Kısa cevap: yalnız deniz navlununu maliyet saymayın

İhracatta konteyner maliyeti hesaplama, taşıyıcının verdiği ana deniz navlunu bedelinden önce ürünün fiilî yük özellikleri ve ticari teslim kapsamıyla başlar. İç taşıma, konteyner alımı/teslimi, ihracat paketleme, tartım, terminal handling, gümrük hizmetleri, deniz navlunu, sigorta ve varışta kimin üstleneceği belirlenecek hizmetler ayrı kalemlerdir. Bir forwarder teklifinde “ocean freight included” yazması bu giderlerin tamamının karşılandığını göstermeyebilir.

Üretici doğru ürün kodu, palet ve koli sayısı, brüt ağırlık, toplam hacim, tehlikeli veya ısı kontrollü yük niteliği ve hedef teslim yerini hazırlamalıdır. Alıcı hangi ürüne hangi miktarda ihtiyaç duyuyor sorusu yanıtsızsa konteyner fiyatını kesin ticari teklif gibi sunmak erken olabilir. Şirket keşfi ve ilgili satın alma talebi de ayrı doğrulanmalıdır.

FCL, LCL, 20' ve 40' konteyner seçenekleri

FCL (Full Container Load) tek bir yükleyiciye tahsis edilen konteyner taşımacılığına; LCL (Less than Container Load) daha küçük yüklerin konsolidasyonuna karşılık gelebilir. Konteynerin tamamının hacim olarak dolması FCL için zorunlu değildir. LCL'de hacim/ağırlık esaslı ücret ve konsolidasyon giderleri farklı olabilir. FCL'de tüm konteyner bedeli, iç taşıma ve terminal ücretleri ayrı incelenir.

20' standart, 40' standart ve 40' high-cube için kullanılabilir iç ölçü, yük taşıma kapasitesi ve kapı açıklığı ekipmana bağlıdır. Yalnız katalogdaki teorik metreküp değeriyle sipariş sözü verilmeyin. Ağır mermer, makine veya metal ürünlerde ağırlık sınırı hacimden önce dolabilir; hacimli ancak hafif ambalajda ise yerleşim belirleyici olabilir. Gerçek yükleme planı üretici depo ve taşıyıcı tarafından teyit edilmelidir.

Konteyner teklifi için dokuz maliyet grubu

Konteyner maliyet dosyası
GiderNe içerebilir?Kontrol
Üretim ve ambalajÜrün, koli, palet, korumaÜretici
İç taşımaFabrika–liman veya depo–terminalForwarder
Konteyner/equipmentBoş ekipman alımı/iadeleriTaşıyıcı şartı
Terminal/THCElleçleme, gate ve terminal hizmetiDahil/hariç açıklaması
Gümrük/belgeBeyan, VGM/tartım, ilgili dokümanlarYetkili taraf
Ocean freightAna taşıma ücretinin kapsadığı rotaNavlun teklifi
SigortaPaket ve ürün riskine uygun poliçeSigortacı/ICC
Ek/yerel ücretTaşıyıcı ek ücretleri, liman ücretleriGüncel tarife
BeklemeDemurrage, detention ve storageFree time ve fiilî olay

Bu kalemler her işlemde aynı tarafın sorumluluğu değildir; Incoterms ve taşıma sözleşmesiyle belirlenir. Aynı terminal hizmetini hem forwarder paket navlununda hem ayrıca ikinci kez eklemek yanlış maliyet oluşturabilir. Buna karşılık kapsam dışı varış giderlerini unutarak alıcıya eksik toplam sunmak da yanlıştır.

Demurrage, detention ve free time nasıl değerlendirilir?

Demurrage genellikle konteynerin terminalde kendisine tanınan ücretsiz süreyi aşmasıyla; detention ise ekipmanın terminal dışındaki kullanımının uygun süreyi aşmasıyla ilişkilidir. ABD Federal Maritime Commission bu ayrımı açıklar. Türkiye çıkışına ilişkin Maersk yerel tarife sayfasında da ihracatta terminal/depo içi ve terminal dışı ekipman sürelerinin farklı ücretlendirilebildiği belirtilir. Ancak taşıyıcı, liman, sözleşme ve tarife yılına göre uygulama değişebilir.

Free time, belirli bekleme veya ekipman kullanım ücreti uygulanmayan sözleşmesel süredir. Güncel free time günü, hafta sonu/tatil hesabı, yükleme planı, ekipman teslim tarihi ve geçerli fiyatın hangi tarife tarihine bağlandığı kontrol edilmelidir. “Her limanda 7 gün ücretsiz” ya da “detention daima alıcıya aittir” gibi genel kurallar uydurmayın. Taşıma sırasında gecikme riskini kim üstleniyorsa sözleşmede açık olmalıdır.

Kurgusal 1.000 adetlik konteyner toplam maliyeti

Türkiye'de bir üreticinin 1.000 birim ürün için varsayımsal bir konteyner ihracatı fiyatı hazırladığını düşünelim. Örnek maliyetler EUR cinsinden olup taşıyıcı teklifi, gerçek liman tarifesi veya alıcı siparişi değildir. Satıcı tarafından üstlenilen bütün kalemlerin aşağıdaki gibi ve ek vergi/bekleme masrafı olmadan oluştuğu varsayılmıştır.

Eğitim amaçlı toplam maliyet hesabı — EUR
KalemTutar
Üretim8.000
Paketleme ve palet500
İç taşıma450
İhracat ve belge300
Terminal/handling250
Deniz navlunu1.800
Sigorta200
Diğer işlem100
Örnek toplam11.600
1.000 ürün için maliyet11,60 EUR/adet

Hedef satış üzerinden %20 brüt marj ve başka gider bulunmadığı varsayımında örnek fiyat 11.600 / 0,80 = 14.500 EUR olur. Bu fiyatın hangi Incoterms teslimi ve varış yerini kapsadığı ayrıca yazılmalıdır. Maliyet üzerine %20 eklemek aynı satış marjını yaratmaz.

Hacim, ağırlık ve palet yerleşimi nasıl ölçülür?

Her koli için dış uzunluk, genişlik, yükseklik ve gerçek brüt ağırlık ölçülür. Paletli yükte kullanılabilir palet tabanı, istif yüksekliği, ağırlık dağılımı ve yük sabitleme yöntemi önemlidir. Koli hacimlerini matematiksel olarak toplamak, gerçek konteyner içinde aynı hacmin eksiksiz yerleşebileceğini garanti etmez. Makine parçaları farklı boyut, üst üste konamama veya güvenlik nedeniyle boşluk gerektirebilir.

VGM gibi doğrulanmış brüt kütle uygulamaları, uygun deniz taşımalarında ayrı kural ve sorumluluk doğurabilir. Tehlikeli yük, soğuk zincir veya fazla gabari gibi özel durumlarda konteyner tipi ve sevk maliyeti önemli ölçüde değişebilir. Depo ve taşıyıcı, gerçek yük planını yazılı onaylamalıdır.

İki forwarder teklifini nasıl aynı ölçekte kıyaslarsınız?

Karşılaştırma için standart alanlar
AlanTeklif ATeklif B
Konteyner tipi20' dry (örnek)20' dry (örnek)
Başlangıç/varışLiman–limanFabrika–varış terminali
THCHariçÖrnekte dahil
Gümrük işlemiHariçBelirsiz
Free timeYazılı teyit beklerYazılı teyit bekler
GeçerlilikFarklı tarihlerFarklı tarihler
SigortaHariçHariç

Tabloda B fiyatı düşük görünse bile gümrük, terminal veya yerel ücret eksikse gerçek toplam aynı olmayabilir. Farklı rota ve teslim kapsamına sahip teklifleri yalnız fiyat rakamına göre karşılaştırmayın. Transit süreler tahmin olup gemi bağlantısı ve liman koşullarıyla değişebilir.

Konteyner maliyet ve sevk kartı nasıl oluşturulur?

ShipmentID, CompanyID, OrderID, ürün sürümü, koli/palet sayısı, brüt ağırlık, hacim, konteyner türü, rota, yükleme/boşaltma limanları, forwarder referansı, navlun tarihi, free time, detention/demurrage şartı, sigorta, Incoterms kuralı ve belirtilmiş yer bir arada saklanabilir. Her fiyat kaleminin kimin sorumluluğunda olduğu işaretlenmelidir.

Alıcı yalnız teknik katalog istemişse ortada sevk edilmek üzere kabul edilmiş bir konteyner siparişi yoktur. “Tahmini navlun”, “üretici onaylı teklif”, “rezervasyon”, “yükleme”, “çıkış” ve “teslim” aşamaları ayrı tutulmalıdır. Rota veya yük miktarı değiştiğinde teklif V2 hazırlanır; eski maliyet izi korunur.

Konteyner maliyetinde navlun dışındaki liman masraflarını ayırın

Konteyner ihracatı maliyetinde FCL/LCL ve 20 veya 40 fit seçenekleri, yükün hacmi ve kütlesiyle birlikte değerlendirilir. Ana navlun düşük görünse bile terminal, iç nakliye, depolama ve bekleme masrafları toplamı değiştirebilir.

AşamaKontrolUygulama
Ana navlunLiman–liman veya kapı–kapı kapsamTeklif karşılaştırma
TerminalTHC ve ilgili hizmetlerDahil/hariç sorgula
BeklemeDemurrage/detention/free timeGün ve şartları teyit
YüklemePalet ve hacim planıFiilî kapasiteyi doğrula

Ücretler rota, tarih, taşıyıcı ve sözleşmeye göre değişir; kurgusal birim fiyat gerçek piyasa teklifi değildir.

TMT DealMakers konteyner teklifinde hangi soruları koordine eder?

TMT DealMakers üreticilerin ürün ve kullanım alanlarını inceleyerek uluslararası potansiyel ithalatçı ve distribütörleri araştırır; uygun kurumsal muhataba nezaketli ilk iletişim ve gerçek teknik/teklif görüşmelerinin koordinasyonuna odaklanır. Kesin navlun, gümrük, ağırlık, sigorta veya ürün uygunluk kararı ilgili üretici ve lojistik uzmanlarının yetkisindedir.

Kamuya açık modelde ön ücret ve aylık hizmet bedeli yoktur; gerçekleşmiş satışta sözleşmeye bağlı başarı komisyonu bulunur. Konteyner fiyatının hesaplanması veya alıcı adayının keşfi kesin sipariş anlamına gelmez. TMT DealMakers çalışma yaklaşımını inceleyebilirsiniz.

Konteyner ihracatı son kontrol listesi

  • Yükün gerçek hacmi, brüt ağırlığı ve palet planı doğrulandı mı?
  • FCL/LCL ve konteyner türü ürün için uygun mu?
  • Başlangıç, varış limanı ve teslim yeri net mi?
  • Deniz navlunu, iç taşıma, terminal ve belge ücretleri ayrı mı?
  • Free time, demurrage, detention ve storage şartları açık mı?
  • Sigorta, Incoterms ve ithalat maliyeti doğru tarafla eşleştirildi mi?
  • Forwarder teklifinin para birimi ve geçerlilik tarihi doğru mu?
  • Rota/miktar değişikliği fiyat ve CRM sürümüne işlendi mi?

İyi konteyner hesabı en düşük görünen navluna değil, aynı teslim kapsamındaki gerçek maliyet ve riskin izlenebilir olmasına dayanır.

Kaynaklar ve güncellik kontrolü

Bu rehber ICC Incoterms® 2020, resmî lojistik kurumu ve taşıyıcı açıklamaları temel alınarak hazırlanmıştır. Taşıma tarifeleri, gümrük kuralları, sigorta poliçesi ve ülke bazlı ithalat yetkileri değişebilir. Gerçek işlem ve yayından önce canlı kaynağın güncelliği ile yetkili forwarder, banka, finans ve hukuk görüşü kontrol edilmelidir.

Ürün ve alıcıyla doğru teslim şartını birlikte değerlendirelim

Güvenilir B2B süreçte ürünün gerçek kullanımını, alıcı rolünü, fiyat ve lojistik sorumluluğunu kaynaklı verilerle eşleştirin.

TMT DealMakers çalışma modelini inceleyin