Kısa cevap: navlun dahil fiyat hangi riski kapsar?
Navlun dahil ihracat fiyatı hesaplama, ürün maliyeti, ambalaj, ihracat işlemleri ve gerekli taşıma giderlerinin hangi satıcı sorumluluğunda olduğunu seçilen Incoterms® kuralına göre ayırmakla başlar. Aynı ürün için CPT, CIP, CFR, CIF ve DAP gibi kurallar farklı taşıma, sigorta, teslim ve risk görevleri doğurabilir. Dolayısıyla “Türkiye'den liman dahil fiyat” veya “kapıya teslim fiyat” gibi belirsiz ifadeler tek başına sözleşme kapsamı oluşturmaz.
Önemli ayrım şudur: Satıcının uluslararası navlunu ödemesi, taşımanın tamamında malın hasar riskini üstlendiği anlamına gelmez. ICC'nin Incoterms® 2020 açıklamalarında C grubu kurallarda satıcı taşıma sözleşmesi yapar ve bedelini öder, ancak risk teslimin gerçekleştiği daha erken noktada alıcıya geçebilir. DAP'ta ise satıcı belirlenmiş varış yerindeki teslim görevine kadar riski taşır; ithalat vergisi ve boşaltma sorumluluğu ayrıca ele alınır.
Navlun dahil teklif seçeneklerinin temel farkları
| Incoterms® 2020 | Satıcı neyi düzenler? | Kritik risk ayrımı |
|---|---|---|
| CPT — Carriage Paid To | Belirtilmiş varış yerine taşıma sözleşmesi | Risk ilk taşıyıcıya teslimde geçebilir |
| CIP — Carriage and Insurance Paid To | Taşıma ve gerekli sigorta | Risk yine taşıyıcıya teslimde geçebilir |
| CFR — Cost and Freight | Belirtilmiş varış limanına deniz navlunu | Risk yükleme limanında gemi üzerinde geçer |
| CIF — Cost, Insurance and Freight | Deniz navlunu ve kuralın gerektirdiği sigorta | Risk yine yükleme limanında gemide geçer |
| DAP — Delivered at Place | Belirtilmiş varış yerine kadar taşıma | Risk varıştaki teslim anına kadar satıcıda |
| FCA — Free Carrier | İlk taşıyıcıya belirli yerde teslim | Ana uluslararası navlun çoğu durumda alıcıda |
CFR ve CIF deniz/iç su yolu taşımasına uygundur. CPT, CIP ve DAP farklı taşıma türlerinde kullanılabilir. Bu özet her hukuki durumun tamamını açıklamaz; sözleşmede kural sürümü, varış/teslim noktası ve gerektiğinde özel hükümler açık yazılmalıdır.
Navlun dahil fiyat tabanına hangi kalemler alınır?
- Ürünün gerçek üretim maliyetini, teknik varyantını ve miktar bandını doğrulayın.
- İhracat ambalajı, palet, özel test ve belge giderlerini ekleyin.
- Üretim yerinden ilgili teslim/taşıyıcı noktasına iç nakliye giderini belirleyin.
- Seçilen Incoterms kuralına göre satıcının üstleneceği liman/terminal ücretlerini ayrıştırın.
- Gerçek varış noktası için yazılı forwarder navlun teklifini alın; geçerlilik ve kapsamını kontrol edin.
- Sigorta kural gereği veya ayrıca kararlaştırılarak satıcıda ise kapsam ve bedelini ekleyin.
- Bankacılık, finansman, döviz, komisyon veya beklenmeyen maliyet paylarını iç maliyet modelinde değerlendirin.
- Hedef kâr marjı ve iç yetki onayıyla teklif fiyatını oluşturun.
Aynı terminal hizmetini hem forwarder paket tarifesinde hem ayrı liman faturasındaki tutarla iki kez saymak yanlış maliyet çıkarır. Satıcının ithalat gümrük vergilerini üstlenmediği kuralda bu vergileri otomatik satıcı maliyetine eklemek de sözleşme sorumluluğunu bozabilir. Gerçek ülkede vergilerin nasıl uygulanacağı ayrıca kontrol edilmelidir.
Örnek CIP navlun dahil fiyatı adım adım hesaplayalım
Tamamı kurgusal EUR örneği: Ürün ve ihracat hazırlığı maliyetinin 10.000 EUR, satıcı sorumluluğundaki iç taşıma ve elleçlemenin 350 EUR, yazılı uluslararası taşıma tahmininin 2.200 EUR, uygun taşıma sigortasının 450 EUR ve ek belge/banka giderlerinin 300 EUR olduğunu varsayalım. Bütün kalemlerin bu işlemin gerçek kapsamına ait olduğu ve ek vergiler/masraflar bulunmadığı yalnız eğitim amacıyla kabul edilir.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Ürün ve ihracat ambalajı/hazırlığı | 10.000 |
| İç taşıma ve elleçleme | 350 |
| Uluslararası navlun | 2.200 |
| İlgili sigorta | 450 |
| Belge ve bankacılık giderleri | 300 |
| Toplam varsayımsal maliyet | 13.300 |
Satış üzerinden hedef %16 brüt marj kabul edilirse örnek fiyat 13.300 / (1 − 0,16) = 15.833,33 EUR olur. Bu bir piyasa teklifi değildir. Aynı maliyete yalnız %16 eklenirse 15.428 EUR çıkar; bu satış üzerinden %16 marj değildir. CIP için doğru sigorta teminatı ve varış noktası resmî kural ve poliçe metni üzerinden ayrıca teyit edilmelidir.
Navlun bedelinin dahil olması riski kime yükler?
CIP ve CPT'ye ilişkin ICC açıklamasına göre satıcı ana taşıma bedelini düzenleyebilir ancak riskin de varış yerine kadar satıcıda kaldığı sonucu çıkarılamaz. CIP [belirtilmiş varış noktası] — Incoterms® 2020 şeklindeki ifade, hem taşımanın hedefini hem kural sürümünü gösterir. Riskin ilk taşıyıcıya teslimde geçmesi ile sigortanın kimin için ve hangi kapsamda sağlandığı ayrı sorulardır.
Varsayımsal karşılaştırma: Aynı taşımanın DAP olarak sunulması, satıcının varış yerindeki teslim öncesi riskleri üstlenmesi nedeniyle ek operasyonel ve finansal yük doğurabilir. DAP'ta gümrük vergisi/ithalat formalitelerinin otomatik satıcıya geçtiği varsayılmamalıdır; bunun için DDP ayrı kurallar içerir. CFR/CIF ise belirli deniz taşımaları için kullanılır ve belirtilmiş varış limanı yazılır.
Forwarder teklifindeki kapsamı nasıl kontrol ederiz?
| Alan | Yazılı teyit | Hata örneği |
|---|---|---|
| Yük ve ambalaj | Brüt ağırlık, hacim, palet/konteyner türü | Yanlış volumetrik hesap |
| Başlangıç/bitiş noktası | Gerçek depo, terminal, liman veya varış yeri | Ülke adını kesin teslim noktası sanmak |
| Taşıma türü | Deniz, kara, hava veya multimodal | Yanlış Incoterms seçmek |
| Liman/terminal | Ücrete dahil masraf ve istisnalar | Aynı THC/handling giderini iki kez eklemek |
| Sigorta | Kapsam, tutar, lehtar, poliçe | Navlun dahil ifadesini sigortalı sanmak |
| Geçerlilik | Tarife son günü, kur, ek ücretler | Süresi bitmiş rakamla teklif vermek |
| İthalat yükümlülüğü | Vergi, antrepo, gümrük temsilcisi | DAP ve DDP'yi aynı saymak |
Bir taşıma teklifi sözlü verildiyse alıcının kesin ticari teklifinde kullanılmadan önce yazılı kapsam teyit edilmelidir. Rotanın değişmesi, ürünün tehlikeli/sıcaklık kontrollü sınıfa girmesi veya liman yoğunluğu maliyeti değiştirebilir.
İlk temastan sevkiyata navlun dahil teklif takibi
Fırsat kartı, alıcı şirket kimliği, ürün kodu, miktar, teslim talebi ve gerçek RFQ bilgisini içerir. Lojistik kartı forwarder kimliği, rota, yük tipi, navlun teklifi referansı, dahil/hariç kalemler, geçerlilik tarihi ve sigorta şartını saklar. Fiyat kartı maliyet sürümü, para birimi, hedef marj, yetkili onay, kural, belirtilmiş yer ve alıcıya sunulan teklif numarasını tutar.
Bir alıcı CIP yerine DAP isterse fiyat ve risk hesabı yeniden açılmalıdır; eski versiyon silinmemelidir. “V1 — CIP belirlenmiş yer” ve “V2 — DAP belirlenmiş yer” kararları farklı maliyet ve sorumluluklar taşır. Gerçek sipariş, sevk ve tahsilat teklifin gönderilmiş olmasından ayrı CRM aşamalarıdır.
Kurgusal teklif revizyonu ve yeni teslim isteği
Bir sanayi ürünü üreticisi alıcıyla CIP koşulu üzerinde ilk görüşmesini tamamlasın. Alıcı sonraki mesajda ürünün kendi deposuna boşaltmadan teslim edilmesini istiyor ve DAP şartını tercih ettiğini belirtiyor olsun. Üretici bu isteği yalnız fiyat tablosunun başlığında değiştirerek geçiştiremez: varış yerine kadar risk, ek iç teslim, potansiyel bekleme, sigorta ve sorumluluk alanları yeniden incelenir.
Alıcının yeni teslim noktası ve üreticinin onaylı maliyet revizyonu geldikten sonra teklif sürümü oluşturulur. Bu talepler kesin sipariş oluşturmaz; karşı taraf şartları kabul edene kadar “teklif görüşmesi” olarak kalır. Bu süreçte alıcıya farklı kuralın neden farklı fiyat doğurduğu nazikçe anlatılabilir.
Alıcıya navlun kapsamını netleştiren kısa mesaj
Subject: Confirmation of freight and delivery scope
Hello, thank you for sharing your delivery expectations. We would like to prepare a quotation that accurately reflects the transport arrangement and the agreed responsibilities.
Could you kindly confirm the named delivery point, intended transport mode and whether you require a freight-paid or a destination-delivery arrangement? We can then review the appropriate Incoterms® 2020 rule, freight quotation and insurance requirements with the manufacturer.
We would be pleased to compare the available options together. Thank you for your consideration.
Bu örnek yalnız gerçek teslim talebi bulunan muhataba yöneliktir. Üretici teyidi olmadan taşıma süresi ve fiyat garantisi yazılmamalıdır. İlk tanışma ve doğru satın alma ekibinin doğrulanması atlanmaz.
Navlun dahil fiyatın risk transferini gizlememesini sağlayın
Navlun dahil ihracat fiyatında yalnız taşıma maliyetini eklemek yeterli değildir. CPT, CIP, CFR, CIF veya DAP kurallarının risk, masraf ve sigorta yükümlülükleri farklıdır; ürün ve taşıma türüne uygun kural seçilmelidir.
| Konu | Değerlendirme | Sonraki karar |
|---|---|---|
| Navlun | Nereye kadar ve hangi taşıma türü? | Forwarder teyidi |
| Sigorta | Kuralın zorunlu ve isteğe bağlı teminatı | Poliçe kapsamı |
| Risk geçişi | Teslim kuralının risk noktası | Teklif metninde açıkla |
| Revizyon | Adres ve rota değişimi | Yeni maliyet |
İşlemin teslim noktası ve alıcı sorumluluğu yazılmadan bağlayıcı navlunlu fiyat sunmayın.
TMT DealMakers navlunlu teklif koordinasyonunda nasıl çalışır?
TMT DealMakers üreticinin ürün ve kullanım alanlarını inceleyerek uluslararası potansiyel ithalatçı ve distribütörler araştırır; kurumsal uygunluk ve saygılı ilk iletişim, gerçek teknik soru/teklif ve görüşme koordinasyonu yapar. Nakliye, ürün güvenliği, maliyet, vergi ve teslim taahhütleri ilgili üretici ve yetkili uzmanların teyidine tabidir.
Kamuya açık modelde ön ücret veya aylık hizmet bedeli bulunmaz; gerçekleşmiş satış için sözleşmeye bağlı başarı komisyonu söz konusudur. Fiyat hesabı veya firma adayının bulunması kesin satış garantisi değildir. TMT DealMakers’ın yaklaşımını inceleyebilirsiniz.
Navlun dahil teklifin son kontrol listesi
- Ürün, paket, ağırlık ve miktar doğru mu?
- Incoterms kuralı, sürümü ve belirtilmiş teslim/varış noktası açık mı?
- Ana taşıma navlunu ve iç/liman masraflarının kapsamı yazılı mı?
- Sigorta kural ve poliçe kapsamında değerlendirildi mi?
- Navlun bedeliyle hasar riskinin devri karıştırılıyor mu?
- İthalat vergisi/temsil sorumluluğu açık mı?
- Hedef marj ile markup ve kur değişimi doğru hesaplandı mı?
- Forwarder teklif sürümü, üretici onayı ve alıcı yanıtı CRM'de mi?
Navlun dahil ihracat fiyatı, yalnız ürün ve taşıma toplama işlemi değil, teslim sorumluluğu ve marj yönetimini birlikte belgeleyen ticari karar sürecidir.
Kaynaklar ve doğrulama sınırları
Aşağıdaki kaynaklar teslim terimleri ve fiyatlama çerçevesini açıklamak için başvurulan kurumsal kaynaklardır. Gerçek işlemde sözleşme, gümrük, navlun, kur, vergi, ürün standardı ve terminal ücretleri teklif tarihinde ayrıca doğrulanmalıdır. Hesap örnekleri güncel piyasa fiyatı, TMT satış sonuçları veya bağlayıcı ticari teklif değildir.
- ICC Digital Library — FOB, Incoterms® 2020 — FOB'da gemide teslim, risk geçişi, yalnız deniz/iç su yolu taşıması ve konteyner terminali için FCA uyarısı
- ICC Digital Library — Incoterms® 2020 Q&A — teslim ve belirtilmiş varış noktası ile risk ve taşıma maliyetinin farkı
- International Trade Administration — Know Your Incoterms — 11 Incoterms® 2020 kuralı, taşıma türü ve belirtilmiş yer ayrımı
- International Trade Administration — Pro Forma Invoice — proforma ve fiyat teklifinde ürün, miktar, teslim ve ödeme koşulları
- International Trade Administration — Methods of Payment — ödeme şekli, finansman, kredi ve tahsilat risklerinin ayrılması
- International Trade Administration — Company and Partner Risk — alıcının ticari rolü ve ödeme riski için ön kontrol
Ürün ve alıcı koşullarını birlikte değerlendirelim
Gerçek ürün dosyası, kapasite ve teslim varsayımlarını teyit ederek uluslararası B2B görüşmelere doğru kapsamla hazırlanabilirsiniz.
TMT DealMakers’ın çalışma yaklaşımını inceleyin