Kısa cevap: tahsilat bankada teyit edilmeden tamamlanmaz
İhracat tahsilatını CRM’de görünür kılmak, ilk tanışma ile para girişini aynı satış ekranında birbirine karıştırmamakla başlar. Potansiyel şirket araştırması, insan yanıtı, teknik RFQ, üretici onaylı teklif, kabul edilmiş sipariş, fiilî sevkiyat, ticari fatura, banka transferi ve ihracat bedeli kabulü ayrı iş olaylarıdır. Bir şirketin katalog istemesi veya fatura alması tahsil edilmiş ciro sayılmaz.
Finans ekibi gerçek tutarı, para birimini, sözleşme vadesini ve bankaya gelen ödemeyi bağımsız kayıtlara dayanarak doğrulamalıdır. İBKB veya kambiyo hesabı kapanışı gibi resmî süreçler satışın ve banka tahsilatının üstüne eklenen farklı kontrol alanlarıdır. Kümülatif müşteri havuzu büyürken rakamların iki kez sayılmaması özellikle önemlidir.
Şirket, fırsat, sipariş, fatura ve ödeme ayrı nesneler olmalı
| Nesne | Tekil kimlik | Kanıt |
|---|---|---|
| Company | CompanyID | Resmî unvan ve kurumsal faaliyet |
| Opportunity / RFQ | OpportunityID | Alıcının ürün/miktar ihtiyacı |
| Quotation | QuoteID + Version | Fiyat/termin ve üretici onayı |
| Order | OrderID | Kabul edilmiş ticari şartlar |
| Shipment | ShipmentID | Fiilî yük ve taşıma kanıtı |
| Invoice | InvoiceID | Para birimi, tutar, vade |
| Payment | PaymentID | Banka teyidi, tutar, fatura eşleşmesi |
| Compliance | GB / İBKB referansı | İhracat bedeli kabul ve kapanış |
Bir firma üç ticaret dizininde geçtiğinde üç ayrı müşteri değildir. Buna karşılık aynı markanın ayrı ülkelerdeki tüzel şirketleri farklı satış ve ödeme tarafları olabilir. Mükerrerlik ve hukuki rol kontrolü veri modelinin temelidir.
İlk temastan gerçek banka kapanışına takip akışı
- Üretici ürün/segment hazırlığını ve uygun şirket kriterlerini onaylar.
- Kurumsal şirket araştırması kaynakla yapılır; ilk uygunluk mesajı hazırlanır.
- İlgili gerçek insan yanıtı ve satın alma rolü doğrulanır.
- Ürün, miktar ve şart içeren RFQ ayrı fırsat kaydı olur.
- Üretici fiyat, termin, kalite ve teslim koşullarını onaylar.
- Sipariş kabul edilirse gerçek sözleşme ve operasyon kartı açılır.
- Fiilî sevkiyat, fatura ve gümrük kaydı eşleştirilir.
- Banka ödemeleri fatura bazında parçalı veya tam tahsilat olarak kaydedilir.
- Uygulanabilir İBKB ve hesap kapanış süreci ayrı olarak izlenir.
Her aşama tarihle, kanıtla ve sorumlu kişiyle ilişkilendirilmelidir. İthalatçının “ödeme yaptık” mesajı ancak bankanın kendi kaydıyla doğrulanır. Akreditif açılışı, uygun belge ibrazı ve bankada gerçek para girişi de ayrı statülerdir.
Tahsilat iddiası, kısmi ödeme ve tam ödeme farkı
CRM'de “PAYMENT_CLAIMED” alıcının transfer yaptığını söylemesini; “BANK_MATCHED” doğrulanmış banka hareketinin ilgili fatura ile eşleşmesini; “PAID_PARTIAL” fatura tutarının bir bölümünün tahsil edilmesini; “PAID_FULL” tamamının uygun finans kaydıyla tamamlanmasını ifade edebilir. Bu statüler kurumun iç sistemine uyarlanabilir; önemli olan açıklamaların herkese aynı anlamı taşımasıdır.
Kısmi ödemenin kalanı açık alacak olmalıdır. Bir faturaya ait farklı tarihlerde gelen iki ödeme, toplam satış sayısını ikiye çıkarmaz. Yabancı para cinsinden ödeme yapılmışsa kur dönüşümü ve bankacılık masrafı nedeniyle görülen hesap tutarı ile ticari fatura tutarı farklı olabilir; finans ekibi farkı açıklamalıdır.
Kurgusal fatura: iki taksitte gelen 7.000 EUR
Varsayımsal bir Türk üreticinin 12.000 EUR ticari fatura düzenlediğini; alıcının 4.000 ve 3.000 EUR tutarında iki ödeme yaptığını düşünelim. Banka her iki tutarı da doğrulamışsa kümülatif tahsilat 7.000 EUR, kalan alacak 5.000 EUR olur. “İlk sipariş tamamlandı, bütün para geldi” sonucu çıkarılamaz.
| Olay | Hareket | Toplam tahsilat | Açık bakiye |
|---|---|---|---|
| Fatura oluştu | 12.000 EUR alacak | 0 | 12.000 EUR |
| Banka girişi 1 | 4.000 EUR | 4.000 EUR | 8.000 EUR |
| Banka girişi 2 | 3.000 EUR | 7.000 EUR | 5.000 EUR |
| Üçüncü giriş | Henüz yok | 7.000 EUR | 5.000 EUR |
Bu örnek gerçek banka hareketi veya TMT müşterisi değildir. İşlem türüne göre finansal gelir tanıma, tahsilat ve kambiyo yükümlülüğü farklı olabilir. Kurgusal örnek yalnız takip matematiğini açıklar.
Gecikmiş fatura ve yaşlandırma raporu
Açık faturalar henüz vadesi gelmemiş, 1–30 gün gecikmiş, 31–60 gün gecikmiş veya daha ileri gecikmiş iç kategorilerde gösterilebilir. Bunlar hukukta zorunlu ihtar veya dava süreleri değil, yönetim takibi için seçilen aralıklardır. Vadenin sözleşmede teslim, sevk veya fatura tarihinden hangisine bağlı olduğu ayrıca belirtilmelidir.
Tek bir “ödeme bekleniyor” etiketi hangi faturanın ihtilaflı, hangisinin bankada araştırıldığı ve hangisinin yalnız henüz vadesi gelmediğini gizler. CRM açık alacağı nedeni ve finans sorumlusu ile birlikte göstermelidir. Alıcıdan gelen açıklama banka kanıtından farklı düzeyde saklanmalıdır.
İBKB ve ihracat bedeli yurda getirme hesabı
TCMB İhracat Genelgesi'nde bedelin yurda getirilmesi ve banka kabulü için genel ve özel hükümler bulunur. Fiilî ihraç tarihi, normalde ilgili gümrük beyannamesinin kapanışıyla ilişkilidir; fatura veya depo çıkışı tarihiyle otomatik aynı değildir. Genel 180 günlük çerçeve bulunsa da ülkeler ve işlem türleri için farklı koşullar olabilir.
CRM'in finans kartında gerçek GB kapanış tarihi, alıcının ödeme vadesi, banka girişi, İBKB veya kabul süreci ve kambiyo hesap kapanışı ayrı alanlarda saklanmalıdır. Bir yurda getirme kontrolü tamamlanmamışsa alıcı ödedi diye otomatik “uyum tamam” verilmemelidir. Güncel mevzuat bankadan doğrulanmalıdır.
Banka ve ticari belge erişimlerini sınırlayın
Banka hesap numaraları, finans yazışmaları, ticari faturalar ve sözleşmeler gizli iş bilgileridir. CRM'de bunlara rol bazlı erişim tanımlanmalı; değişiklik, onay ve eski sürüm geçmişi korunmalıdır. Ödeme yapan şirket adı beklenenden farklıysa alıcı temsilcisi veya aracı kendi başına farkı kesinleştirmemeli, bağımsız finans kontrolüne yönlendirmelidir.
Aynı banka dekontunun farklı kullanıcılarca iki kez ödeme olarak kaydedilmesini önlemek için ödeme referansı, tarih ve fatura bağlantısı tekilleştirilir. Gereksiz kişisel veriyi tüm çağrı merkezi ekibine göstermek hem operasyon hem veri koruma açısından uygun olmayabilir.
Yönetim panelinde satış hunisi ile finans KPI'larını ayırın
| İş geliştirme | Finans | Karıştırılmaması gereken |
|---|---|---|
| Tekil araştırılmış firma | — | Müşteri veya satış |
| Gerçek ilgili yanıt | — | Onaylı RFQ |
| Üretici onaylı teklif | — | Kabul edilmiş sipariş |
| Kabul edilmiş sipariş | Fatura toplamı | Tahsil edilmiş tutar |
| — | Banka tahsilatı | İBKB/hesap kapanışı |
| — | Açık bakiye ve vade | Yeni gelir yaratmak |
Bir ayda gönderilen tekliflerin toplamı aylık gelir olarak yazılmamalıdır. Sipariş, sevkiyat, fatura ve ödeme farklı dönemlerde olabilir; her göstergenin para birimi, dönem ve kanıtı açık olmalıdır.
Tahsilat CRM ekranında banka onayı ile ticari beyanı ayırın
İhracat tahsilatını CRM’de görünür kılarken fatura, kısmi ödeme, alıcının ödeme yaptım beyanı ve bankanın teyit ettiği gerçek para girişini ayrı kaydedin. Kurgusal 7.000 EUR faturanın 3.000 EUR ve 4.000 EUR olarak iki taksitte ödenmesi halinde açık bakiye sırasıyla 7.000, 4.000 ve 0 EUR olur.
| Aşama | Kontrol | Uygulama |
|---|---|---|
| Fatura | 7.000 EUR | Açık alacak kaydı |
| İlk ödeme | 3.000 EUR banka teyidi | 4.000 EUR bakiye |
| İkinci ödeme | 4.000 EUR banka teyidi | 0 EUR bakiye |
| Uyum kaydı | İBKB ve ilgili yurda getirme koşulları | Finans/banka kontrolü |
Bu tutarlar kurgusaldır. Fatura kesilmesi veya alıcının dekont iletmesi tek başına tahsilat tamamlandı anlamına gelmez.
TMT DealMakers'ın süreçteki rolü
TMT DealMakers üretici ürünlerine uygun uluslararası potansiyel ithalatçı ve distribütörleri araştırır; firma faaliyetinin doğrulanması, kuruma özel nazik ilk iletişim ve gerçek yanıt/teklif görüşmelerinin koordinasyonuna odaklanır. Banka tahsilatı, kredi ve kambiyo onayına ilişkin sorumluluklar ilgili finans ve yetkili kurumlarda kalır.
Kamusal modelde ön ücret ve aylık hizmet bedeli yoktur; gerçekleşmiş satışta sözleşmeye bağlı başarı komisyonu bulunur. Potansiyel firma veya ilgili mesaj gerçek gelir değildir. TMT DealMakers hizmet modelini inceleyebilirsiniz.
Tahsilat CRM kontrol listesi
- Tekil şirket ve hukuki ödeme tarafı doğru mu?
- RFQ, teklif, sipariş, fatura ve tahsilat nesneleri ayrı mı?
- Fatura para birimi ve ödeme vadesi doğrulandı mı?
- Alıcı ödeme iddiası banka hareketinden ayrıldı mı?
- Kısmi ödemeler açık bakiye ile tutarlı mı?
- GB, İBKB ve hesap kapanışı ayrı kontrol edildi mi?
- Banka verilerine erişim ve sürüm kaydı güvenli mi?
- KPI toplamları mükerrer sipariş/ödeme sayıyor mu?
Profesyonel tahsilat görünürlüğü, her ticari kararın kanıtını ve sonraki görevini açık tutarak üreticinin nakit akışını doğru anlamasını sağlar.
Kaynaklar ve işlem öncesi kontrol
Konunun çerçevesi yukarıdaki tarihte aşağıdaki resmî ve kurumsal açıklamalar esas alınarak hazırlanmıştır. Gerçek ödeme, banka, hukuk, ülke ve kambiyo koşulları değişebilir; işlem öncesinde canlı erişim ve işlem öncesinde yetkili banka/uzman teyidi ayrıca gereklidir.
- International Trade Administration — Methods of Payment — peşin, akreditif, vesaik ve açık hesap ödeme yöntemlerinin riskleri
- International Trade Administration — Trade Finance Guide — finansman, tahsilat, bankacılık ve ödeme güvenliği
- TCMB — İhracat Genelgesi Şubat 2026 — ihracat bedeli kabulü, yurda getirme ve hesap kapanışının takibi
- ICC — UCP 600 — akreditifte uygun belge ibrazı ve banka yükümlülüğü
Ürününüz için doğru uluslararası işbirliğini değerlendirelim
Ürünün teknik kullanımıyla uygun ithalatçı/distribütör araştırmasını ve nazik ticari iletişimi, kanıtlı aşamalarla değerlendirmek sürdürülebilir bir başlangıçtır.
TMT DealMakers çalışma yaklaşımı