Kısa cevap: DAP alıcının ithalatı, DDP satıcının ithalatı
DAP ve DDP arasındaki fark, Incoterms® 2020'de özellikle varış ülkesindeki ithalat gümrükleme, vergi ve resmî formalitelerin taraflar arasında nasıl dağıtıldığıyla ilgilidir. DAP — Delivered at Place kuralında satıcı malı belirlenmiş varış yerine, gelen taşıma aracında boşaltmaya hazır durumda getirir; ithalat işlemleri kural olarak alıcının sorumluluğundadır. DDP — Delivered Duty Paid kuralında satıcı malı aynı mantıkla varış noktasına getirirken ithalat gümrük formalitelerini ve uygulanabilir ithalat vergisi/giderlerini üstlenir.
Her iki kural çeşitli taşıma türlerinde kullanılabilir. Teslimin “kapıda” olduğu söylenmesi kimin boşaltacağı veya vergiyi kimin ödeyeceğini otomatik belirlemez. DAP ve DDP'de satıcı gelen araç üzerinde boşaltmaya hazır teslim eder; satıcının boşaltmasının istendiği işlem için DPU gibi farklı kural veya açık ek sözleşme düşünülmelidir. Gerçek ithalat yetkileri ülke hukukuna bağlıdır.
DAP ile DDP sorumluluk matrisi
| Alan | DAP | DDP |
|---|---|---|
| İhracat gümrüğü | Satıcı | Satıcı |
| Varış yerine ana taşıma | Satıcı | Satıcı |
| Varışa kadar taşıma riski | Satıcı | Satıcı |
| İthalat gümrüklemesi | Alıcı | Satıcı |
| İthalat vergileri/harçlar | Alıcı | Satıcı, uygulanabilir kapsamda |
| Varışta boşaltma | Genellikle alıcı | Genellikle alıcı |
| Belirlenmiş teslim yeri | Şart | Şart |
| İthalatçı yerel yetki riski | Alıcı üzerinde | Satıcı için kritik |
Bu tablo belirli ülkenin vergisel mükellefiyetini veya zorunlu temsil usulünü karara bağlamaz. Özellikle DDP'de yabancı satıcının ithalatçı olarak işlem yapmasına izin verilmediği veya yerel temsil gerektirdiği ülkeler olabilir. ICC bu pratik güçlük nedeniyle DDP yerine DAP'ın değerlendirilmesini önerir; doğru karar işlem türü ve yerel mevzuatla verilir.
Satıcı DDP teklifini gerçekten yerine getirebilir mi?
DDP teklifinden önce ithalatçı kayıt veya temsil yetkisinin hangi taraf üzerinde olduğu, satıcının yabancı ülkede gümrük vergisi ve KDV ödeme usulü, ürünün ithalat izni veya özel standardı, yerel broker kullanımı ve faturalama yükümlülükleri araştırılmalıdır. “Ürün kapınıza tüm vergiler dahil” sözü, satıcının hukuken bu işlemleri yürütebildiği doğrulanmadan verilmemelidir. Alıcının kendi ithalat kaydı da satıcının DDP görevini otomatik üstlendiğini göstermez.
Bazı ülkelerde ithalat vergisi için yerel tüzel kişilik, vergi numarası veya resmî temsilci istenebilir. Satıcının hizmet sağlayıcısı bütün bunları “biz hallederiz” diyorsa yükümlülüklerin gerçek sözleşme kapsamı ve hukuki dayanağı yazılı alınmalıdır. Vergiyi yanlış hesaplamak veya ithalat beyanını başka taraf adına düzensiz yapmak, marj kadar mevzuat riski de yaratır.
DAP ve DDP fiyatı hangi maliyet tabanından hesaplanır?
Her iki teklifte üretim maliyeti, ihracat ambalajı, satıcının üstlendiği iç taşıma, ihracat formaliteleri ve belirlenmiş varış yerine taşıma maliyeti analiz edilir. DDP senaryosunda bunlara uygulanabilir ithalat gümrük vergileri, resmî ücretler, ithalat gümrük hizmetleri ve ülke hukukuna göre ortaya çıkan vergi/işlem maliyetleri eklenebilir. İthalat KDV'sinin geri kazanılabilir olup olmadığı veya satıcı için gerçekten maliyet oluşturup oluşturmadığı ülkeye göre farklılaşır.
Bu nedenle “DAP fiyatı 10.000 EUR ise DDP sadece %10 eklenir” şeklinde genel bir formül kurulamaz. İlgili ürün GTİP/HS kodu, gerçek menşe, ithalat rejimi, varsa tarife avantajı, KDV ve ek tedbirler güncel işlem tarihinde uzman tarafından teyit edilmelidir. Satıcının marj hesabı her senaryonun gerçek maliyet sorumluluğuna dayanmalıdır.
Kurgusal örnek: aynı makine parçası için iki farklı teklif
Türkiye'deki varsayımsal bir makine parçası üreticisinin, yabancı alıcının deposuna teslim için DAP toplam maliyetini 8.000 EUR olarak hesapladığını varsayalım. Aynı işlemde DDP için satıcı sorumluluğuna geçecek ithalat ve hizmet giderleri kurgusal olarak 1.600 EUR olsun. Yalnız bu örnekte ve diğer maliyetlerin tam kapsandığı varsayımıyla DDP maliyeti 9.600 EUR olur.
| Kalem | DAP | DDP |
|---|---|---|
| Ürün, ambalaj, ihracat ve taşıma | 8.000 EUR | 8.000 EUR |
| Satıcının ithalat giderleri | 0 | 1.600 EUR |
| Varsayımsal satıcı maliyet tabanı | 8.000 EUR | 9.600 EUR |
| Satış üzerinden %20 brüt marj hedefi | 10.000 EUR | 12.000 EUR |
Rakamlar gerçek bir ülkenin vergi oranı değildir. DAP fiyatını alıcının gerçek toplam varış maliyetiyle kıyaslamak için onun ithalat giderleri de ayrı hesaplanmalıdır. DDP'de satıcının bu yükleri yasal olarak üstlenebilmesi ayrıca doğrulanmalıdır.
Boşaltma ve DPU farkını unutmayın
“Teslim etmek” günlük dilde kamyondan boşaltmak anlamına gelebilir, ancak Incoterms kuralında teslim ve yük boşaltma ayrı sorumluluklardır. DAP ve DDP'de satıcı gelen taşıma aracında malı boşaltmaya hazır durumda sunar; kural gereği boşaltma normalde alıcıya düşer. DPU — Delivered at Place Unloaded ise satıcının belirlenmiş varış yerinde boşaltma görevini de üstlendiği farklı terimdir.
Örneğin ağır makine varış deposuna geldiğinde vinç, forklift veya özel ekipman ihtiyacı ortaya çıkabilir. Bunların kimin tarafından sağlanacağı taşıma teklifi ve satış sözleşmesinde ayrıca açıklanmalıdır. Kapı adresi ve araç boşaltma kapasitesi yazılı değilse hem gecikme hem bekleme ücreti riski büyür.
Forwarder, ithalatçı ve resmî kaynakları nasıl çapraz kontrol edin?
| Kaynak | Ne açıklar? | Çelişki olduğunda |
|---|---|---|
| ICC Incoterms | Teslim, risk ve genel yükümlülük | Doğru terim ve sürümü belirle |
| Forwarder teklifi | Navlun, terminal ve hizmet kapsamı | Dahil/hariç kalemi yazılı sor |
| Varış ülke gümrüğü | İthalat izni, vergi ve beyan şartı | Güncel ürün/menşe kodu teyidi |
| Alıcı şirket | Depo, boşaltma, ithalat rolü | Yetkili ticari kişinin onayı |
| Üretici finans | İç maliyet, kur ve marj | Yeni teklif sürümü hazırla |
Bir lojistik sağlayıcı “DDP” yazıyor ama ithalat KDV'sini veya zorunlu ithalatçıyı açıklamıyorsa sonuç tamam kabul edilmez. Gerçek ürünün yasal ithalat gerekliliği, ticari teklif ile resmî kaynak arasında uyuşmalıdır. İthalatçı firma kaydının bulunması da o firmanın ürünü satın almaya hazır olduğunu göstermez.
Alıcıya nazik DAP–DDP netleştirme mesajı
Subject: Confirmation of import and delivery responsibilities
Hello, thank you for reviewing our product range. To compare the delivery options accurately, could you kindly confirm the named destination, your team's import-clearance arrangements, and whether you prefer a DAP or DDP quotation?
We will review the applicable transport, customs and tax responsibilities with the manufacturer and qualified local specialists before confirming a commercial offer.
Thank you for your consideration. We would be pleased to assess the options together.
Bu metin gerçekte ürünle ilgilenen alıcı için uyarlanmalıdır. Satıcının vergi ve ithalat yükümlülüğünü üstlenebildiği uzman tarafından teyit edilmemişse DDP fiyat ve teslim garantisi verilmez. Alıcının sözleşme tarafı ile teslim alıcısı farklıysa iki rol de açıklanmalıdır.
DAP ve DDP karşılaştırmasında ithalatçı olabilme şartını öne çıkarın
DAP ile DDP arasındaki fark yalnız fiyata ithalat vergisi eklemek değildir. DDP kapsamında satıcının varış ülkesinde ithalat formalitelerini yerine getirme yükümlülüğü bulunabilir; bunun pratikte mümkün olup olmadığı doğrulanmalıdır. DAP’te alıcı tarafın ithalat sorumluluğu ayrıca anlaşılır olmalıdır.
| Aşama | Kontrol | Uygulama |
|---|---|---|
| DAP | Varış noktasına taşıma ve teslim | İthalat tarafını teyit et |
| DDP | İthalat formaliteleri ve ilgili vergiler | Satıcının hukuki/operasyonel yetkisini denetle |
| DPU | Varışta boşaltma sorumluluğu | DAP ile karıştırma |
Sözleşme şartı ürün, ülke ve taraflara göre hukuk ve gümrük uzmanıyla teyit edilmelidir.
TMT DealMakers ticari görüşmede hangi rolü üstlenir?
TMT DealMakers üretici ürünlerinin kullanım alanına uygun uluslararası potansiyel ithalatçı ve distribütörleri araştırır; kurumsal faaliyet kontrolüne, nazik ilk iletişim ve gerçek yanıt/teklif koordinasyonuna odaklanır. Üreticinin lojistik, gümrük ve vergi yükümlülükleri ilgili yetkili kişi ve uzmanlarla değerlendirilir; kesin DDP ithalat onayı veya satış garantisi sunulmaz.
Kamuya açık çalışma modelinde ön ücret ve aylık hizmet bedeli bulunmaz; gerçekleşmiş satışta sözleşmeye bağlı başarı komisyonu uygulanır. Bulunan her şirket gerçek alıcı değildir. TMT DealMakers çalışma yaklaşımını inceleyebilirsiniz.
DAP ve DDP için son karar listesi
- Ürün, gerçek tarife kodu ve hedef ithalat ülkesinin kuralları belli mi?
- İthalat beyanı ve vergileri hangi taraf üstlenecek?
- Satıcının DDP ithalat yetkisi ve yerel temsil şartı teyitli mi?
- Belirlenmiş depo/terminal adresi sözleşmede açık mı?
- Boşaltma, vinç ve özel taşıma sorumlusu belirli mi?
- Navlun, sigorta, gümrük ve vergi maliyetleri ayrı mı?
- İthalat KDV'sinin gerçek ticari etkisi uzmanla incelendi mi?
- Alıcı teyidi, üretici onayı ve teklif sürümü CRM'de kayıtlı mı?
Doğru teslim kuralı en çekici görünen kısaltma değil, ilgili ülkede gerçekten yerine getirilebilen yükümlülükleri açıkça tanımlayan kuraldır.
Kaynaklar ve güncellik kontrolü
Bu rehber ICC Incoterms® 2020, resmî lojistik kurumu ve taşıyıcı açıklamaları temel alınarak hazırlanmıştır. Taşıma tarifeleri, gümrük kuralları, sigorta poliçesi ve ülke bazlı ithalat yetkileri değişebilir. Gerçek işlem ve yayından önce canlı kaynağın güncelliği ile yetkili forwarder, banka, finans ve hukuk görüşü kontrol edilmelidir.
- ICC — Incoterms® 2020 — 11 uluslararası ticari teslim terimi ve masraf/risk paylaşımı
- ICC Academy — DDP ve EXW farkları — DDP ithalat formaliteleri, EXW ihracat zorlukları ve yerel hukuki sınırlar
- ICC Academy — Place of Delivery and Risk Transfer — DAP, DDP, FCA, CIF ve teslim/risk geçişi farkları
- ICC Digital Library — Incoterms® 2020 Q&A — deniz ve çok modlu kuralların ayrımı
Ürün ve alıcıyla doğru teslim şartını birlikte değerlendirelim
Güvenilir B2B süreçte ürünün gerçek kullanımını, alıcı rolünü, fiyat ve lojistik sorumluluğunu kaynaklı verilerle eşleştirin.
TMT DealMakers çalışma modelini inceleyin