
A.TR belgesi nedir, hangi ürünlerde kullanılır?
A.TR belgesi nasıl alınır? sorusunun ilk cevabı, bunun bir menşe belgesi olmadığıdır. A.TR Dolaşım Belgesi Türkiye ile Avrupa Birliği Gümrük Birliği kapsamındaki eşyanın serbest dolaşım durumunu tevsik etmek ve ilgili ticari rejimde tercihli uygulamadan yararlanmak amacıyla kullanılır. Her ülkede, bütün ürün kategorileri için veya yalnız Türkiye'de üretilmiş mallar için otomatik geçerli değildir.
Ticaret Bakanlığı — Menşe SSS, A.TR'nin eşyanın serbest dolaşım durumunu, EUR.1'in ise ilgili anlaşma koşullarına göre tercihli menşeini gösterdiğini açıklar. Bu ayrımı yanlış kurmak ithalatçıya yanlış vergisel beklenti bildirilmesine neden olabilir.
1. A.TR kapsamı nasıl kontrol edilir?
| Kontrol | Soru | Risk |
|---|---|---|
| Ürün sınıfı | Sanayi ürünü veya ilgili işlenmiş tarım ürünü mü? | Kapsam dışı ürün için A.TR düzenlemeye çalışmak |
| Serbest dolaşım durumu | Eşya Gümrük Birliği çerçevesinde serbest dolaşım koşullarını karşılıyor mu? | Menşe bilgisini tek ölçüt saymak |
| Hedef ticaret yönü | Türkiye–AB kapsamındaki sevkiyat mı? | Üçüncü ülkede aynı belgeyi kullanmak |
| Belge ve işlem tutarlılığı | Fatura, ürün ve sevk bilgileri uyuşuyor mu? | Onay/vize sürecinde uyumsuzluk |
| Özel ürün/rejim | AKÇT ve tarım ürünü gibi ayrı kurallar var mı? | Yanlış ticaret rejimini uygulamak |
A.TR Dolaşım Belgelerinin Düzenlenmesi ve Onayı Tebliği yetkili onayın ilgili sanayi ve işlenmiş tarım ürünleri ile Gümrük Birliği kapsamı bakımından incelendiğini belirtir. AKÇT ürünleri veya başka rejimlere tabi ürünlerde uygun menşe belgesi türü farklı olabilir. Bu ayrım ihracatçı ve gümrük uzmanı tarafından teyit edilmelidir.
2. MEDOS elektronik düzenleme süreci
Ticaret Bakanlığı'nın MEDOS duyurusu, 2018'den itibaren A.TR düzenleme, yetkili kurum onayı ve gümrük vize işlemlerinin elektronik akışa taşındığını açıklar. İhracatçı veya kanuni temsilcisi gerekli bilgileri sisteme girer; yetkili oda/birlikler onay kontrolünü yürütür ve mevzuatta öngörülen vize süreci tamamlanır. Başvurunun formda hazırlanmış olması, belgenin onay ve vizesinin tamamlandığı anlamına gelmez.
- Ürünün ticaret rejimini ve serbest dolaşım statüsünü doğrulayın.
- İhracatçı, gerçek alıcı, ürün, fatura ve sevk kayıtlarını hazırlayın.
- Yetkili ihracatçı/temsilci olarak güncel elektronik sistemde belge bilgilerini oluşturun.
- Gerekli dayanakları ve doğrulama belgelerini yükleyin; elektronik başvuruyu tamamlayın.
- Yetkili oda/birlik kontrolü, onay ve ilgili gümrük vize durumunu takip edin.
- Belgenin gerçek referansı, nihai durumu ve alıcıya iletimini işlem dosyasında saklayın.
3. Başvurudan önce hangi bilgiler gerekir?
| Bilgi | Kaynak | Onay sahibi |
|---|---|---|
| İhracatçı/ithalatçı | Gerçek ticari unvan ve işlem bilgisi | Satış/dış ticaret |
| Ürün tanımı | SKU, GTİP, ambalaj/miktar | Üretici, gümrük uzmanı |
| Serbest dolaşım | İlgili gümrük statüsünü gösteren belgeler | Yetkili gümrük işlem sorumlusu |
| Fatura/sevkiyat | Fatura numarası, tarih ve uygun taşıma bilgisi | İhracat operasyon |
| Onay/vize | Elektronik sistem işlem ve karar bilgisi | Yetkili oda/birlik ve ilgili gümrük süreci |
Belge listesi işlemin durumuna göre değişebilir; A.TR düzenleme şartını yalnız faturanın mevcut olmasına indirgemeyin. resmî tebliğ serbest dolaşım konusunda tereddüt halinde uygun kanıtların istenebileceğini açıklar.
4. Türk menşei ile A.TR aynı şey değildir
Örneğin Türkiye'ye ithal edilip gereken işlemleri tamamlayarak serbest dolaşıma giren bir eşyanın Türk menşeli olması şart olmayabilir. A.TR, ilgili Gümrük Birliği ticaretinde bu serbest dolaşım durumuyla ilgilidir; ürünün menşe statüsünü ispatladığını söylemek yanlıştır. Menşe esaslı anti-damping veya diğer ticaret politikası önlemleri ayrıca gündeme gelebilir.
İthalatçı “A.TR var, hiçbir başka vergi veya ürün belgesi gerekmiyor” diyorsa bu hükmü doğrulamadan kabul etmeyin. Access2Markets ürün, AB ithalatçı ülkesi, tarife ve ürün gerekliliklerine ilişkin ilave kontrol için başlangıç noktasıdır.
5. Kurgusal iki ürün üzerinden belge kararı
Örnek üretici, bir sanayi metal bağlantı parçası ve farklı rejime tabi olabilecek tarımsal bir ürün satıyor olsun. Sanayi parçası için serbest dolaşım ve diğer koşullar doğrulanırsa A.TR değerlendirilir; tarımsal ürün içinse ürün ve anlaşma kapsamında uygun menşe/tercih rejimi ayrı araştırılmalıdır. Gerçek GTİP ve ürün kodu verilmediği için burada herhangi bir ürünün kesin A.TR kapsamına girdiği iddia edilmez.
| Örnek kayıt | Durum | Sonraki iş |
|---|---|---|
| Ürün A — metal parça | Tarife ve serbest dolaşım inceleniyor | Gümrük uzmanı ve elektronik onay süreci |
| Ürün B — tarımsal kategori | Ticaret rejimi farklı olabilir | Uygun menşe/tercih belgesini belirle |
| Ürün C — sevkiyatı değişti | Fatura/miktar değişikliği | Belge sürümünü yeniden denetle |

6. Elektronik belge son kontrolü
- Ürün kodu ve ticaret rejimi yetkili uzman tarafından doğrulandı mı?
- Serbest dolaşım şartları ve belge kanıtları hazır mı?
- İhracatçı/ithalatçı/fatura/ürün/miktar alanları tutarlı mı?
- Elektronik kayıt gerçekten gönderildi mi, onay ve vize tamam mı?
- Gümrükte ve ithalatçıda hangi belge durumunun kullanılacağı net mi?
- Menşe gerektiren özel ithalat önlemleri ayrı araştırıldı mı?
A.TR belgesinde serbest dolaşım ile menşe farkı
A.TR belgesinin temel işlevi, Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki uygun eşyanın serbest dolaşım statüsünü göstermektir; tek başına eşyanın Türk menşeli olduğunu kanıtlamaz.
| Alan | Kontrol | Karar |
|---|---|---|
| Ürün kapsamı | Gümrük Birliği mal sınıfı | GTİP kontrolü |
| Dolaşım | İlgili serbest dolaşım şartı | Gümrük teyidi |
| Düzenleme | MEDOS ve resmî onay | Güncel prosedür |
A.TR belgesinin geçerli olduğu ürünler ve usul, somut işlemde uzmanla değerlendirilmelidir.
TMT DealMakers'ın belge ve ticari araştırma sınırı
TMT DealMakers üreticiye uygun yabancı ithalatçı ve distribütörleri araştırır, tanışma ve görüşme koordinasyonunu destekler. A.TR'nin resmî düzenleme, onay veya vize makamı değildir; bu işlemler ihracatçı ve yetkili mercilerle yürütülür. TMT DealMakers'ın B2B yaklaşımını inceleyin. İthalatçı araştırması kesin sipariş değildir.
Kaynaklar ve doğrulama tarihi
- T.C. Ticaret Bakanlığı — Menşe SSS, A.TR ve EUR.1
- Ticaret Bakanlığı — A.TR Düzenleme ve Onay Tebliği
- Ticaret Bakanlığı — MEDOS Elektronik Onay/Vize
- European Commission — Access2Markets
Kaynak kontrolü: 16 Kasım 2026. Gerçek ürün/ülke ve belge düzenleme durumunda güncel resmî süreç teyit edilmelidir. Senaryolar kurgusaldır.
Hedef alıcınızı birlikte değerlendirelim
Ürününüzün kullanım alanı, hedef ülke ve olası alıcı profili üzerinden uygulanabilir araştırma kapsamını görüşebilirsiniz. Araştırma, satın alma veya satış garantisi değildir.
TMT DealMakers ana sayfasını inceleyin