
Teslim şeklini ilk tekliften önce niçin belirlemeli?
İhracatta teslim şekilleri, bir sevkiyatın maliyetini, görev paylaşımını ve mal üzerindeki hasar/kayıp riskinin devrini etkiler. Fakat bir teslim kuralı seçmek, ödeme şeklinin veya ürünün gümrük/teknik uygunluğunun otomatik belirlendiği anlamına gelmez. Ürün, taşıma modu, yükleme tesisi, varış şehri, alıcı rolü ve finansman koşulu ilk tekliften itibaren birlikte ele alınmalıdır.
International Chamber of Commerce — Incoterms® 2020, toplam 11 kuralı, yedi çok modlu ve dört deniz/iç suyolu kuralı olarak ayırır. ICC Incoterms and Commercial Contracts satıcı/alıcı görevlerini, maliyetleri ve risk devrini düzenlediğini; ancak fiyatın ödeme tarihi veya mülkiyet devrini tek başına çözmediğini açıklar.
1. Tekliften önce altı ticari parametre
| Alan | Gerekli soru | Sorumlu |
|---|---|---|
| Ürün ve ambalaj | SKU, ağırlık, paket, hacim ve güvenlik gereksinimi nedir? | Üretim/kalite |
| Taşıma modu | Kara, hava, deniz veya kombine taşıma mı? | Lojistik |
| Adlandırılmış yer | Hangi fabrika kapısı, terminal, liman, depo? | Alıcı ve satıcı |
| Gümrük | İhracat ve ithalat beyanını kim üstlenebilir? | Dış ticaret ve uzman |
| Navlun/sigorta | Hangi rota, süre, teminat ve maliyet teklif ediliyor? | Lojistik/finans |
| Ödeme | Peşinat, vade, banka evrakı ve tahsilat riski nedir? | Finans ve yetkili taraflar |
2. Sık karşılaşılan kurallardaki önemli farklar
| Kural | Taşıma mantığı | Kritik dikkat |
|---|---|---|
| EXW | Satıcı malı belirlenen yerde alıcıya hazır eder | İhracat gümrüğü ve yükleme yetkisi ayrıca planlanmalı |
| FCA | Satıcı belirli yerde uygun taşıyıcıya teslim eder | Teslim yeri satıcının tesisiyse yükleme sorumluluğu farklıdır |
| FOB | Deniz/iç suyolunda gemiye yükleme | Terminalde teslim edilen konteyner için genellikle FCA daha uygun olabilir |
| CPT | Satıcı varışa kadar taşımayı öder | Risk taşıyıcıya teslimde geçebilir; ücret ödeme ve risk noktası farklı |
| CIP | Satıcı taşıma ve geniş kapsamlı sigorta sağlar | Sigorta teminatı ile riskin taşıyıcıya teslimde geçişi ayrı |
| DAP | Adlandırılmış yerde boşaltmaya hazır teslim | Satıcı genel olarak varışa kadar risk; ithalat işlemi alıcıda |
| DDP | Satıcı uygun ithalat formaliteleri ve vergiyi üstlenir | Satıcının yerel ithalatçı olarak hareket etme imkânı ve vergi yükü teyit edilmeli |
Bu tablo kural metninin yerine geçmez. ICC Incoterms 2020 Checklist taşıma biçimi ve risk tercihlerine göre FCA, CPT, CIP, DAP, DPU veya DDP gibi seçeneklerin nasıl değerlendirilebileceğini açıklar.
3. Navlun teklifini hangi ayrıntıda istemelisiniz?
Taşıyıcının “İstanbul–Berlin taşıma 800 EUR” benzeri yanıtı tek başına yeterli değildir. Başlangıç ve teslim noktası, yük özellikleri, navlun dövizi, yakıt ekleri, terminal hizmeti, gümrük hizmeti, sigorta, geçerlilik ve elleçleme ücretleri yazılı netleşmelidir. Bazı hizmetler taşıyıcı teklifinde hariç olabilir.
Örneğin DAP Berlin deposu için ürün bedeli, fabrika–terminal taşıması, uluslararası taşıma, olası terminal/dağıtım maliyeti ve ödeme vadesi bir araya gelir. Aynı ürün FCA İzmit taşıyıcı tesisinde farklı satıcı maliyeti doğurur. Ancak farklı maliyet olması tek başına hangi teklifin üretici için daha kârlı olduğunu göstermez; gerçek fiyat ve alıcı kabul koşulları gereklidir.
4. Kurgusal iki teklifin aşamalı karşılaştırması
Türk makine komponenti üreticisi, Almanya'daki bir firmadan 300 adet parça için bilgi almış olsun. Birinci seçenek FCA İzmit taşıyıcı deposu, ikinci seçenek DAP Hamburg teslim deposu olarak düşünülüyor. Üretici iki ayrı taşıma maliyeti ve risk noktası hesaplar; alıcı da gümrük/teslim yetkisini teyit eder. Her iki seçenekte de ödeme vadesi ayrıca kararlaştırılır.
| Karar | FCA yaklaşımı | DAP yaklaşımı |
|---|---|---|
| Satıcı taşıma yükü | Belirlenen FCA teslim noktasına kadar | Adlandırılmış varış noktasına kadar |
| Risk devri | FCA teslimi gerçekleşince | Varışta boşaltmaya hazır teslimde |
| Ödeme | Ayrı sözleşmesel şart | Ayrı sözleşmesel şart |
| Uygunluk | Ürün ve ülke izinleri ayrıca | Ürün ve ülke izinleri ayrıca |
Bu senaryo gerçek firma/ürün/sipariş değildir. Belirli noktadaki taşıma ve boşaltma ayrıntıları somut kural ve sözleşme üzerinden kontrol edilmelidir.

5. Tekliften kapanışa sekiz aşamalı takip
- Ürünün model, ağırlık, boyut, ambalaj ve sevk miktarını üretici onaylar.
- Alıcı gerçek teslim adresini ve varsa boşaltma/ithalat rolünü teyit eder.
- Lojistik taşıma modu ve seçilen Incoterms® kuralının uygunluğunu inceler.
- Taşıyıcı, sigorta ve terminal fiyatı yazılı ve tarihli alınır.
- Finans teslim maliyetini, ödeme riskini ve fiyat geçerliliğini onaylar.
- Ticari yetkili Incoterms® 2020 + adlandırılmış yer içeren teklifi gönderir.
- PO, fatura, packing list ve taşıma belgeleri gerçek sevkle eşleştirilir.
- Fiilî teslim, gümrük kapanışı ve tahsilat ayrı kanıtlarla kaydedilir.
6. CRM ve lojistik sorumluluk matrisi
| Durum | Gereken kanıt | Sonraki görev |
|---|---|---|
| RFQ | Alıcı model, adet ve hedef noktası | Teslim seçeneklerini araştır |
| Taşıma fiyatı alındı | Güncel taşıyıcı teklifi ve kapsam | Finans onayı |
| Teklif gönderildi | Onaylı kural/yer, fiyat ve geçerlilik | Alıcı yanıtını takip et |
| Sevk hazırlanıyor | Fatura, koli, nakliye ve gümrük dosyası | Depo/lojistik koordinasyonu |
| Teslim/çıkış | Gerçek taşıma ve teslim kaydı | Uyuşmazlık ve tahsilat kontrolü |
“Alıcı teslim aldı” bilgisi tahsilat tamamlandı demek değildir. Sözleşme, taşıma ve ödeme için tek bir “tamamlandı” kutusu kullanmayın.
7. Son kontrol listesi
- Ürün ve taşıma modu seçilen kurala uygun mu?
- Incoterms® 2020 sürümü ve belirli teslim yeri yazıldı mı?
- Risk geçiş yeri ile navlun masrafı birbirine karıştırılmadı mı?
- Sigorta, terminal ve boşaltma yükümlülüğü açık mı?
- İhracat/ithalat yetkisi ile vergi yükü teyitli mi?
- Ödeme vadesi ve banka koşulu ayrı yazıldı mı?
- CRM'de teklif, fiilî teslim ve tahsilat farklı mı?
İhracat teslim şeklini tekliften sevkiyat kapanışına kadar izleyin
İhracatta teslim şekilleri ürünün gerçek taşıma modu, belirlenen teslim yeri ve tarafların gümrük/taşıma yükümlülüklerine göre seçilir. Teklifte yalnız FOB veya DAP gibi üç harfli kural yazmak yeterli değildir; adlandırılmış yer ve uygulanabilir kural sürümü de belirtilmelidir.
| Aşama | Kontrol | Uygulama |
|---|---|---|
| İlk RFQ | Ürün, miktar, taşıma modu | Teslim seçimi |
| Teklif | Incoterms kuralı ve adlandırılmış yer | Maliyet/riski onayla |
| Sevkiyat | Fiilî yük ve taşıma koşulu | Lojistik kontrol |
| Kapanış | Teslim kanıtı ve açık alacak | CRM–finans ayrımı |
357 bütün kuralları kıyaslar; bu rehber seçimden kapanışa operasyonel takip zincirini ele alır.
TMT DealMakers bu süreçte ne yapar?
TMT DealMakers üreticinin ürününe uygun olabilecek uluslararası alıcı ve distribütör adaylarını araştırıp nazik ticari temas ve görüşme koordinasyonuna destek verir. Taşıma, sigorta, gümrük ve fiyat koşullarında nihai yetki üretici ve ilgili profesyonel taraflardadır. TMT DealMakers'ın yaklaşımını inceleyin.
Kaynaklar ve tarih
- ICC — Incoterms® 2020
- ICC — Incoterms® and Commercial Contracts
- ICC — Incoterms 2020 Checklist
- ITA — Pro Forma Invoice
Kaynak kontrolü: 16 Kasım 2026. Örnekler varsayımsaldır; tüm gerçek maliyet, yükümlülük ve teslim kanıtları taraflarca teyit edilmelidir.
Hedef alıcınızı birlikte değerlendirelim
Ürününüzün kullanım alanı, hedef ülke ve olası alıcı profili üzerinden uygulanabilir araştırma kapsamını görüşebilirsiniz. Araştırma, satın alma veya satış garantisi değildir.
TMT DealMakers ana sayfasını inceleyin
