılar ve %5 oranı tamamen kurgusaldır. Gerçek marj, muhasebe gider kapsamı, sözleşme ve vergi koşullarına göre yetkili uzman tarafından doğrulanmalıdır.
Hedef alıcınızı birlikte değerlendirelim
Ürününüzün kullanım alanı, hedef ülke ve olası alıcı profili üzerinden uygulanabilir araştırma kapsamını görüşebilirsiniz. Araştırma, satın alma veya satış garantisi değildir.
TMT DealMakers ana sayfasını inceleyin
