Kısa cevap: EUR.1 geçerliliği anlaşma ve ürün bazında teyit edilir
EUR.1 belgesi hangi ülkelerde geçerli? EUR.1 Dolaşım Sertifikası, ilgili tercihli ticaret anlaşmasının ve menşe protokolünün EUR.1'i kabul ettiği ticaret için kullanılabilir. Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması (STA) bulunduğu bütün ülkelerde otomatik aynı belge geçerli değildir; ürünün anlaşma kapsamı, menşe şartı, sevkiyat tarihi ve geçerli belge türü birlikte kontrol edilmelidir. Bazı anlaşmalar menşe beyanı, EUR.MED veya anlaşmaya özel başka ispat biçimi öngörebilir.
T.C. Ticaret Bakanlığının menşe SSS'si EUR.1'i, anlaşma kuralları çerçevesinde eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlayan belge olarak açıklar. A.TR ise ilgili Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamında malın serbest dolaşım durumunu gösterir; menşe belgesi değildir.
Yürürlükteki anlaşma ülkeleri neden tek EUR.1 listesi değildir?
Ticaret Bakanlığının yürürlükte bulunan STA'lar sayfası Türkiye'nin çeşitli ülkeler ve EFTA gibi ülke gruplarıyla anlaşmalarını listeler. Örneğin Fas, Mısır, Tunus, Arnavutluk ve EFTA ülkeleri bu araştırmanın kapsamına girebilecek ticari partnerlerdendir. Ancak bunların her birinde hangi eşya için hangi menşe ispat biçiminin geçerli olacağı anlaşmanın yürürlükteki metninden ve ilgili menşe kurallarından kontrol edilir.
Yine Türkiye'nin Birleşik Krallık, Güney Kore, Malezya veya Birleşik Arap Emirlikleriyle STA'sı bulunması, her birinde aynı EUR.1 düzeninin kullanıldığı anlamına gelmez. Bazı anlaşmalar farklı menşe beyanı veya özel belge yöntemi öngörebilir. Ülke ismini tek başına belge türüne dönüştürmeyin.
Bu nedenle internette dolaşan tarihi belli olmayan bir “EUR.1 geçerli ülkeler” görseli, bütün güncel anlaşma ve ürün grupları için yeterli kanıt değildir. Ülke ve ürün bazlı resmî menşe protokolü esas alınır.
EUR.1, A.TR, EUR.MED ve Menşe Şahadetnamesi arasındaki fark
| Belge | Ne gösterir? | Neye otomatik hak vermez? |
|---|---|---|
| EUR.1 | İlgili anlaşma kurallarına göre tercihli menşe ispatı | Her ülkede her ürüne sıfır vergi |
| A.TR | Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki serbest dolaşım durumu | Eşyanın Türk tercihli menşeli olduğu iddiası |
| EUR.MED | İlgili Pan-Avrupa-Akdeniz menşe/kümülasyon düzeninde ispat | Bütün STA ülkelerinde genel belge |
| Fatura/menşe beyanı | İlgili anlaşmanın kabul ettiği yazılı menşe açıklaması | Bütün ihracatçılarda koşulsuz kullanım |
| Menşe Şahadetnamesi | Tercihli olmayan menşe bilgisinin ispatı | Tek başına tercihli tarife garantisi |
Bakanlığın resmî menşe açıklamaları EUR.1/A.TR/menşe şahadetnamesi ve beyan farkını net biçimde ayırır. Menşe ispatının adında “dolaşım” ifadesi geçmesi, A.TR ile aynı hukuki işlevi gördüğünü göstermez.
Bir ülke ve ürün için belge türünü altı soruda belirleyin
- Hedef ithalat ülkesi nedir? Ülkenin veya gümrük alanının güncel anlaşma durumu doğrulanır.
- Ürün hangi kod ve kapsamda? HS/GTİP ve hedef ülke alt sınıfı teknik ürünle eşleştirilir.
- Üründe tercihli tarife var mı? Anlaşmanın ürün taviz listesi ve varsa istisnalar incelenir.
- Menşe nasıl oluştu? Tamamen elde edilmiş ürün, yeterli işçilik veya ilgili kümülasyon şartları araştırılır.
- Hangi ispat kabul ediliyor? EUR.1, EUR.MED, fatura beyanı veya özel belge usulü anlaşmadan doğrulanır.
- Belge ve işlem tarihi uyuyor mu? Düzenleyen makam, süre, sürüm ve ithalat beyanının koşulları incelenir.
Bu altı soruya yanıt gelmeden “EUR.1 her ülkede geçerli” veya “menşe belgesi varsa vergi kesin sıfır” açıklaması yapılmamalıdır. Doğru ürün ve ülke belli olduktan sonra uzman değerlendirmesiyle belge hazırlığına geçilir.
EUR.1 belgesi kim tarafından düzenlenir ve kontrol edilir?
Ticaret Bakanlığına göre EUR.1 ilgili ihracatçı tarafından gerekli alanları doldurularak hazırlanır; oda/ilgili kurum kontrolleri ve gümrük idaresinin vize işlemiyle şartlarına uygun biçimde geçerlilik kazanır. Güncel usul, ilgili anlaşma ve varsa elektronik belge uygulaması değerlendirilmelidir. Yanlış ürün, menşe veya faturayı içeren belge, tek başına geçerli menşe hakkı sağlamaz.
2026'da Bakanlık elektronik menşe ve dolaşım belgesi düzenleyen ülkeler listesine ilişkin 4 Ağustos 2026 duyurusu yayımlamıştır. Bu liste, belirli ülkelerin elektronik belge düzenleme/karşılıklı kabul bildirimi hakkındadır; EUR.1'in hangi ülkelerde her ürün için maddi anlamda geçerli olduğuna ilişkin eksiksiz bir anlaşma listesi değildir.
Elektronik belgenin sunum biçimi, içerik ve menşe koşulunun yerine geçmez. Odanın veya idarenin başvuru yöntemleri için güncel resmî sistem ve başvuru talimatı kullanılmalıdır.
Ürünün Türkiye'den çıkması neden her zaman Türk tercihli menşei değildir?
Bir mal Türkiye'den sevk edilebilir fakat tercihli menşe kuralları bakımından farklı değerlendirmeye tabi olabilir. Örneğin ithal malın Türkiye'de yalnızca depolanması, paketlenmesi veya anlaşmada yetersiz sayılan bir işleme tabi tutulması o ürüne otomatik Türk tercihli menşei kazandırmaz. Hangi işlemin yeterli olduğu ürün kodu ve ilgili anlaşmanın özel menşe kuralıyla belirlenir.
Buna karşılık ithal girdi kullanılmış olması da tüm ürünleri otomatik tercihli menşe dışında bırakmaz; menşe kuralına göre yeterli dönüşüm ve gerekli koşullar değerlendirilir. “Yurt içinde üretim” ifadesi tek başına teknik menşe analizinin yerine geçmez.
Üretici, girdilerin tedarik kaynaklarını, maliyet ve üretim süreçlerini, ilgili fatura veya tedarikçi beyanlarını ve ürünün menşe hesaplamasına esas kayıtlarını yetkili uzmanla gözden geçirmelidir. Menşe ispatı şirketin reklam cümlesi değildir.
AB için A.TR ne zaman, EUR.1 ne zaman araştırılır?
Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki birçok sanayi ürününün ticaretinde A.TR serbest dolaşım durumuyla ilgili olabilir. Ancak tarım ürünleri ve bazı diğer ürün grupları bakımından farklı anlaşma/menşe düzenleri söz konusu olabilir. Bu nedenle “AB'ye her ihracat EUR.1 ile olur” veya “AB'ye bütün ürünlerde A.TR yeterlidir” genellemeleri yanlıştır.
Üreticinin ürün kodu ve gerçek menşe/serbest dolaşım statüsü bilindikten sonra hangi belgeye ihtiyaç olduğu ilgili Türkiye–AB düzenlemeleriyle değerlendirilir. Bazı tarımsal veya anlaşma kapsamındaki ürünler için tercihli menşe ispatı söz konusu olabilir; ancak bunun EUR.1, başka bir belge veya beyan olup olmadığını her işlemde doğrulamak gerekir.
Ticaret Bakanlığının A.TR–EUR.1 ayrımı, serbest dolaşım ile menşe statüsünün farklı hukuki olgular olduğunu açıkça belirtir. Aynı belgelerin iki ayrı ekonomik sonuç için rastgele kullanılmasına izin vermeyin.
Hayalî firma ve gerçek alım talebi ayrımı
Hayalî Firma A, Fas'ta genel ticaret şirketi olsun ve internette teknik endüstri ürünlerinin adlarını listelesin. Türk üretici kendi ürününe uygun olduğunu yalnız benzer isim nedeniyle düşünüyorsa, firma A'nın gerçek ithalat rolü ve teknik portföyü henüz teyit edilmemiştir. Fas ile ilgili STA ve olası EUR.1 usulü araştırılabilir, ancak hiçbir alım talebi veya vergi avantajı otomatik kesinleşmez.
Hayalî Firma B doğru model, miktar ve teslim yerini kurumsal satın alma kanalından yazılı bildirsin. Bu, fiyat ve menşe belgesi araştırmasını gerektirebilecek RFQ aşamasıdır; satış olmadığı gibi ürünün menşe koşullarına uyduğu da henüz kesin değildir. Üretici kalite/dış ticaret ve ithalatçı yerel gümrük uzmanları birlikte değerlendirir.
Bu örnekler gerçek şirket, alıcı veya gerçekleşmiş sipariş değildir. Amaç aday firma kaydını, gerçek ticari ilgi ve menşe ispatı süreçlerinden ayırmaktır.
EUR.1 değerlendirmesi için kanıt ve sorumluluk tablosu
| Kontrol | Gerekli bilgi | Sorumlu |
|---|---|---|
| Ürün kodu | Gerçek ürün ve HS/GTİP | Üretici/uzman |
| Hedef ülke | İthalat alanı ve işlem tarihi | Alıcı/dış ticaret |
| Anlaşma | Yürürlük, taviz, menşe protokolü | Gümrük/uzman |
| Menşe statüsü | Üretim ve tedarik belgeleri | Üretici/menşe uzmanı |
| İspat türü | EUR.1, EUR.MED, beyan veya farklı sistem | Yetkili taraf |
| Belge düzenleme | Başvuru, onay, geçerlilik ve sürüm | İlgili yetkili kuruluş |
| Vergi etkisi | Normal/tercihli oran ve diğer yükler | İthalatçı/finans |
| Teklif | Ürün, fiyat, teslim, belge şartı | Üretici satış |
Tablodaki hiçbir alan otomatik “tamamlandı” durumuna geçmemelidir. Belge mevcut olsa dahi gerçek mal ile aynı model ve fatura içeriğini kapsadığının kontrolü gerekir. Hedef ülke ithalatında nihai hukuki değerlendirme yetkili idareye aittir.
Alıcıyla tercihli menşe ispatını nazikçe konuşmak
Subject: Confirming origin documentation for [verified product]
Dear [Import / Purchasing Team],
To ensure that the documentation for [specific product] is aligned with your country's import requirements, could you kindly confirm the applicable origin-proof requirements your customs team expects?
We would be pleased to review the relevant agreement and product-specific rules together with our qualified advisers before finalising the quotation.
Thank you for your guidance and consideration.
Kind regards,
[Real sender and company]
Metin, geçerli menşe belgesinin elde olduğunu veya kesin gümrük indirimi sağlanacağını iddia etmez. Alıcının henüz talebi bulunmuyorsa “your import requirements” sorusu gerçek ürün ve ülke bağlamına göre uygunlaştırılmalıdır.
EUR.1 değerlendirmesinde ülke listesinden önce menşe protokolü
EUR.1 belgesinin kullanılabilirliği yalnız hedef ülkenin adıyla saptanmaz. İlgili anlaşmanın yürürlükteki menşe kuralları, ürün kapsamı ve kabul edilen ispat şekli birlikte kontrol edilir.
| Alan | Kontrol | Karar |
|---|---|---|
| Anlaşma | Hedef ülke ve yürürlük | Resmî anlaşma kontrolü |
| Ürün | Tarife kapsamı ve üretim | Menşe kuralı |
| Belge | EUR.1 veya alternatif ispat | Uzman teyidi |
A.TR, EUR.1 ve menşe şahadetnamesi aynı statüyü kanıtlamaz.
TMT DealMakers'ın hizmeti ve belge sınırı
TMT DealMakers, üreticinin ürününü anlayarak potansiyel uluslararası ithalatçı ve distribütörleri araştırır, şirketlerin faaliyet ve ürün uygunluğunu karşılaştırır ve nazik, kişiselleştirilmiş iletişim ile görüşme/teklif koordinasyonuna odaklanır.
EUR.1, A.TR veya diğer menşe ispatının resmî düzenlenmesi ve hukuki uygunluğu yetkili ihracatçı, oda, gümrük idaresi ve uzmanların görev alanıdır. Ön ücret veya aylık hizmet bedeli olmayan, satış gerçekleşirse sözleşmeye göre başarı komisyonu yaklaşımı belirli alıcı veya ihracat vergisi avantajı garantisi değildir.
Kaynaklar ve doğrulama tarihi
Kaynak inceleme tarihi: 16 Kasım 2026. STA kapsamı, ürün tavizi ve menşe ispatı anlaşma bazında değişebilir; fiilî işlem öncesi resmî protokol ve ülke uygulaması yeniden doğrulanmalıdır.
- T.C. Ticaret Bakanlığı — Menşe SSS: EUR.1/A.TR farkı.
- Ticaret Bakanlığı — Yürürlükte Bulunan STA'lar.
- Ticaret Bakanlığı — Elektronik Menşe ve Dolaşım Belgesi Ülkeleri, 04.08.2026.
- Ticaret Bakanlığı — Tarife SSS.
- European Commission — Access2Markets.
Bu makale eksiksiz ve değişmez bir “EUR.1 ülke listesi” ilan etmez; somut ürün için menşe ispatı veya gümrük indirimi kararı değildir.
Ürününüz için doğru alıcı ve ticari koşulları birlikte değerlendirelim
Ürün ve pazar bilgilerini açıklaştırarak kaynaklı alıcı araştırması ve nezaketli ticari görüşme kapsamını belirleyebiliriz.
TMT DealMakers ana sayfası