Kısa cevap: Ürünün gerçek menşeini belirleyip MEDOS sürecini kullanın

Menşe şahadetnamesi nasıl alınır? Önce ihracat konusu malın gerçek tercihli olmayan menşeini belirleyin. İthalatçı ülkenin veya alıcının ilgili eşya için menşe şahadetnamesi isteyip istemediğini teyit edin. İhracatçı şirket, yetkili kişi, alıcı, varış ülkesi, ürün tanımı, fatura, koli ve ağırlık verilerini hazırlayın; Türkiye'de belgeyi ilgili oda/birlik ve Menşe ve Dolaşım Belgeleri Otomasyon Sistemi (MEDOS) sürecine göre düzenleyip onaylatın.

Ticaret Bakanlığına göre menşe şahadetnamesi ihracatta her durumda zorunlu değildir; ithalatçı ülkenin ilgili eşya için istemesi hâlinde düzenlenir. Bir ürünün Türkiye'den gönderilmesi, üretiminin her koşulda Türkiye menşeli olduğu anlamına gelmez. İthalatçı ülkenin özel menşe belgesi veya tercihli ticaret anlaşması düzenlemesi ayrıca değerlendirilmelidir.

Temel ayrım: Menşe şahadetnamesi = tercihli olmayan menşe. EUR.1 = ilgili anlaşmadaki tercihli menşenin kanıtı. A.TR = Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşım statüsü; menşe belgesi değildir.

1. Ürünün ekonomik milliyetini neden üretim bilgisi belirler?

Menşe, eşyanın ekonomik milliyetidir. Türkiye'de üretilmiş veya önemli işçilik ve işleme görmüş bir malın menşe değerlendirmesi, ilgili menşe kurallarına göre yapılır. Ürünün ambalajının, sevkiyat firmasının veya ihracatçının Türkiye'de olması tek başına Türk menşei sonucunu doğurmaz. Bazı ürünler tamamen bir ülkede elde edilmiş olabilir; farklı ülkelerden girdilerle üretilenlerde ilgili dönüşüm/işleme kuralları önem kazanabilir.

Örneğin ithal edilmiş bir ürünü Türkiye'de yalnız kutuya koymak, her durumda menşeyi Türkiye'ye dönüştürmeyebilir. Üretici gerçek hammadde, üretim yeri, işlem adımları, stok ve maliyet belgelerini gümrük uzmanıyla değerlendirir. Menşe kazanımı ürün ve ülke bazında ilgili hukuki kurala bağlıdır.

Alıcıya yanlış menşe beyan etmek vergi, ticaret önlemi, gümrük beyanı ve itibar riski doğurabilir. Geniş “Made in Türkiye” ifadesi veya genel şirket sertifikası bütün ürün modelleri için otomatik menşe kanıtı değildir.

2. MEDOS sistemi ile oda/onay aşaması nasıl işler?

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin MEDOS açıklamasına göre Menşe ve Dolaşım Belgeleri Otomasyon Sistemi, ilgili belgelerin elektronik ortamda düzenlenmesi ve oda/kurum denetim süreçlerini destekler. Menşe şahadetnamesi ve ilgili özel belgelerin yalnız MEDOS üzerinden düzenlenmesi uygulamasına 8 Nisan 2020'den itibaren geçilmiştir. Şirketin güncel yetkilendirme koşulları ilgili oda veya birlikten doğrulanmalıdır.

İhracatçı ya da yetki verilmiş temsilci doğru sistem üzerinden belge bilgilerini girer, gerekli kanıtları ekler ve ilgili yetkili oda onayını takip eder. Oda ve gümrük işleminin türü, belgeye bağlı vize/tescil uygulamasını etkileyebilir; MEDOS ekranına veri girilmesini kesin belge onayı sanmayın.

Üretici şirketinin kurumsal ve temsil bilgileri doğrulanmalı; kişisel erişim/şifreler yetkisiz kişilere aktarılmamalıdır. Başvuru üzerindeki ürün, menşe ve belge bilgilerinin doğruluğundan yetkili tarafların sorumluluğu devam eder.

3. Menşe şahadetnamesi örneğindeki temel bilgi alanları

AlanYazılacak bilgiKontrol
İhracatçıResmî şirket unvanı, adres, ülkeFatura/şirket kaydıyla tutarlılık
Alıcı / gönderilen tarafGerçek ithalatçı veya teslim alacak tüzel kişiİşlem rolü ve varış ülkesi
Menşe ülkesiÜrünün ilgili kurala göre gerçek menşeiÜretim ve hammadde kanıtı
Taşıma bilgisiUygun taşıma türü, varış ve belge bağıGerçek sevk planı
Mal tanımı / sıraModel, miktar, paket, fatura bağlantısıÜrün ve GTİP/HS uyumu
Brüt ağırlıkGerçek kg veya uygun ölçüPacking list ve depo kaydı
Tasdik / onayYetkili sistem ve oda işlemiOnaylanmadan tamamlandı yazılmaz

Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri'nin menşe/dolaşım belgesi açıklaması, menşe şahadetnamesi sütunlarının hangi bilgileri içerdiğini örnekler. Bu tablo, ülke veya belge türüne göre ek açıklama gerekip gerekmediğini ortadan kaldırmaz. Kayıt ve tasdik yöntemi güncel oda talimatlarıyla doğrulanmalıdır.

4. A.TR, EUR.1 ve menşe şahadetnamesi ne zaman karıştırılır?

BelgeTemel işlevYanlış varsayım
Menşe şahadetnamesiTercihli olmayan menşe statüsüOtomatik vergi indirimi sağlar
EUR.1İlgili anlaşmanın tercihli menşe kanıtıHer ülkeye otomatik düzenlenir
A.TRTürkiye–AB belirli ürünlerinde serbest dolaşımTürk menşeini gösterir
Tedarikçi beyanıBelirli tercihli menşe zinciri kanıtıGenel menşe şahadetnamesiyle aynıdır

Bakanlığın menşe SSS açıkça A.TR'nin menşe belgesi olmadığını, EUR.1 ve genel menşe şahadetnamesinin farklı işlev taşıdığını belirtir. Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünleriyle tarım veya kömür-çelik gruplarının geçerli anlaşma ve menşe şartları aynı olmayabilir.

İhracatçı, gerekli belgeyi hedef ülkenin ve ürünün hukuki rejimiyle eşleştirmelidir. Üretici veya aracı alıcıya yalnız “sertifikamız var” diyerek uygun vergi avantajı vaat edemez.

5. Uygulanabilir menşe şahadetnamesi başvuru planı

  1. Ürünün gerçek teknik modelini, bileşimini ve HS/GTİP sınıfını teyit edin.
  2. Ürünün tercihli olmayan menşeini üretim ve hammadde kayıtlarından değerlendirin.
  3. İthalatçı ülke hangi belgenin hangi kullanım için gerekli olduğunu istiyor, sorun.
  4. İhracatçı, alıcı, mal açıklaması, fatura ve paketleme bilgilerinin tutarlılığını sağlayın.
  5. İlgili oda/birlik ve MEDOS yetkilendirme/elektronik belge kanalını kontrol edin.
  6. Belgeleri ve gerekli kanıtları ilgili sistemde sunun; oda onayını ve gereken diğer işlemleri izleyin.
  7. Belgenin doğrulanmış nihai sürümünü, numarasını ve işlem bağlantısını şirket kayıtlarında saklayın.
  8. Ürün veya alıcı/varış bilgisi değişirse yeniden işlem gerekip gerekmediğini yetkili makamla değerlendirin.

Menşe şahadetnamesi olmayan her sevkiyat yasadışıdır gibi bir sonuca varılamaz; ürün ve varış ülkesinin gerçekten hangi belgeyi aradığı belirleyicidir. Resmî belge masrafları ve süreleri güncel oda uygulamasından öğrenilmelidir.

6. Varsayımsal vaka: Türkiye'den sevk ama farklı menşe

Türkiye'de ticaret yapan bir şirketin üçüncü ülkede üretilmiş bir ürünü stoklayıp başka ülkeye sattığını varsayalım. Fatura Türkiye'deki satıcıdan kesiliyor olabilir, taşıma Türkiye'den başlayabilir; ancak ürünün menşe ülkesi bu nedenle otomatik Türkiye olmaz. Ürünün menşe kazanmasına yol açan fiilî üretim ve işleme süreci, ilgili menşe kuralı temel alınarak incelenmelidir.

Bu durumda alıcının talep ettiği menşe şahadetnamesine yanlış Türkiye menşei yazmak yerine gerçek menşe ve uygun belge yöntemi ilgili uzman tarafından teyit edilir. Satış sözleşmesi ile gümrük belgesindeki taraf, mal ve menşe bilgileri çelişmemelidir. Senaryo gerçek bir ihracat işlemi veya resmî karar değildir.

7. İthalatçıya hangi menşe belgesini istediğini soran İngilizce e-posta

Subject: Origin documentation clarification for [verified product]

Dear [Name],

Thank you for your interest in reviewing the relevant product range. To ensure the correct documentation is prepared for your import process, we would appreciate confirming which certificate of origin or preferential origin evidence is required for the specific product and destination.

Our manufacturing and customs colleagues can then review the accurate origin information and the applicable document procedure before any final commercial commitment is made.

May we kindly ask which document your importing team expects for the relevant tariff line?

Thank you for your consideration.

Kind regards,
[Actual sender / company]

Bu örnek gerçek bir alıcıya gönderilmiş değildir. Alıcının mevcut tedarikçileri, ithalat rolü veya belge talepleri doğrulanmadan kesin ihtiyaç varsayılmamalıdır.

8. Menşe belgelerini proforma ve ticari fırsatla ayrı izleyin

CRM ve işlem dosyasında ürün sürümü, gerçek menşe, varsa menşe değerlendirme dayanağı, ilgili ülke, belgede açıklanan alıcı ve satıcı, fatura numarası, paket, ağırlık, MEDOS işlem/onay durumu, yetkili kişi ve sonraki tarih tutulabilir. Belge taslağı, oda onayı ve gerçek gümrük işlemi ayrı olaylardır.

Belge hazır olması, firma adayının satın alma niyetini göstermediği gibi satış veya başarı komisyonu doğduğunu da tek başına kanıtlamaz. Alıcı portföyündeki kurumsal firma ile belge üzerindeki ithalatçı tüzel kişi farklıysa bu ilişki ayrıca netleştirilmelidir.

Menşe şahadetnamesinde sevk ülkesi ile menşei ayırın

Menşe şahadetnamesi araştırılırken malın Türkiye’den gönderilmesi otomatik olarak Türk menşeli olduğunu göstermez. Üretim işlemi, bileşim ve uygulanabilir menşe kuralları ayrı incelenmelidir.

AlanKontrolKarar
Üretim yeriÜretim/işleme kaydıMenşe araştırması
Sevk ülkesiMalın çıkış yoluMenşe sanma
Belge türüTercihli/tercihsiz menşe ayrımıHedef ülke ve ürün teyidi

MEDOS ve ilgili oda onay süreçleri yayımdan önce yetkili resmî kaynaktan doğrulanmalıdır.

TMT DealMakers menşe dokümanı ve ticari araştırmayı nasıl ayırır?

TMT DealMakers, üretici ürününü ve uluslararası ilgili şirketleri araştırır; firmaya özel nazik ilk tanışma hazırlar ve gelen ticari/teknik belge taleplerinin takibini koordine eder. Resmî menşe şahadetnamesi veya dolaşım belgesi düzenlemeye yetkili kamu makamının yerini almaz.

Açıklanan modelde ön ücret ve aylık hizmet bedeli bulunmaz; sözleşmeye göre gerçekleşen satış üzerinden başarı komisyonu esası vardır. Bir menşe belgesinin alınması kesin alıcı veya sipariş garantisi değildir.

Kaynaklar, kontrol tarihi ve uygulama sınırları

Kaynaklar 16 Kasım 2026 tarihinde incelenmiştir. İşlem ve hedef ülkeye bağlı belge türü, başvuru kanalı, oda tasdiki, taşıma ve ödeme şartları değişebilir. Başvuru/ihraç öncesinde güncel resmî ve kurumsal kaynak ile yetkili dış ticaret/gümrük uzmanı doğrulaması gereklidir.

Bu yazı gerçek proforma, kesin fatura veya onaylı menşe belgesi değildir. Örnek firma, ürün ve rakamlar kurgusaldır. Satış/ödeme veya mevzuat uygunluğu garantisi verilmez. Nihai insan editör onayı beklenmektedir.

Ürününüz ve hedef alıcı için uygun görüşmeyi değerlendirelim

Ürün teknik kapsamı ve ilgili uluslararası ticari şirketleri araştırarak nazik tanışma ve teklif sorularını birlikte ele alabiliriz. Gümrük, alıcı veya satış garantisi yoktur.

TMT DealMakers çalışma modelini inceleyin