Kısa cevap: DAP alıcının ithalatı, DDP satıcının ithalatı

DAP ve DDP arasındaki fark, Incoterms® 2020'de özellikle varış ülkesindeki ithalat gümrükleme, vergi ve resmî formalitelerin taraflar arasında nasıl dağıtıldığıyla ilgilidir. DAP — Delivered at Place kuralında satıcı malı belirlenmiş varış yerine, gelen taşıma aracında boşaltmaya hazır durumda getirir; ithalat işlemleri kural olarak alıcının sorumluluğundadır. DDP — Delivered Duty Paid kuralında satıcı malı aynı mantıkla varış noktasına getirirken ithalat gümrük formalitelerini ve uygulanabilir ithalat vergisi/giderlerini üstlenir.

Her iki kural çeşitli taşıma türlerinde kullanılabilir. Teslimin “kapıda” olduğu söylenmesi kimin boşaltacağı veya vergiyi kimin ödeyeceğini otomatik belirlemez. DAP ve DDP'de satıcı gelen araç üzerinde boşaltmaya hazır teslim eder; satıcının boşaltmasının istendiği işlem için DPU gibi farklı kural veya açık ek sözleşme düşünülmelidir. Gerçek ithalat yetkileri ülke hukukuna bağlıdır.

DAP ile DDP sorumluluk matrisi

Incoterms® 2020 kapsamında temel görev ayrımı
AlanDAPDDP
İhracat gümrüğüSatıcıSatıcı
Varış yerine ana taşımaSatıcıSatıcı
Varışa kadar taşıma riskiSatıcıSatıcı
İthalat gümrüklemesiAlıcıSatıcı
İthalat vergileri/harçlarAlıcıSatıcı, uygulanabilir kapsamda
Varışta boşaltmaGenellikle alıcıGenellikle alıcı
Belirlenmiş teslim yeriŞartŞart
İthalatçı yerel yetki riskiAlıcı üzerindeSatıcı için kritik

Bu tablo belirli ülkenin vergisel mükellefiyetini veya zorunlu temsil usulünü karara bağlamaz. Özellikle DDP'de yabancı satıcının ithalatçı olarak işlem yapmasına izin verilmediği veya yerel temsil gerektirdiği ülkeler olabilir. ICC bu pratik güçlük nedeniyle DDP yerine DAP'ın değerlendirilmesini önerir; doğru karar işlem türü ve yerel mevzuatla verilir.

Satıcı DDP teklifini gerçekten yerine getirebilir mi?

DDP teklifinden önce ithalatçı kayıt veya temsil yetkisinin hangi taraf üzerinde olduğu, satıcının yabancı ülkede gümrük vergisi ve KDV ödeme usulü, ürünün ithalat izni veya özel standardı, yerel broker kullanımı ve faturalama yükümlülükleri araştırılmalıdır. “Ürün kapınıza tüm vergiler dahil” sözü, satıcının hukuken bu işlemleri yürütebildiği doğrulanmadan verilmemelidir. Alıcının kendi ithalat kaydı da satıcının DDP görevini otomatik üstlendiğini göstermez.

Bazı ülkelerde ithalat vergisi için yerel tüzel kişilik, vergi numarası veya resmî temsilci istenebilir. Satıcının hizmet sağlayıcısı bütün bunları “biz hallederiz” diyorsa yükümlülüklerin gerçek sözleşme kapsamı ve hukuki dayanağı yazılı alınmalıdır. Vergiyi yanlış hesaplamak veya ithalat beyanını başka taraf adına düzensiz yapmak, marj kadar mevzuat riski de yaratır.

DAP ve DDP fiyatı hangi maliyet tabanından hesaplanır?

Her iki teklifte üretim maliyeti, ihracat ambalajı, satıcının üstlendiği iç taşıma, ihracat formaliteleri ve belirlenmiş varış yerine taşıma maliyeti analiz edilir. DDP senaryosunda bunlara uygulanabilir ithalat gümrük vergileri, resmî ücretler, ithalat gümrük hizmetleri ve ülke hukukuna göre ortaya çıkan vergi/işlem maliyetleri eklenebilir. İthalat KDV'sinin geri kazanılabilir olup olmadığı veya satıcı için gerçekten maliyet oluşturup oluşturmadığı ülkeye göre farklılaşır.

Bu nedenle “DAP fiyatı 10.000 EUR ise DDP sadece %10 eklenir” şeklinde genel bir formül kurulamaz. İlgili ürün GTİP/HS kodu, gerçek menşe, ithalat rejimi, varsa tarife avantajı, KDV ve ek tedbirler güncel işlem tarihinde uzman tarafından teyit edilmelidir. Satıcının marj hesabı her senaryonun gerçek maliyet sorumluluğuna dayanmalıdır.

Kurgusal örnek: aynı makine parçası için iki farklı teklif

Türkiye'deki varsayımsal bir makine parçası üreticisinin, yabancı alıcının deposuna teslim için DAP toplam maliyetini 8.000 EUR olarak hesapladığını varsayalım. Aynı işlemde DDP için satıcı sorumluluğuna geçecek ithalat ve hizmet giderleri kurgusal olarak 1.600 EUR olsun. Yalnız bu örnekte ve diğer maliyetlerin tam kapsandığı varsayımıyla DDP maliyeti 9.600 EUR olur.

Kurgusal maliyet karşılaştırması, gerçek vergi değildir
KalemDAPDDP
Ürün, ambalaj, ihracat ve taşıma8.000 EUR8.000 EUR
Satıcının ithalat giderleri01.600 EUR
Varsayımsal satıcı maliyet tabanı8.000 EUR9.600 EUR
Satış üzerinden %20 brüt marj hedefi10.000 EUR12.000 EUR

Rakamlar gerçek bir ülkenin vergi oranı değildir. DAP fiyatını alıcının gerçek toplam varış maliyetiyle kıyaslamak için onun ithalat giderleri de ayrı hesaplanmalıdır. DDP'de satıcının bu yükleri yasal olarak üstlenebilmesi ayrıca doğrulanmalıdır.

Boşaltma ve DPU farkını unutmayın

“Teslim etmek” günlük dilde kamyondan boşaltmak anlamına gelebilir, ancak Incoterms kuralında teslim ve yük boşaltma ayrı sorumluluklardır. DAP ve DDP'de satıcı gelen taşıma aracında malı boşaltmaya hazır durumda sunar; kural gereği boşaltma normalde alıcıya düşer. DPU — Delivered at Place Unloaded ise satıcının belirlenmiş varış yerinde boşaltma görevini de üstlendiği farklı terimdir.

Örneğin ağır makine varış deposuna geldiğinde vinç, forklift veya özel ekipman ihtiyacı ortaya çıkabilir. Bunların kimin tarafından sağlanacağı taşıma teklifi ve satış sözleşmesinde ayrıca açıklanmalıdır. Kapı adresi ve araç boşaltma kapasitesi yazılı değilse hem gecikme hem bekleme ücreti riski büyür.

Forwarder, ithalatçı ve resmî kaynakları nasıl çapraz kontrol edin?

Kaynak uyuşmazlığı çözme tablosu
KaynakNe açıklar?Çelişki olduğunda
ICC IncotermsTeslim, risk ve genel yükümlülükDoğru terim ve sürümü belirle
Forwarder teklifiNavlun, terminal ve hizmet kapsamıDahil/hariç kalemi yazılı sor
Varış ülke gümrüğüİthalat izni, vergi ve beyan şartıGüncel ürün/menşe kodu teyidi
Alıcı şirketDepo, boşaltma, ithalat rolüYetkili ticari kişinin onayı
Üretici finansİç maliyet, kur ve marjYeni teklif sürümü hazırla

Bir lojistik sağlayıcı “DDP” yazıyor ama ithalat KDV'sini veya zorunlu ithalatçıyı açıklamıyorsa sonuç tamam kabul edilmez. Gerçek ürünün yasal ithalat gerekliliği, ticari teklif ile resmî kaynak arasında uyuşmalıdır. İthalatçı firma kaydının bulunması da o firmanın ürünü satın almaya hazır olduğunu göstermez.

Alıcıya nazik DAP–DDP netleştirme mesajı

Subject: Confirmation of import and delivery responsibilities

Hello, thank you for reviewing our product range. To compare the delivery options accurately, could you kindly confirm the named destination, your team's import-clearance arrangements, and whether you prefer a DAP or DDP quotation?

We will review the applicable transport, customs and tax responsibilities with the manufacturer and qualified local specialists before confirming a commercial offer.

Thank you for your consideration. We would be pleased to assess the options together.

Bu metin gerçekte ürünle ilgilenen alıcı için uyarlanmalıdır. Satıcının vergi ve ithalat yükümlülüğünü üstlenebildiği uzman tarafından teyit edilmemişse DDP fiyat ve teslim garantisi verilmez. Alıcının sözleşme tarafı ile teslim alıcısı farklıysa iki rol de açıklanmalıdır.

DAP ve DDP karşılaştırmasında ithalatçı olabilme şartını öne çıkarın

DAP ile DDP arasındaki fark yalnız fiyata ithalat vergisi eklemek değildir. DDP kapsamında satıcının varış ülkesinde ithalat formalitelerini yerine getirme yükümlülüğü bulunabilir; bunun pratikte mümkün olup olmadığı doğrulanmalıdır. DAP’te alıcı tarafın ithalat sorumluluğu ayrıca anlaşılır olmalıdır.

AşamaKontrolUygulama
DAPVarış noktasına taşıma ve teslimİthalat tarafını teyit et
DDPİthalat formaliteleri ve ilgili vergilerSatıcının hukuki/operasyonel yetkisini denetle
DPUVarışta boşaltma sorumluluğuDAP ile karıştırma

Sözleşme şartı ürün, ülke ve taraflara göre hukuk ve gümrük uzmanıyla teyit edilmelidir.

TMT DealMakers ticari görüşmede hangi rolü üstlenir?

TMT DealMakers üretici ürünlerinin kullanım alanına uygun uluslararası potansiyel ithalatçı ve distribütörleri araştırır; kurumsal faaliyet kontrolüne, nazik ilk iletişim ve gerçek yanıt/teklif koordinasyonuna odaklanır. Üreticinin lojistik, gümrük ve vergi yükümlülükleri ilgili yetkili kişi ve uzmanlarla değerlendirilir; kesin DDP ithalat onayı veya satış garantisi sunulmaz.

Kamuya açık çalışma modelinde ön ücret ve aylık hizmet bedeli bulunmaz; gerçekleşmiş satışta sözleşmeye bağlı başarı komisyonu uygulanır. Bulunan her şirket gerçek alıcı değildir. TMT DealMakers çalışma yaklaşımını inceleyebilirsiniz.

DAP ve DDP için son karar listesi

  • Ürün, gerçek tarife kodu ve hedef ithalat ülkesinin kuralları belli mi?
  • İthalat beyanı ve vergileri hangi taraf üstlenecek?
  • Satıcının DDP ithalat yetkisi ve yerel temsil şartı teyitli mi?
  • Belirlenmiş depo/terminal adresi sözleşmede açık mı?
  • Boşaltma, vinç ve özel taşıma sorumlusu belirli mi?
  • Navlun, sigorta, gümrük ve vergi maliyetleri ayrı mı?
  • İthalat KDV'sinin gerçek ticari etkisi uzmanla incelendi mi?
  • Alıcı teyidi, üretici onayı ve teklif sürümü CRM'de kayıtlı mı?

Doğru teslim kuralı en çekici görünen kısaltma değil, ilgili ülkede gerçekten yerine getirilebilen yükümlülükleri açıkça tanımlayan kuraldır.

Kaynaklar ve güncellik kontrolü

Bu rehber ICC Incoterms® 2020, resmî lojistik kurumu ve taşıyıcı açıklamaları temel alınarak hazırlanmıştır. Taşıma tarifeleri, gümrük kuralları, sigorta poliçesi ve ülke bazlı ithalat yetkileri değişebilir. Gerçek işlem ve yayından önce canlı kaynağın güncelliği ile yetkili forwarder, banka, finans ve hukuk görüşü kontrol edilmelidir.

Ürün ve alıcıyla doğru teslim şartını birlikte değerlendirelim

Güvenilir B2B süreçte ürünün gerçek kullanımını, alıcı rolünü, fiyat ve lojistik sorumluluğunu kaynaklı verilerle eşleştirin.

TMT DealMakers çalışma modelini inceleyin