Kısa cevap: vergi oranı tek başına toplam ithalat fiyatı değildir

Tarife vergisi ile ithalatın toplam maliyeti farkı, gümrük vergisinin yalnız bir maliyet bileşeni olmasıdır. Bir ürünün ithalat vergisi oranı %0 görünse bile uluslararası taşıma, sigorta, terminal masrafı, gümrük işlem bedeli, bazı özel ticaret önlemleri, teknik uygunluk, ithalatta KDV ve iç dağıtım maliyetleri bulunabilir. Bunun tersi de mümkündür: ürüne belirli vergi uygulanırken bazı masrafları alıcı değil satıcı üstlenebilir.

Landed cost, malın belirlenen pazara/teslim noktasına kadar ulaşması için ilgili tarafın katlandığı tüm uygun maliyetlerin görünümüdür. ITA'nın Total Export Price açıklaması ithalatçı açısından tarife, vergi, nakliye, sigorta, masraf ve dağıtım kalemlerinin birlikte değerlendirilmesini önerir.

Temel ayrım: Satıcının ihracat teklif fiyatı ≠ gümrük kıymeti ≠ ithalat vergisi ≠ ithalatçının toplam maliyeti ≠ nihai tüketici satış fiyatı.

Hangi vergi ve tarife yükleri ayrı tutulmalı?

İthalat ülkesinin resmî cetvelindeki gümrük vergisi, ürün kodu, menşe ve varış tarihine bağlıdır. Ayrıca anti-damping, telafi edici vergi, ilave gümrük yükü, kota/izin veya özel tüketim türü vergi gibi ürün ve ülkeye özgü unsurlar söz konusu olabilir. KDV uygulamasında vergi matrahı ve indirilebilirlik durumları ayrıca incelenmelidir.

Türkiye'deki 12 haneli GTİP kodu tek başına başka ülkenin nihai vergi oranını belirlemez. Ticaret Bakanlığının tarife SSS'si, sınıflandırma ve uygulanacak verginin ayrı araştırılmasını açıkça gösterir.

Vergi bir kalemdir; teknik test, ürün sicili veya taşıma maliyeti vergi olmayabilir ama toplam maliyete etki edebilir. Sadece “gümrük oranı %5” bilgisiyle fiyat teklifi hesaplanmamalıdır.

Landed cost hesabındaki maliyet grupları

KalemMuhtemel tutar kaynağıKim doğrular?
Malın satın alma bedeliOnaylı ticari fatura veya proformaAlıcı/satıcı finans
İç/yurt dışı taşımaGerçek rota ve taşıyıcı teklifiLojistik
SigortaPoliçe ve kapsanan riskSigortacı/finans
İthalat gümrük vergisiResmî tarife, menşe ve kıymetGümrük uzmanı
Ek ticaret önlemiÜlke ve ürün özelindeki mevzuatGümrük/uzman
İthalat KDV'siÜlke vergi kuralları ve matrahVergi uzmanı
Terminal, elleçleme, depolamaOperatör/liman tarifesiLojistik
Belge/ürün uygunluğuÜrün, test veya izin koşuluTeknik/uygunluk uzmanı
Yerel dağıtım ve finansDepo, taşıma, banka/vadeİthalatçı/finans

Bu satırların her biri her işlemde zorunlu değildir. Bazı maliyetler ürün fiyatına zaten dahildir; hesapta tekrar eklenmeleri çifte sayım yaratır. Belge ve ödeme kalemlerinin gerçek teklifte kimde olduğu açıkça yazılmalıdır.

Gümrük kıymeti ile faturadaki tutar neden her zaman eşit değildir?

Gümrük vergisinin hesaplandığı kıymet, ithalat ülkesinin gümrük kıymeti kurallarına bağlıdır. Taşıma ve sigorta gibi unsurların hangi aşamada kıymete dahil olduğu mevzuat ve işlem koşullarına göre değişebilir. Ticari faturadaki mal bedelini otomatik, her ülkede geçerli vergi matrahı saymayın.

Dünya Ticaret Örgütü'nün Gümrük Kıymeti açıklamaları, gümrük kıymetinde işlem değeri ve gerekli düzeltmeler gibi kuralları anlatır. Somut ithalatta bu kuralların uygulanması yetkili idarenin ve danışmanın görevidir.

Bir mal CIF bedelle alınmışsa navlun ve sigorta faturaya yansımış olabilir. Bu kalemleri ayrıca toplam maliyete tekrar eklemeden önce faturanın kapsamını inceleyin. Gümrük kıymeti ile ithalatçının fiilî toplam maliyetine dahil her gider aynı kavram değildir.

Tamamen varsayımsal ithalat toplam maliyeti örneği

Bir hayalî sevkiyatta mal bedeli 10.000 USD, uluslararası navlun 900 USD ve sigorta 100 USD olsun. Örnek sadeleştirilmiş hesapta bu üç kalemin toplamını 11.000 USD gümrük kıymeti olarak varsayalım. Geçerli tarife oranını yalnız öğretici olarak %6 kabul edelim. Basit gümrük vergisi 660 USD olur. Terminal/işlem gideri 250 USD ve yerel dağıtım 300 USD eklenirse, ithalat KDV'si hariç varsayımsal toplam 12.210 USD olur.

Kalem — tamamen kurgusalUSD
Mal bedeli10.000
Navlun + sigorta1.000
Varsayılan gümrük kıymeti11.000
Vergi (%6 × 11.000)660
Terminal ve yerel dağıtım550
KDV hariç varsayımsal toplam12.210

Örnek herhangi bir ülkenin gerçek vergisini veya mevzuatının kıymet hesabını göstermez. KDV, özel vergiler, fonlar ve diğer maliyetler bu hesapta yoktur; sonuç gerçek tam landed cost sayılmaz. Ayrıca navlun/terminal maliyetlerinin kime ait olduğu anlaşmaya göre değişir.

Incoterms kuralı maliyetin kimin üstünde olduğunu değiştirir

ICC Incoterms® 2020 kuralları teslim noktası, risk ve masraf yükümlülüklerini ayırır. FCA, CPT, CIP, DAP ve DDP farklı kapsamlar taşır; deniz/iç su taşımacılığı için tanımlanan FOB, CFR ve CIF'in kullanımı da uygun taşıma biçimine bağlıdır.

Alıcı DAP teslim aldığı mal için satıcının ödediği belirli uluslararası navlun maliyetini tekrar eklememelidir. Öte yandan teslim DDP değilse ithalattaki belirli gümrük/vergi ve süreçler alıcı sorumluluğunda kalabilir. Hangi kural ve belirlenmiş yer kullanıldığı her teklifte açık tutulmalıdır.

Incoterms, ödeme vadesi ve mal mülkiyetini tek başına belirlemediği gibi ürünün ithalat izinlerini garanti etmez. Satıcının DDP sorumluluğunu hedef ülkede hukuken yerine getirebilmesi ayrı kontrol gerektirir.

Toplam ithalat maliyetini yanlış gösteren yaygın hatalar

  1. Fatura dahilindeki navlunu ikinci kez eklemek.
  2. Türkiye GTİP'ini hedef ülkenin doğrulanmış ithalat kodu sanmak.
  3. Menşe ve tercihli anlaşma kuralını kontrol etmeden sıfır vergi kabul etmek.
  4. İthalat KDV'sini her işlemde aynı oranda ve aynı matrahta varsaymak.
  5. Teknik/ürün kayıt maliyetlerini veya özel testleri unutmak.
  6. Ödeme vadesi, döviz kurunu ve banka masraflarını yok saymak.
  7. Satıcının ödediği giderle alıcının üstlendiği gideri aynı haneye yazmak.

Bu riskleri azaltmak için maliyet kaydında gerçek kaynak, teklif geçerlilik tarihi, kimin hangi masrafı üstlendiği ve belirsizlik notu bulunmalıdır. Kesinleşmemiş tutara “tahmini” etiketi koymak ticari profesyonelliğin parçasıdır.

İlk alıcı görüşmesinde hangi maliyet soruları sorulmalı?

Üretici açısından kritik soru yalnız “ürün fiyatım kaç?” değildir. Karşı taraf hangi model, miktar, teslim noktası ve kullanım için ürün istiyor? İthalatçı mı, stoklu distribütör mü yoksa proje tedarikçisi mi? Ürün uygunluğu ve belge gereği netleşmeden toplam maliyet tablosu varsayımsaldır.

İthalatçı alıcı, kendi gümrük uzmanıyla ulusal kod ve vergi oranını teyit etmelidir. Üretici doğru teknik ürün, çıkış belgeleri, mevcut test ve fatura kapsamını sunar. Her iki taraf gerçek maliyeti kendi yetkisi dahilinde doğrular.

Subject: Confirming delivery and import-cost assumptions

Dear [Purchasing Team],

To prepare a comparable quotation for [product], could we please confirm the intended delivery point and whether your team would handle import clearance and related local charges?

We would be pleased to review the scope together before finalising the commercial offer.

Kind regards,
[Real company representative]

Üretici ve ithalatçı için maliyet kontrol kartı

KontrolKaynakSorumlu
Teknik ürünOnaylı model/çizimÜretici kalite
Gümrük kodu ve menşeResmî tarife ve anlaşmaGümrük/yerel uzman
Vergi ve ek önlemGüncel ülke mevzuatıİthalatçı
Taşıma, sigorta ve limanTaşıyıcı teklifleriLojistik
Incoterms/teslim yeriOnaylı ticari teklifSatıcı ve alıcı
Finans ve dövizVade ve banka onayıFinans

Bir maliyet çalışmasının hangi tarihte ve hangi kurla hazırlandığını saklayın. Aynı ürün için farklı hedef ülkelerde farklı vergi ve lojistik masrafları doğabilir. Tek bir küresel toplam maliyet oranı vermeyin.

İthalat vergisini toplam varış maliyetinden ayrıştıran hesap

Bir ithalat vergisi oranı %0 olsa bile taşıma, sigorta, yerel terminal, ardiye, belge ve dağıtım giderleri oluşabilir. Örneğin kurgusal 10.000 EUR mal bedeline 900 EUR navlun ve 100 EUR sigorta eklenirse taşımaya kadarki örnek toplam 11.000 EUR olur; ithalat KDV’si, gümrük kıymeti düzeltmeleri veya yerel giderler bu basit toplamda yoktur.

AlanKontrolKarar
Mal bedeli10.000 EUR (kurgusal)Ticari fatura kontrolü
Navlun ve sigorta1.000 EUR (kurgusal)Taşıyıcı/teminat
İthalat yükleriVergi, KDV ve diğer masrafÜlke usulüne göre hesap

Gümrük kıymeti ve vergi matrahının ticari fatura toplamıyla her zaman aynı olmayabileceğini vurgulayın.

TMT DealMakers araştırmasının sınırı ve değeri

TMT DealMakers, üreticilerin ürünlerini ve kullanım alanlarını inceleyerek uluslararası potansiyel alıcı, ithalatçı ve distribütör adaylarını araştırır; faaliyet uyumlarını karşılaştırır ve ölçülü, kişiselleştirilmiş ticari iletişimi ve görüşme/teklif koordinasyonunu destekler.

İthalat vergisinin veya landed cost'un bağlayıcı hesaplanması TMT'nin garanti ettiği bir uzman hizmeti değildir. Ön ücret ve aylık hizmet bedeli olmayan, satış gerçekleştiğinde sözleşmeye bağlı başarı komisyonu modeli belirli satış veya maliyet sonucu taahhüt etmez.

Kaynaklar ve doğrulama tarihi

Kaynak inceleme tarihi: 16 Kasım 2026. Tarife, ürün ve ithalat vergi yükümlülükleri ülkeye/işleme göre yeniden teyit edilmelidir.

Ülke/ürün hesabına ilişkin varsayımsal rakamlar gerçek tarife oranı veya resmi vergi görüşü değildir.

Doğru ürün ve alıcı uygunluğunu birlikte değerlendirelim

Ürünün teknik kapsamını ve hedef alıcı rolünü açıklığa kavuşturarak kaynaklı B2B araştırma ve nazik iletişim için bir çerçeve oluşturabiliriz.

TMT DealMakers iş geliştirme yaklaşımını inceleyin