Kısa cevap: genel 180 gün nereden başlar?

İhracat bedeli yurda getirme süresi için TCMB'nin Şubat 2026 tarihli İhracat Genelgesi'nde genel kural, ihracat bedelinin fiilî ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde yurda getirilmesidir. Genelge bu sürenin azami süre olduğunu, alıcının ödeme yapmasını takiben bedelin doğrudan ve gecikmeksizin getirilmesinin esas olduğunu belirtir. Buradaki fiilî ihraç tarihi, Genelge'de eşyanın gümrük beyannamesinin kapanma tarihi olarak tanımlanır.

Ancak her ihracat işlemine körlemesine 180 gün uygulamak doğru değildir. Özel işlem türleri, uzun vadeli sözleşmeler, bazı ülkeler ve istisnai haller için Genelge'de ayrı hükümler bulunur. Ayrıca kambiyo düzeni sonraki tarihlerde değişebilir. Gerçek ihracatçı bankasıyla güncel uygulamayı ve hangi hesabın kapatılması gerektiğini doğrulamalıdır.

Genel süre, uzun vade ve özel işlem türleri

Şubat 2026 Genelgesi üzerinden genel süre ayrımları
İşlem tipiÖrnek süre çerçevesiAçık kontrol
Standart ihracatFiilî ihraç tarihinden azami 180 günİlgili değişiklik/istisna var mı?
Sözleşmede 180 günü aşan vadeBelgelendirilmiş vade bitiminden itibaren azami 90 günSözleşme, proforma veya poliçe sunuldu mu?
Yurt dışı müteahhitlik ihracatıGenelge'deki özel 365 gün hükmüBu işlem gerçekten özel kapsamda mı?
Konsinye malKesin satışın gerçekleşmesine bağlı özel düzenKesin satış tarihi ve kanıtı
Geçici ihraçtan kesin satışBelirli durumlarda satış/süre bitiminden 90 günİlgili rejim ve izin süresi
İstisna tanınan ülke/işlemGenel kuraldan ayrı hüküm olabilirGüncel ek ve resmî banka kontrolü

Bu tablo, güncel bütün istisnaları ve son değişiklikleri kapsayan bağlayıcı mali görüş değildir. Özellikle sözleşmede 180 günden uzun vadeyi sadece sözlü konuşmak yerine Genelge'nin aradığı belgelendirmeyle bankaya sunmak gerekebilir. Özel işlem türlerinde hangi tarihin başlangıç olduğu yetkili banka ile açıklığa kavuşturulmalıdır.

Beyanname kapanışı, fatura ve teslim tarihi neden ayrı?

Faturanın düzenlendiği tarih, taşıyıcının yükü aldığı gün, malın ithalatçıya teslim edildiği gün ve gümrük beyannamesinin kapandığı tarih birbirinden farklı olabilir. Şubat 2026 Genelgesi fiilî ihraç tarihini beyanname kapanışı olarak tanımladığı için operasyon dosyasında bu tarih ayrı tutulmalıdır. Yanlış başlangıç kullanımı son gün ve banka işlemlerinin planlamasını bozabilir.

İhracatçı satış sözleşmesinde özel vade belirlemiş olabilir; ancak alıcının ticari ödemesi ve bedelin yurda getirilmesine ilişkin kambiyo süresini aynı şey sanmamak gerekir. Alıcının “90 gün vadeli ödeme” beyanı bankanın İBKB/hesap kapanışı şartlarını otomatik yerine getirmez. Şüphede bankanın dış ticaret/kambiyo biriminden yazılı teyit alınmalıdır.

Kurgusal 180 günlük takip örneği

Bir üreticinin standart bedelli ihracat beyannamesi kapanmış ve aynı gün finans ekibi işlem kartı açmış olsun. Şirket takviminde gün 0 fiilî ihraç tarihi, gün 30 ilk banka ve alıcı durum kontrolü, gün 90 sözleşme vadesi takibi ve gün 150 açık alacak/eksik belge kontrolü planlansın. Genel süreye tabi işlemde gün 180, mevzuat açısından değerlendirilmesi gereken azami sınır olabilir. Bu örnek iş akışı yasal tarihin yerine geçmez; resmî bankacılık hesabı kontrol edilmelidir.

Varsayımsal takip günleri
Kontrol günüİşlemKanıt
0Fiilî ihracat başlangıcıResmî GB kapanış tarihi
30Vade ve banka bilgisi kontrolüSözleşme/banka cevabı
90Alıcının ödeme taahhüdünün izlenmesiÖdeme durumu ve yazışma
150Açık alacak ve istisna analiziFinans/banka kontrolü
180Genel azami süre değerlendirmesiMevzuat ve hesap kapanışı

Alıcı bedeli daha erken gönderirse 180. günü beklemek gerektiği sonucu çıkarılmaz. Bedelin bankaya gelişi, ihracat bedeli olarak kabulü ve hesabın kapanması birbirinden ayrı kontrol alanlarıdır.

İBKB, aracı banka ve tahsilat kaydını nasıl ayırın?

İBKB (İhracat Bedeli Kabul Belgesi) bankanın ilgili kambiyo işleminde düzenlediği bir belgedir. Genelge'nin aracı banka, beyannamenin ilgili alanı ve ihracat bedelinin kabulüyle ilgili açıklamaları finans ekibince incelenmelidir. Bedel bir ödeme hizmeti sağlayıcısı üzerinden veya farklı para biriminde getiriliyorsa bankanın kabul/kanıtlama şartları farklılaşabilir.

Her SWIFT mesajı veya gelen EFT otomatik doğru ihracat hesabına bağlanmış sayılmaz. Şirketin ihracat beyannamesi, fatura, ödeme yapan tüzel kişi, para birimi ve İBKB kabul kaydının uyumunu kontrol etmesi gerekir. Bedel tahsil edildiği hâlde hesap bağlantısı veya belge eşleştirmesi açık kalmış olabilir; bu durum alıcıya yönelik ticari takipten ayrı banka görevidir.

Ülke istisnaları ve bedelsiz gönderimde riskli varsayımlar

TCMB Genelgesi bazı ülkelere yapılan ihracat işlemleri için ek listeler ve farklı uygulama açıklamaları içerir. Bu nedenle bir ülke adı üzerinden “burada kesin muafiyet var” demeden önce güncel ek, ödeme kanalı ve beyan bilgisi yetkili bankadan doğrulanmalıdır. Bazı ihracat işlem türleri ve özel düzenlemeler, genel 180 gün hesabını değiştirebilir.

Bedelsiz ihracatta yurt dışından mal bedeli alınmaması işlemin gerçek niteliğine bağlıdır; bunu bedelli satış gelirinin gizlenmesi için kullanmak doğru olmaz. İhracat: 2008/12 Tebliği'nin bedelsiz gönderim tanımını, gerçek satış faturası ve gümrük bilgileriyle birlikte değerlendirin. Farklı işlem statülerini tek “ihracat kapandı” durumuyla yönetmeyin.

Bedel gecikirse işletme neyi yazılı yönetmeli?

İthalatçı ödeme yapmadığında önce satış sözleşmesi, vade, gerçek alıcının kimliği ve daha önceki ödeme yazışmaları kontrol edilir. Banka/finans birimi yurda getirme süresi, geçerli istisna, mücbir sebep ve hesap kapanışı koşullarını inceler. Sözleşme süresi aşılırsa bankanın bilgilendirilmesi veya yetkili idareye başvuru gibi adımlar gündeme gelebilir; doğru usul güncel mevzuata göre belirlenir.

Alıcıya baskı veya tehdit içeren mesajlar göndermek yerine belgeli ve saygılı tahsilat iletişimi kurulmalıdır. Gecikme, mutlaka sahte alıcı veya dolandırıcılık anlamına gelmez; fakat banka bilgisi değişikliği, doğrulanmamış üçüncü kişi ödemesi ve kurumsal yetki uyuşmazlığı gibi riskler ayrı değerlendirilir.

İhracat bedeli takibi CRM’de hangi alanlarla yapılır?

Finans takip kartı ve sorumluluklar
AlanNe kaydedilir?Görev sahibi
GB / Fiilî ihraçResmî beyanname ve kapanış tarihiİhracat operasyonu
Buyer / InvoiceGerçek borçlu şirket ve faturaSatış/finans
Payment termsVade, yöntem, para birimiFinans
Applicable ruleGenel süre veya belgeli özel durumBanka/uyum
Receipt / İBKBÖdeme kaydı ve banka kabul belgesiBanka/finans
Closure / ExceptionKapanış, istisna veya açık eksikYetkili banka
Next actionSonraki tarih, sorumlu ve kanıtFinans koordinasyonu

Bir şirkete ilk e-posta atılması, teknik RFQ, sipariş, sevkiyat, tahsilat ve İBKB düzenlenmesi aynı olay değildir. Her alanın gerçekleştiğini gösteren tarihli kanıt yoksa tamamlandı statüsü verilmemelidir.

İhracat bedeli yurda getirme takviminde başlangıç tarihini doğrula

İhracat bedelinin yurda getirilmesi için genel süre, özel işlem ve istisnalarla birlikte değerlendirilmelidir. Tahsilat vadesi ile gümrük beyannamesinin fiilî ihraç tarihi birbirine karıştırılmamalı; bankadan işlem için gereken belgeler teyit edilmelidir.

AlanKontrolUygulama
Fiilî ihracatResmî işlem tarihiTakvim başlangıcı kontrolü
Alıcı vadesiSözleşme ve fatura şartıTahsilat takibi
Banka işlemiİBKB ve ilgili kayıtlarBankadan teyit
İstisnaÜlke ve işlem türüGüncel genelge kontrolü

180 gün gibi süreler güncel TCMB düzenlemesi ve işlem istisnaları teyit edilmeden kesin kural olarak yayımlanmamalıdır.

TMT DealMakers ile üretici finansının görev ayrımı

TMT DealMakers ürün ve potansiyel uluslararası alıcı araştırması, kuruma özel saygılı ilk iletişim, gerçek yanıt ve teklif görüşmelerinin koordinasyonu üzerinde çalışır. Bankanın kambiyo işlemini veya ihracat bedeli kabulünü kendiliğinden yürüttüğü iddia edilmez. İhracat bedeli yurda getirme yükümlülüğü ve hesap kapanışı ilgili ihracatçı, banka ve yetkili uzmanların sorumluluğundadır.

Kamuya açık modelde ön ücret ve aylık hizmet bedeli yoktur; gerçekleşmiş satışta sözleşmedeki koşullara bağlı başarı komisyonu esastır. Bir aday şirket veya görüşme bulunması tahsilat garantisi değildir. TMT DealMakers yaklaşımını inceleyebilirsiniz.

İhracat bedelini yurda getirme süresi kontrol listesi

  • Fiilî ihraç tarihini GB kapanışından doğruladık mı?
  • İşlem genel 180 gün kuralına mı, özel hükme mi tabi?
  • Uzun vade varsa sözleşme/proforma/banka belgeleri uygun mu?
  • Ülke/işlem istisnaları güncel TCMB Genelgesiyle teyit edildi mi?
  • Alıcı ödeme vadesi ve gerçek banka tahsilatı ayrı mı?
  • İBKB, aracı banka ve kambiyo hesabı durumu kayıtlı mı?
  • Gecikme ve açık alacak için yazılı görev/son tarih var mı?
  • Her revizyonun kaynağı ve finans yetkilisi belli mi?

Sağlıklı tahsilat disiplini, bir süreyi ezberlemek yerine gerçek ihracat türünü, resmî başlangıç tarihini ve bankanın aradığı kanıtları tutarlı biçimde yönetmektir.

Kaynaklar ve işlem öncesi kontrol

16 Kasım 2026 itibarıyla kamuya açık ICC, International Trade Administration ve TCMB belgeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Banka işlem koşulları, kambiyo düzenlemeleri, sözleşme ve uluslararası ödeme mevzuatı değişebilir; gerçek işlem ve işlem öncesinde ilgili bankadan ve yetkili uzmanlardan güncel teyit alınmalıdır. Eğitim örnekleri gerçek müşteri, banka taahhüdü veya tahsilat kaydı değildir.

Doğru alıcıyla güvenilir ticari görüşme

Potansiyel uluslararası alıcıyı araştırırken şirket kimliği, uygun ürün ve gerçek ödeme şartlarının açık olması gerekir. Bankacılık onayı ayrı yetkili süreçtir.

TMT DealMakers çalışma yaklaşımını inceleyin