Kısa cevap: HS altı haneli ortak temel, GTİP Türk tarife ayrıntısıdır
HS code ile GTİP arasındaki fark, sınıflandırmanın kaç haneli ve hangi ülke sistemine ait olduğudur. Dünya Gümrük Örgütünün Armonize Sistemi (HS) malları uluslararası düzeyde ilk 6 hane ile ortak biçimde tarif eder. Türkiye'nin Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) ise 12 hanelidir. İlk altı hane HS ile bağlantılıdır; sonraki haneler AB Kombine Nomanklatürüyle uyum ve Türkiye'nin ulusal alt ayrımları için kullanılır.
Bu açıklama, belirli bir ürün için yalnız ilk altı hanenin her ülkede aynı gümrük vergisi sonucunu verdiği anlamına gelmez. Hedef ülkenin güncel ulusal kodu, menşe, tarife ve ticaret politikası önlemleri ayrıca incelenir. Kodların zaman içinde revize edilebileceği de unutulmamalıdır.
GTİP'in 12 hanesi neyi ifade eder?
| Hane | Tanım | Araştırmada ne işe yarar? |
|---|---|---|
| 1–2 | HS fasıl (chapter) | Geniş ürün grubu |
| 1–4 | HS pozisyon (heading) | Ürün ailesini daraltma |
| 1–6 | HS alt pozisyon (subheading) | Uluslararası ortak kod temeli |
| 7–8 | AB Kombine Nomanklatür (CN) uyumu | Daha ayrıntılı AB bağlantılı sınıf |
| 9–10 | Türkiye ulusal alt ayrım | Ulusal tarife/vergi uygulaması |
| 11–12 | Türkiye istatistik kodu | Ulusal istatistiki ayrıntı |
Ticaret Bakanlığı örnek olarak 540761 90 90 11 biçiminde ayrılan 12 haneli GTİP yapısını açıklar. Bu kodun metindeki kullanımı yalnız kod yapısını anlatmak içindir; herhangi bir kullanıcı ürününe sınıflandırma tavsiyesi değildir.
Bir ürünün 6 haneli HS başlığıyla ihracat istatistiği bulunabilir, fakat Türkiye'deki gümrük beyanında ve hedef ülkenin ithalatında doğru ulusal ayrım gerekebilir. Kodları sıfır ekleyerek otomatik 12 haneye çevirmeyin.
Teknik ürün tanımı olmadan kod seçimi neden tehlikelidir?
Ürünün ticari adı benzer olsa bile malzeme, işlev, kullanım amacı, işlenme düzeyi, bileşim, set halinde satılma veya teknik parametreler sınıflandırmayı değiştirebilir. Örneğin “valve” kelimesi motor supabı ile endüstriyel tesis vanasını aynı ürüne dönüştürmez. Yalnız bir B2B sitenin kategorisini kopyalamak doğru GTİP tespiti değildir.
Doğru ürün fişinde teknik çizim, ölçü, malzeme, kullanım, varsa ürün fotoğrafları, bileşim veya test raporu bulunmalıdır. Gerekli durumlarda ürün örneği ve uzman görüşü istenir. Bu bilgiler olmadan tarife kodu kesinleştiriliyormuş gibi müşteriye belge sunmak yanlış vergi ve izin hesaplarına neden olabilir.
Geniş HS alt pozisyonlarının altında farklı ulusal ayrımlar bulunabilir. Bu nedenle rakip ülke ithalat verisinin geniş bir sınıfı temsil etmesi, o ülkede tam olarak üreticinin sattığı özel modele talep bulunduğunu göstermez.
Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) ne işe yarar?
T.C. Ticaret Bakanlığına göre Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB), eşyanın gümrük tarife cetvelinde sınıflandırılmasına ilişkin olarak yetkili idarece verilen idari karardır. Sınıflandırma konusunda tereddüt varsa Bakanlığın BTB arama ve başvuru sistemi ile resmî açıklamaları incelenebilir.
BTB başvurusu ürünün ayrıntılı tanımını ve sınıflandırma için gerekli ekleri içerir. Bakanlığın SSS açıklaması başvuru ücretinden, gerekebilecek analiz/ekspertiz masraflarına kadar süreci anlatır. Başka ürüne verilmiş bir BTB'yi kendi ürününüz için otomatik bağlayıcı sonuç kabul etmeyin; kararın ürün tanımı ve geçerlilik koşulları önemlidir.
BTB'nin Türkiye bakımından sınıflandırma sonucu olması, hedef ülke gümrük idaresi için otomatik bağlayıcı ulusal ithalat tarifesi kararı olduğu anlamına gelmez. Hedef pazarda gerekirse yerel sınıflandırma veya tarife görüşü alınmalıdır.
Aynı HS'nin iki ülkede farklı vergi yaratması normaldir
İlk altı HS hanesi ortak ürün tanımı sunsa da ülkelerin 8, 10, 12 veya farklı uzunluktaki ulusal kod ayrımları olabilir. İthalat vergisini belirlemek için yalnız Türk GTİP'i başka ülkenin sorgu ekranına kopyalamak yeterli olmayabilir. Hedef ülkenin kod yapısını, tarife revizyonunu ve menşe şartını kontrol edin.
AB için Access2MarketsUK Trade Tariff, ABD için USITC HTS ilgili ülke veya gümrük alanı açısından başlangıç kaynaklarıdır. Bu kaynakların hiçbiri farklı ürünün kodunu doğrudan sizin ürününüz için kesinleştirmez.
Ülke tarife oranı sıfır görünse bile ithalat KDV'si, ürün güvenliği, anti-damping, ek ticaret önlemi veya gümrük işlemleri ayrı kontrol gerektirebilir. “Sıfır gümrük vergisi = sıfır toplam maliyet” ifadesi doğru değildir.
İthalat verisinde 6 hane ile 12 hane neden karışır?
İstatistik incelemesinde HS sürümü ve yılı belirtilmelidir. Güncel alt pozisyon ile eski veri sürümü arasında değişiklik olabilir. İlgili ülkenin bildirdiği ithalat ile partner ülkenin bildirdiği ihracat aynı veriye sahip olmayabilir; değerleme ve raporlama farkları incelenir.
İstatistikten şirket adı veya satın alma niyeti çıkarmayın. Ürüne uygun şirketlerin kurumsal faaliyetini ayrıca doğrulayın ve gerçek RFQ'yu yalnız karşı tarafın yazılı ürün/miktar/teklif isteğiyle kaydedin.
İlk ticari görüşmede kodu ve ürün beklentisini nasıl sorarsınız?
Alıcı hangi model ve kullanım alanı için teklif istiyor? Satın alma ekibi bir HS veya ulusal kod kullanıyor mu? Kullanıyorsa hangi ülkenin hangi yıl tarife sistemine ait? Gümrükte doğru teknik tanımın teyidi için hangi belge gerekli? Bu sorular doğru kodu alıcıya zorla kabul ettirmek yerine gerçek işlemin kapsamını netleştirir.
- Ürün/teknik revizyon ve kullanım alanı doğru eşleşiyor mu?
- Üreticinin Türkiye'deki GTİP araştırması hangi belgeye dayanıyor?
- Alıcının hedef ülkesi ve ithalatta kullandığı kod hangi kaynaktan?
- Belirlenen menşe ve tercihli anlaşma için hangi belge/şart incelenecek?
- Tarife dışı teknik/izin gereği veya ticaret önlemi var mı?
- Masraf, teslim yeri ve ödeme koşulları hangi tarafların sorumluluğunda?
Yanıtlar doğrulanmadıysa teklifte teknik ürün belirsizliği olduğunu açık tutun. Alıcının verdiği kodu bağlayıcı sınıflandırma gibi göstermek de, ondan gelen bilgiyi bütünüyle değersiz saymak da profesyonel yaklaşım değildir.
Tamamen temsili iki ürün eşleşmesi senaryosu
Hayalî Üretici A “stone” kelimesine dayanarak doğal mermer plaka ile dekoratif kırık taşı aynı HS alt sınıfında değerlendirmiş olsun. Bu iki ürünün işlenme seviyesi, fiziksel biçimi ve kullanım alanı farklı olabileceğinden uzman sınıflandırması gereklidir. Kod doğrulanmadan tarife ve navlun hesabı kesin fiyat olarak kullanılamaz.
Hayalî Üretici B ise tam teknik çizim, malzeme ve kullanım bilgisini hazırlıyor; hedef ülke alıcısı da kendi ithalat danışmanıyla ulusal kodu kontrol ediyor olsun. Bu süreçte iki tarafın bilgisi birlikte değerlendirilebilir. Alıcı ve üreticinin üzerinde anlaştığı ürünün gerçek kodu teyit edilene kadar “vergisiz kesin teslim” denmemelidir.
Örnekler gerçek firmalara veya gerçekleşen bir gümrük kararına ait değildir. Aynı isimli şirket ve benzer ürün başlıklarının yol açtığı yanlış eşleşmeleri önlemeyi amaçlar.
Alıcıya tek ve saygılı sınıflandırma sorusu
Subject: Clarifying the product classification for [product family]
Dear [Purchasing / Import Team],
To ensure that our quotation reflects the correct product and destination requirements, would it be possible to confirm the specific model, technical application and any tariff classification reference your import team currently uses?
We will also review the classification and documentation with our qualified advisers before finalising the offer.
Thank you for helping us assess the technical and commercial fit accurately.
Kind regards,
[Real sender and company]
Bu mesaj nihai gümrük kodunu alıcıdan yükümlülük almadan kabul etmek için değildir. Gerekirse resmî bağlayıcı sınıflandırma yoluna başvurulabilir. İlk temasta karşı tarafın zamanını ve kendi tedarikçi süreçlerini gözeten kısa sorular tercih edilir.
HS–GTİP karar matrisi ve sonraki görev
| Alan | Kanıt | Sorumlu |
|---|---|---|
| Ürün teknik tanımı | Model, malzeme, kullanım, çizim | Üretici kalite/ürün |
| Türkiye sınıflandırması | GTİP ve geçerli açıklama/BTB | Dış ticaret/uzman |
| Hedef ülke sınıflandırması | Ulusal tarife ve ürün karşılığı | İthalatçı/yerel uzman |
| Menşe ve tarife | Resmî anlaşma, vergi ve koşul | Gümrük/finans |
| Alıcı rolü | Şirket unvanı ve ürün ilgisi | İş geliştirme |
| Teklif | Miktar, teslim, ödeme ve onay | Üretici satış/finans |
HS 6 hane ile GTİP 12 haneyi doğrudan eşitlemeyin
HS kodunun uluslararası ortak 6 haneli düzeyiyle Türkiye’nin GTİP alt ayrımları aynı ayrıntıya sahip değildir. Hedef ülkeler kendi alt açılımlarını ve vergi tedbirlerini uygulayabilir.
| Kontrol | Kanıt | Karar |
|---|---|---|
| HS | 6 haneli uluslararası temel | Ürün kapsamını belirle |
| GTİP | Türkiye ulusal ayrıntısı | Türk tarife kaynağı |
| Hedef ülke kodu | Ülkeye özgü alt sınıf | İthalat vergisi araştır |
HS sınıfı aynı olsa bile ithalat vergisi ve teknik belge yükümlülükleri aynı olmayabilir.
HS ve ulusal alt pozisyonların ülkeye göre farklılaşması
HS altı haneli ortak araştırma temeli olsa da Türkiye GTİP, AB CN/TARIC ve ABD HTSUS alt detayları eşit değildir. 284 numaralı kod uyumluluk ayrımı bu ana karşılaştırmaya eklendi.
| Alan | Kontrol | Karar |
|---|---|---|
| HS | İlk altı hane ortak sınıflandırma | Teknik ürün |
| GTİP/CN/HTSUS | Ulusal alt ayrımlar | Ülke kodu |
| Vergi ve izin | Menşe ve işlem tarihi | Yerel resmî sorgu |
Bu ek birleştirme, ayrı sayfanın hedeflediği kararı ana rehbere taşıyarak tekrar oluşturmayı önler.
TMT DealMakers teknik ürün eşleşmesini nasıl değerlendirir?
TMT DealMakers, üreticinin gerçek ürün ve kullanım alanını inceleyerek uygun uluslararası potansiyel ithalatçı ve distribütör firmaları araştırır, kurumsal faaliyetlerini karşılaştırır ve nazik, kişiselleştirilmiş ticari temas ile yanıt/teklif koordinasyonuna katkıda bulunur.
TMT'nin araştırması bağlayıcı gümrük sınıflandırması kararı değildir. Ön ücret/aylık hizmet bedeli bulunmayan, gerçekleşen satışa bağlı sözleşmesel başarı komisyonu modeli de belirli müşteri veya satış garantisi oluşturmaz. Teknik kod ve gümrük vergisi yetkili uzmanların değerlendirmesini gerektirir.
Kaynaklar ve doğrulama tarihi
Kaynak inceleme tarihi: 16 Kasım 2026. Teknik ürün ve tarife revizyonları güncellenebilir; somut işlem öncesinde resmî ve hedef ülke kaynakları yeniden incelenmelidir.
- T.C. Ticaret Bakanlığı — Tarife SSS: GTİP'in 12 hanesi, HS/CN ve BTB.
- Ticaret Bakanlığı — BTB Sorgulama: örnek resmî sınıflandırma kararları.
- UN Comtrade: ürün kodu, ülke ve dönem verileri.
- European Commission — Access2Markets.
- GOV.UK — Trade Tariff.
- USITC — Harmonized Tariff Schedule.
Kod yapısı anlatımı, belirli bir ürüne hukuken bağlayıcı GTİP veya yabancı ithalat vergi oranı tayin etmez.
Ürününüzün doğru alıcı ve ticari kapsamını birlikte değerlendirelim
Gerçek ürün tanımı ve hedef pazar üzerinden uygun şirket araştırmasını, nazik iletişim ve teklif öncesi doğrulamayı netleştirebiliriz.
TMT DealMakers ana sayfası