
Ödeme ve teslim neden aynı karar değildir?
Ödeme şekli ile teslim şeklini birlikte düşünmek, iki sözleşme alanını aynıymış gibi kullanmadan ticari nakit ve sevkiyat kararlarını uyumlu hale getirmektir. Incoterms® 2020 kuralları satıcı ve alıcının taşıma, gümrük işlemleri, belirli masraflar ve malın teslimindeki risk paylaşımını düzenler. Peşin ödeme, akreditif, vesaik mukabili veya mal mukabili ise bedelin hangi şartlarda ve ne zaman tahsil edilmesine odaklanır.
ICC Digital Library — Incoterms and Commercial Contracts Incoterms® kurallarının ödeme zamanı, yöntem, para birimi, sözleşmenin varlığı ve mülkiyetin geçişini tek başına düzenlemediğini açıkça belirtir. Örneğin “CIF satıyoruz” ifadesinden “alıcı bankadan mutlaka peşin ödeyecek” sonucu çıkarılamaz.
1. Ayrı kararları aynı işlem kartında gösterin
| Kontrol | Ödeme şartı | Incoterms® teslim şartı |
|---|---|---|
| Temel soru | Kim, ne zaman, hangi dövizle ödeyecek? | Mal nerede teslim edilir, masraf ve risk ne zaman el değiştirir? |
| Önemli belge | PO/sözleşme, banka şartı, ödeme teyidi | Taşıma, teslim noktası, ihracat/ithalat sorumluluğu |
| Karar sahibi | Finans, satış ve yetkili banka | Satış, lojistik, gümrük ve sigorta |
| Yanlış yorum | Sevkiyat yapıldı, ödeme tamamlandı | Satıcı navlunu ödedi, risk hâlâ satıcıda |
2. Dört kombinasyon örneği
| Varsayımsal kombinasyon | Ödeme riski | Teslim açısından kontrol |
|---|---|---|
| FCA + kısmi peşin ödeme | Ödenmemiş bakiye riski kalabilir | Adlandırılmış teslim noktası ve yükleme sorumluluğu |
| CIP + akreditif | Akreditif belge uyumu, banka ve ülke riski | Taşıma ve yüksek kapsamlı sigorta, risk devri ilk taşıyıcıda olabilir |
| DAP + mal mukabili 60 gün | Satıcı hem varışa taşıma/teslim riskini hem vadeli alacağı üstlenebilir | İthalat temizleme/vergisi kural gereği genelde alıcıda |
| CIF + vesaik mukabili D/P | Alıcı ödemezse belge/yük ve dönüş riski doğabilir | Denizyolu, varış navlunu/sigorta ve gemiye yüklemede risk devri |
Örnekler ürün veya ülke bazında zorunlu öneri değildir. Aynı teslim kuralı farklı ödeme türleriyle kararlaştırılabilir; bankanın belge denetimi veya alıcının kredi geçmişi ticari güvenceyi değiştirir.
3. DAP + vadeli satış neden daha fazla işletme sermayesi bağlayabilir?
Kurgusal bir üretici 10.000 USD'lik makine parçasını DAP Berlin deposuna, teslimden 60 gün sonra ödeme şartıyla satsın. Satıcı belirli varış noktasına kadar taşıma masraf ve riskini planlar; uygun DAP kuralında mal boşaltmaya hazır şekilde teslim edilir, boşaltma ve ithalat prosedürleri kural çerçevesinde genellikle alıcıdadır. Buna ek olarak satıcı ödeme vadesine kadar alacak taşır.
Bu nedenle DAP fiyatı yalnız üretim maliyetiyle hesaplanamaz. Navlun, iç taşıma, gümrük çıkışı, taşıma/sigorta tercihi ve finansman maliyeti ayrı araştırılmalıdır. DAP altında satıcının mutlaka sigorta düzenleme yükümlülüğü bulunduğu veya varışta bütün vergileri ödediği söylenemez. ICC — Incoterms® 2020 DAP/DPU/DDP farklarını açıklar.
4. Akreditif teslim kuralını kendiliğinden değiştirmez
Akreditif şartları ve taşıma belgeleri, seçilen teslim kuralı ve fiilî lojistik zinciriyle uyumlu olmalıdır. Bankalar akreditifte genellikle malların fiziksel niteliğinden çok ibraz edilen belgelerin şartlara uygunluğunu inceler. Örneğin FCA ile konteynerin taşıyıcıya teslim edildiği bir işlemde “on-board” konşimento isteği sözleşmede bankacılık ve taşıyıcı bakımından önceden planlanmalıdır. ICC Incoterms® 2020 FCA'nın gemiye yükleme kaydı bulunan konşimentoya ilişkin 2020 değişikliğini açıklar.
Teslim ve belge tarihi birbirine uymuyorsa “akreditif var, sorun olmaz” demeyin. Banka, taşıma ve ihracatçı işlemden önce belge şartını birlikte incelemelidir.
5. Kurgusal maliyet ve nakit karşılaştırması
| Senaryo | Satıcının varsayımsal ek yükü | Denetim |
|---|---|---|
| FCA fabrika yakınındaki taşıyıcı terminali | Terminale kadar uygun maliyet, bakiye tahsilat riski olabilir | Yetkili teslim/ödeme teyidi |
| DAP müşteri deposu | Uzun uluslararası taşıma, varış öncesi risk | Navlun, terminal, teslim adresi |
| Her iki senaryoda 60 gün vade | Tahsilat gerçekleşinceye kadar alacak | Banka/sigorta, finansman ve limit |
Bu tablo fiyat veya kârlılık tahmini değildir. Somut karar için ürün, miktar, yük özellikleri, ülke ve bankacılık masrafı kaydedilmelidir. Aynı “60 gün” vadede riskin başlangıcının fatura, sevkiyat, varış veya kabul tarihinden hangisi olacağı yazılı olarak belirtilmelidir.

6. Teklif öncesi yetki ve belge matrisi
| Belge / onay | Kim kontrol eder? | Kaydedilecek kanıt |
|---|---|---|
| Ürün, miktar, teslim kapasitesi | Üretim/kalite | SKU, MOQ, termin ve gerçek test |
| Incoterms® ve varış yeri | Satış/lojistik | Kural, sürüm, tam adlandırılmış nokta |
| Fiyat, döviz ve finansman | Finans | Maliyet sürümü, hedef marj, vade |
| Ödeme güvencesi | Finans/banka/risk | Gerçek teminat veya poliçe koşulu |
| Teklif ve PO kabulü | Ticari yetkili | Onay, geçerlilik ve sözleşme sürümü |
7. Alıcıya profesyonel netleştirme sorusu
Dear Purchasing Team, thank you for reviewing the proposed product range. To prepare an accurate quotation, could you kindly confirm your preferred delivery location and the payment milestone you would normally use for a first order? We would be pleased to assess a practical arrangement with our logistics and finance teams.
İlk ilişki gerçekse ve alıcıyla iletişim koşulları uygunsa kullanılabilir. Sözleşme şartlarını henüz onaylamadan kesin ödeme veya teslim vaadi verilmez.
8. CRM'de ödeme ve teslim farklı statüler taşımalı
Alıcı yanıtı, RFQ, teklif, PO, teslim, fiilî sevkiyat, fatura ve banka tahsilatı birbirinden farklı olaylardır. Hem varış teslimi hem vadeli alacak riskini üstlenen işlemlerde tek “tamamlandı” durumu yeterli değildir. Her aktif kartta sorumlu, belge, tarih, açık risk ve sonraki adım bulunmalıdır.
Incoterms teslim riskini ödeme vadesiyle karıştırmayın
Ödeme şekli ve teslim kuralı aynı hüküm değildir. DAP teslimli ve 60 gün vadeli satışta üretici navlun gibi ilgili giderleri finanse ederken tahsilat için ayrıca bekleyebilir; FCA ve peşin ödeme seçeneği farklı bir nakit döngüsü doğurur. İki kombinasyonu yalnız satış fiyatına bakarak kıyaslamayın.
| Alan | Örnek / kanıt | Karar |
|---|---|---|
| DAP + vadeli satış | Satıcının taşıma kapsamı ve alacak vadesi | İşletme sermayesi hesabı |
| FCA + peşin ödeme | Belirli yerde teslim ve erken tahsilat | Maliyet ve nakit karşılaştırması |
| CIF + akreditif | Navlun/sigorta ile belge şartları | Risk ve ibraz takibi |
| EXW + vadeli ödeme | Teslim şartı alacak riskini çözmez | Alıcı limiti ve sözleşme |
Incoterms® 2020 ödeme zamanı ve mülkiyet devrini tek başına düzenlemez; somut sözleşme ve bankacılık koşulları ayrıca belirlenmelidir.
TMT DealMakers'ın ticari rolü
TMT DealMakers üreticilere uygun potansiyel alıcı ve distribütör araştırması ile saygılı ticari tanışma/görüşme koordinasyonu sunar. Ödeme teminatı, taşıma sigortası veya sevk onayı veren bir kurum olduğunu iddia etmez. TMT DealMakers'ın yaklaşımını inceleyin.
Kaynaklar ve doğrulama tarihi
- ICC — Incoterms® 2020
- ICC — Incoterms and Commercial Contracts
- ITA — Trade Finance Guide
- ITA — Pro Forma Invoice
Kaynak inceleme tarihi: 16 Kasım 2026. Kombinasyonlar ve tutarlar kurgusaldır; ödeme, teslim ve vergi yükümlülükleri gerçek sözleşme için uzmanla kontrol edilmelidir.
Hedef alıcınızı birlikte değerlendirelim
Ürününüzün kullanım alanı, hedef ülke ve olası alıcı profili üzerinden uygulanabilir araştırma kapsamını görüşebilirsiniz. Araştırma, satın alma veya satış garantisi değildir.
TMT DealMakers ana sayfasını inceleyin
