Kısa cevap: ürün maliyeti ile teslim kapsamını aynı tabloda görün
İhracat maliyet hesaplama tablosu oluştururken üreticinin doğrudan ürün maliyetini, seçilen teklif kapsamındaki ambalaj, iç taşıma, ihracat evrakı, uluslararası navlun, sigorta, banka ve varsa satış komisyonunu ayrı kalemler olarak gösterin. Ardından bu masraflardan hangilerinin gerçekten satıcıya ait olduğunu seçilen Incoterms® kuralı ve belirlenen teslim yeri üzerinden değerlendirin. İthalat vergisi veya gümrük işlemleri her durumda üreticinin sorumluluğunda olmayabilir.
Bir fiyat teklifi yalnız tablo toplamı değildir. Üretici kapasitesi, parça/ambalaj birimi, hedef ülke ve gümrük şartı, maliyetin hangi para biriminden oluştuğu ve teklifin geçerlilik süresi de açıklanmalıdır. Alıcının gerçek ürün ve miktar isteği doğrulanmadıysa hesap, henüz iç fiyat senaryosu olarak kalır.
Ürünü fabrikadan çıkarana kadar hangi maliyetleri kontrol edersiniz?
İmalatta ham madde, direkt işçilik, fire, test, enerji, üretim sarfı ve uygun üretim genel gider payı birlikte değerlendirilebilir. Gider sınıflaması şirketin maliyet muhasebesine göre yapılmalı; sabit ve değişken maliyetler birbirine karıştırılmamalıdır. Ürünün birim maliyeti sipariş hacmine göre değişebilir; çok küçük pilot parti için seri üretim maliyetini aynen kullanmak yanıltıcı olabilir.
İhracat sevkiyatına özgü giderler ayrıca oluşur. Özel sandık, nem koruması, palet, etiket ve yükleme gibi kalemler ürün güvenliği ve taşıma şeklinden etkilenebilir. Çizim/kalıp veya özel test yalnız bu sipariş için gerekiyorsa maliyetin hangi adetlere dağıtılacağı netleştirilmelidir.
- Ürün: Onaylı model ve miktar için gerçekten hesaplanan üretim maliyeti.
- Paket: Siparişe özgü koli, sandık, palet ve hazırlık.
- Çıkış: İç nakliye, yükleme, liman/terminal ve dış ticaret işlemleri.
- Uluslararası taşıma: Seçilen rota, ağırlık/hacim ve navlun teklifi.
- Finans: Banka işlemi, ödeme vadesi ve gerçek güvence maliyeti.
- Ticari kanal: Varsa gerçek sözleşmeyle tanımlanmış satış komisyonu.
EXW, FCA, FOB, CIF veya DAP aynı maliyet listesi değildir
ICC Incoterms® 2020 kuralları teslim, risk ve masraf sorumluluklarını farklı aşamalarda düzenler. Hangi kuralın uygun olduğu taşıma biçimine ve belirlenen teslim noktasına bağlıdır. Örneğin CIF kuralı deniz ve iç su taşımacılığı için kullanılır; tüm hava veya kara sevkiyatlarına aynen uygulanmaz. Benzer şekilde FOB'un her konteyner sevkiyatında otomatik en uygun seçenek olduğunu varsaymayın.
Bir maliyet tablosuna hem satıcı tarafından üstlenilmeyen varış ülkesinin vergisini, hem de aynı navlunun iki ayrı faturasını eklemek toplam fiyatı şişirir. Tersine DAP gibi daha ileri teslim sorumluluğu içeren bir teklifin yalnız fabrika çıkış maliyetiyle hesaplanması zarara neden olabilir. DDP gibi ithalat işlemleri dahil yükümlülükler ise ithalatçının hukukî rolü ve vergi/uygunluk sorumlulukları açısından ayrıca uzman incelemesi gerektirir.
Doğru teklif satırında kural + belirlenen yer + sürüm birlikte görünmelidir: [uygun kural] [gerçek yer], Incoterms® 2020. ICC'nin resmî açıklaması belirlenmiş yerin maliyet ve risk devri açısından önemini özellikle belirtir.
Örnek ihracat maliyet tablosu — 200 adet için
Aşağıdaki hesap tamamen temsilidir; ürün ve rota gerçek değildir. Seçilen örnek teklif kapsamının tüm listelenen kalemleri satıcıya yüklediğini varsayalım. Gerçek işleminizde Incoterms ve sözleşmeye uymayan kalemleri satıcı maliyetine otomatik eklemeyin.
| Maliyet kalemi | USD | Kontrol sorumlusu |
|---|---|---|
| 200 × 40 USD ürün maliyeti | 8.000 | Üretim/maliyet muhasebesi |
| İhracat paketleme | 300 | Üretim/lojistik |
| İç nakliye ve yükleme | 450 | Lojistik |
| İşleme özgü evrak ve çıkış gideri | 150 | Dış ticaret |
| Uluslararası navlun | 1.200 | Taşıyıcı teklifi |
| Sigorta | 100 | Finans/sigorta |
| Banka işlem gideri | 80 | Finans |
| Toplam örnek maliyet | 10.280 | Onaylı maliyet senaryosu |
| Birim maliyet | 51,40 | 10.280 ÷ 200 |
Bu 51,40 USD örnek maliyettir, satış fiyatı değildir; kâr, sabit gider farkı, beklenen komisyon, risk payı veya hedef pazarın ilave masrafları bütün somut işlemler için burada tamamlanmış sayılmaz. Alıcının istediği miktar 200'den 500'e çıkarsa tüm masraflar doğrusal artmayabilir.
Masraf satıcıda mı, alıcıda mı? Çapraz kontrol matrisi
| Kalem | İlk kaynak | Kim karar vermeli? | Hata |
|---|---|---|---|
| Ürün/ambalaj | Üretici gerçek maliyeti | Üretim/kalite | Yanlış model veya koli sayısı |
| İç taşıma | Yükleme yeri/taşıyıcı | Lojistik | Tekrar nakliye eklemek |
| Navlun/sigorta | Gerçek rota ve kapsam | Lojistik/finans | Teklif kapsamına girmeyen gider |
| Gümrük/dış vergi | Resmî tarife ve kural | Gümrük/uzman | Menşe veya tarife varsayımı |
| Banka | Ödeme yöntemi ve vade | Finans | Güvence maliyetini unutmak |
| Satış komisyonu | Gerçek komisyon sözleşmesi | Finans/hukuk | Satış fiyatına bağlı oranı yanlış hesaplamak |
Alıcıya verilecek toplam teslim maliyeti hesabında ithalat ülkesi vergileri gerekebilir; ancak alıcının ödeyeceği vergi satıcının muhasebe maliyetiyle aynı şey değildir. Bu yüzden satıcı fiyat tablosu ve alıcının landed-cost karşılaştırması gerektiğinde iki ayrı bölüm olmalıdır.
Kur ve teklif geçerliliği maliyeti nasıl değiştirir?
Ürün maliyetinin bir kısmı Türk lirası, navlun ve satış fiyatı başka para biriminde olabilir. Maliyet hesabında kur çevrimini hangi tarihte ve hangi kaynakla yaptığınızı kaydedin. Teklif süresi uzunsa kur değişimi, tedarik ve banka maliyetleri teklif hazırlanırken risk senaryosu olarak değerlendirilmelidir.
Örnek: 200.000 TL'lik gerçek maliyet, tamamen temsili 1 USD = 40 TL kurunda 5.000 USD olur. Aynı maliyet 1 USD = 38 TL örnek kurunda yaklaşık 5.263,16 USD'dir. Bu rakamlar canlı kur veya tahmin değildir; farklı para birimlerinde maliyet ve teklif tarihinin neden önemli olduğunu gösterir.
Gerçek kur riski için “daima korumalı fiyat verilir” diye tek yöntem yoktur. Üreticinin nakit akışı, teklif geçerliliği, mümkünse kur koşulu ve banka işlemleri finans yetkilileriyle belirlenmelidir.
Kâr marjı ile maliyet üzerine eklenen kâr farklıdır
Örneğin maliyet 80 USD, satış fiyatı 100 USD ise fark 20 USD'dir. Satış fiyatı üzerinden marj 20÷100 = %20, maliyet üzerine kâr oranı (markup) 20÷80 = %25'tir. İhracat fiyatı belirlerken bu iki oranı karıştırmak beklenenden daha düşük marja neden olabilir.
Komisyon satış fiyatının yüzdesiyle hesaplanıyorsa “maliyet + %20 + %5 komisyon” gibi basit ekleme çoğu zaman doğru nihai marjı sağlamaz. Komisyonun matrahı, diğer değişken masraflar ve hedef marj formülü birlikte çözülmelidir. Kâr marjı hesabının detaylarını ayrı rehberde değerlendirmek uygun olur.
Teklif alıcının satın alma gücüne ve rekabete göre ayrıca test edilmelidir. ITA'nın Export Pricing Strategy rehberi üretim maliyeti, navlun, vergi, komisyon, finansman, pazar talebi ve rakipleri birlikte ele alır. Yalnız matematikte kârlı görünen fiyatın mutlaka kabul edileceği garanti değildir.
Maliyet hesaplamasının yedi önemli ticari riski
- Yanlış ürün veya teknik revizyon için maliyet hazırlanması.
- Alıcının istediği teslim şeklinin yanlış anlaşılması.
- İç navlun veya belge masrafının çift sayılması.
- İthalat vergilerinin hangi tarafa ait olduğunun belirsiz kalması.
- Ödeme vadesi ve banka/finansman masraflarının gözden kaçması.
- Yanlış kur veya geçerlilik tarihiyle fiyatın onaylanması.
- Komisyon, iade, iskonto veya özel test maliyetlerinin hesaba alınmaması.
Her riskin çözümü tabloya yeni bir bilinmeyen yüzde eklemek değildir. İlgili belgeyi, gerçek tutarı, tahmini tutarı, kontrol tarihini ve onaylayan kişiyi işaretleyin. Eksik olduğu bilinen maliyetler için “nihai fiyat hazır” denmemelidir.
Alıcıya gönderilecek proforma fiyat nasıl netleştirilir?
International Trade Administration'ın Pro Forma Invoice rehberi, satıcı ve alıcı adı, ürün kalemleri, birim/toplam fiyat, ağırlık ve ölçü, ticari teslim kuralı ve yeri, ödeme koşulu, tahmini sevkiyat ve teklif geçerlilik tarihini açıkça belirtmeyi önerir.
Örneğin alıcı “300 adet, teslim limanda” derse hangi liman, hangi ürün kodu, paketleme ve ödeme şartının kast edildiği netleşmeden önceki 200 adetlik maliyet tablosu aynen kullanılmamalıdır. Ürün/teknik revizyon ve alıcı firma kimliği fiyatın doğru kişiye gitmesi için önemlidir.
Teklif, üreticinin iç onayıyla paylaşılır; alıcının “ilginç” demesi otomatik satın alma siparişi değildir. CRM'de maliyet çalışması, gönderilen teklif, yanıt, kabul, sevkiyat ve tahsilat ayrı tutulur.
Maliyet tablosunda boş bırakılmaması gereken girdiler
İhracat maliyet hesaplama tablosu, giderin yalnız tutarını değil hangi teslim kuralında satıcı veya alıcıya ait olduğunu göstermelidir. Örneğin CIF deniz taşımacılığındaki navlun ile EXW işyeri teslimindeki satıcı giderlerini aynı satırda otomatik toplamamalısınız.
| Konu | Değerlendirme | Sonraki karar |
|---|---|---|
| Ürün maliyeti | Malzeme, işçilik, genel gider | Üretim kayıtları |
| Paketleme ve hazırlık | Satıcının üstlendiği bölüm | Operasyon |
| Navlun/sigorta | Teslim kuralına bağlı | Forwarder teklifi |
| Finans/komisyon | Ödeme ve aracılık şartı | Sözleşme |
Maliyet tablosu ve fiyat teklifi farklı sürümlerdeyse kesin fiyat verilmeden önce eşleştirilmelidir.
TMT DealMakers bu ticari değerlendirmede hangi rolü üstlenir?
TMT DealMakers, üreticinin ürünlerini ve kullanım alanlarını inceleyerek uygun uluslararası ithalatçı ve distribütörleri araştırmaya, şirket faaliyetlerini karşılaştırmaya ve kişiselleştirilmiş nazik B2B iletişim, teklif/görüşme koordinasyonuna odaklanır. Üreticinin teknik maliyetini veya fiyat taahhüdünü kendi adına kesinleştirmez.
Ön ücret veya aylık hizmet bedeli olmayan, gerçekleşmiş satışa bağlı sözleşmesel başarı komisyonu modeli maliyete dahil edilip edilmeyecek ticari kalemlerin gerçek sözleşmeyle değerlendirilmesini gerektirir. Kesin alıcı veya kâr garantisi vermez.
Kaynaklar ve doğrulama tarihi
Kaynak inceleme tarihi: 16 Kasım 2026. Sayılar ve kur değerleri tamamen öğretici; işlem öncesi gerçek maliyet ve güncel mevzuat kontrolü gerekir.
- ITA — Pricing Strategy: üretim maliyeti, rekabet, komisyon, navlun, finansman.
- ITA — Determine Total Export Price: alıcı açısından landed-cost kavramı.
- ITA — Pro Forma Invoice: ticari teklif kalemleri.
- ICC — Incoterms® 2020: maliyet ve risk kapsamı.
- ICC Digital Library — Delivery, risk and costs.
Bu maliyet tablosu gerçek ürün fiyatı, banka/kur tahmini, gümrük görüşü veya satış garantisi değildir. İşlemde ilgili uzmanların onayı gerekir.
Ürününüz için ticari uygunluğu birlikte değerlendirelim
Gerçek ürün ve üretim kapasitesine uygun uluslararası alıcı araştırmasını, karşılıklı beklentileri ve doğru iletişimi konuşabiliriz.
TMT DealMakers ana sayfası