Kısa cevap: genel 180 gün nereden başlar?
İhracat bedeli yurda getirme süresi için TCMB'nin Şubat 2026 tarihli İhracat Genelgesi'nde genel kural, ihracat bedelinin fiilî ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde yurda getirilmesidir. Genelge bu sürenin azami süre olduğunu, alıcının ödeme yapmasını takiben bedelin doğrudan ve gecikmeksizin getirilmesinin esas olduğunu belirtir. Buradaki fiilî ihraç tarihi, Genelge'de eşyanın gümrük beyannamesinin kapanma tarihi olarak tanımlanır.
Ancak her ihracat işlemine körlemesine 180 gün uygulamak doğru değildir. Özel işlem türleri, uzun vadeli sözleşmeler, bazı ülkeler ve istisnai haller için Genelge'de ayrı hükümler bulunur. Ayrıca kambiyo düzeni sonraki tarihlerde değişebilir. Gerçek ihracatçı bankasıyla güncel uygulamayı ve hangi hesabın kapatılması gerektiğini doğrulamalıdır.
Genel süre, uzun vade ve özel işlem türleri
| İşlem tipi | Örnek süre çerçevesi | Açık kontrol |
|---|---|---|
| Standart ihracat | Fiilî ihraç tarihinden azami 180 gün | İlgili değişiklik/istisna var mı? |
| Sözleşmede 180 günü aşan vade | Belgelendirilmiş vade bitiminden itibaren azami 90 gün | Sözleşme, proforma veya poliçe sunuldu mu? |
| Yurt dışı müteahhitlik ihracatı | Genelge'deki özel 365 gün hükmü | Bu işlem gerçekten özel kapsamda mı? |
| Konsinye mal | Kesin satışın gerçekleşmesine bağlı özel düzen | Kesin satış tarihi ve kanıtı |
| Geçici ihraçtan kesin satış | Belirli durumlarda satış/süre bitiminden 90 gün | İlgili rejim ve izin süresi |
| İstisna tanınan ülke/işlem | Genel kuraldan ayrı hüküm olabilir | Güncel ek ve resmî banka kontrolü |
Bu tablo, güncel bütün istisnaları ve son değişiklikleri kapsayan bağlayıcı mali görüş değildir. Özellikle sözleşmede 180 günden uzun vadeyi sadece sözlü konuşmak yerine Genelge'nin aradığı belgelendirmeyle bankaya sunmak gerekebilir. Özel işlem türlerinde hangi tarihin başlangıç olduğu yetkili banka ile açıklığa kavuşturulmalıdır.
Beyanname kapanışı, fatura ve teslim tarihi neden ayrı?
Faturanın düzenlendiği tarih, taşıyıcının yükü aldığı gün, malın ithalatçıya teslim edildiği gün ve gümrük beyannamesinin kapandığı tarih birbirinden farklı olabilir. Şubat 2026 Genelgesi fiilî ihraç tarihini beyanname kapanışı olarak tanımladığı için operasyon dosyasında bu tarih ayrı tutulmalıdır. Yanlış başlangıç kullanımı son gün ve banka işlemlerinin planlamasını bozabilir.
İhracatçı satış sözleşmesinde özel vade belirlemiş olabilir; ancak alıcının ticari ödemesi ve bedelin yurda getirilmesine ilişkin kambiyo süresini aynı şey sanmamak gerekir. Alıcının “90 gün vadeli ödeme” beyanı bankanın İBKB/hesap kapanışı şartlarını otomatik yerine getirmez. Şüphede bankanın dış ticaret/kambiyo biriminden yazılı teyit alınmalıdır.
Kurgusal 180 günlük takip örneği
Bir üreticinin standart bedelli ihracat beyannamesi kapanmış ve aynı gün finans ekibi işlem kartı açmış olsun. Şirket takviminde gün 0 fiilî ihraç tarihi, gün 30 ilk banka ve alıcı durum kontrolü, gün 90 sözleşme vadesi takibi ve gün 150 açık alacak/eksik belge kontrolü planlansın. Genel süreye tabi işlemde gün 180, mevzuat açısından değerlendirilmesi gereken azami sınır olabilir. Bu örnek iş akışı yasal tarihin yerine geçmez; resmî bankacılık hesabı kontrol edilmelidir.
| Kontrol günü | İşlem | Kanıt |
|---|---|---|
| 0 | Fiilî ihracat başlangıcı | Resmî GB kapanış tarihi |
| 30 | Vade ve banka bilgisi kontrolü | Sözleşme/banka cevabı |
| 90 | Alıcının ödeme taahhüdünün izlenmesi | Ödeme durumu ve yazışma |
| 150 | Açık alacak ve istisna analizi | Finans/banka kontrolü |
| 180 | Genel azami süre değerlendirmesi | Mevzuat ve hesap kapanışı |
Alıcı bedeli daha erken gönderirse 180. günü beklemek gerektiği sonucu çıkarılmaz. Bedelin bankaya gelişi, ihracat bedeli olarak kabulü ve hesabın kapanması birbirinden ayrı kontrol alanlarıdır.
İBKB, aracı banka ve tahsilat kaydını nasıl ayırın?
İBKB (İhracat Bedeli Kabul Belgesi) bankanın ilgili kambiyo işleminde düzenlediği bir belgedir. Genelge'nin aracı banka, beyannamenin ilgili alanı ve ihracat bedelinin kabulüyle ilgili açıklamaları finans ekibince incelenmelidir. Bedel bir ödeme hizmeti sağlayıcısı üzerinden veya farklı para biriminde getiriliyorsa bankanın kabul/kanıtlama şartları farklılaşabilir.
Her SWIFT mesajı veya gelen EFT otomatik doğru ihracat hesabına bağlanmış sayılmaz. Şirketin ihracat beyannamesi, fatura, ödeme yapan tüzel kişi, para birimi ve İBKB kabul kaydının uyumunu kontrol etmesi gerekir. Bedel tahsil edildiği hâlde hesap bağlantısı veya belge eşleştirmesi açık kalmış olabilir; bu durum alıcıya yönelik ticari takipten ayrı banka görevidir.
Ülke istisnaları ve bedelsiz gönderimde riskli varsayımlar
TCMB Genelgesi bazı ülkelere yapılan ihracat işlemleri için ek listeler ve farklı uygulama açıklamaları içerir. Bu nedenle bir ülke adı üzerinden “burada kesin muafiyet var” demeden önce güncel ek, ödeme kanalı ve beyan bilgisi yetkili bankadan doğrulanmalıdır. Bazı ihracat işlem türleri ve özel düzenlemeler, genel 180 gün hesabını değiştirebilir.
Bedelsiz ihracatta yurt dışından mal bedeli alınmaması işlemin gerçek niteliğine bağlıdır; bunu bedelli satış gelirinin gizlenmesi için kullanmak doğru olmaz. İhracat: 2008/12 Tebliği'nin bedelsiz gönderim tanımını, gerçek satış faturası ve gümrük bilgileriyle birlikte değerlendirin. Farklı işlem statülerini tek “ihracat kapandı” durumuyla yönetmeyin.
Bedel gecikirse işletme neyi yazılı yönetmeli?
İthalatçı ödeme yapmadığında önce satış sözleşmesi, vade, gerçek alıcının kimliği ve daha önceki ödeme yazışmaları kontrol edilir. Banka/finans birimi yurda getirme süresi, geçerli istisna, mücbir sebep ve hesap kapanışı koşullarını inceler. Sözleşme süresi aşılırsa bankanın bilgilendirilmesi veya yetkili idareye başvuru gibi adımlar gündeme gelebilir; doğru usul güncel mevzuata göre belirlenir.
Alıcıya baskı veya tehdit içeren mesajlar göndermek yerine belgeli ve saygılı tahsilat iletişimi kurulmalıdır. Gecikme, mutlaka sahte alıcı veya dolandırıcılık anlamına gelmez; fakat banka bilgisi değişikliği, doğrulanmamış üçüncü kişi ödemesi ve kurumsal yetki uyuşmazlığı gibi riskler ayrı değerlendirilir.
İhracat bedeli takibi CRM’de hangi alanlarla yapılır?
| Alan | Ne kaydedilir? | Görev sahibi |
|---|---|---|
| GB / Fiilî ihraç | Resmî beyanname ve kapanış tarihi | İhracat operasyonu |
| Buyer / Invoice | Gerçek borçlu şirket ve fatura | Satış/finans |
| Payment terms | Vade, yöntem, para birimi | Finans |
| Applicable rule | Genel süre veya belgeli özel durum | Banka/uyum |
| Receipt / İBKB | Ödeme kaydı ve banka kabul belgesi | Banka/finans |
| Closure / Exception | Kapanış, istisna veya açık eksik | Yetkili banka |
| Next action | Sonraki tarih, sorumlu ve kanıt | Finans koordinasyonu |
Bir şirkete ilk e-posta atılması, teknik RFQ, sipariş, sevkiyat, tahsilat ve İBKB düzenlenmesi aynı olay değildir. Her alanın gerçekleştiğini gösteren tarihli kanıt yoksa tamamlandı statüsü verilmemelidir.
İhracat bedeli yurda getirme takviminde başlangıç tarihini doğrula
İhracat bedelinin yurda getirilmesi için genel süre, özel işlem ve istisnalarla birlikte değerlendirilmelidir. Tahsilat vadesi ile gümrük beyannamesinin fiilî ihraç tarihi birbirine karıştırılmamalı; bankadan işlem için gereken belgeler teyit edilmelidir.
| Alan | Kontrol | Uygulama |
|---|---|---|
| Fiilî ihracat | Resmî işlem tarihi | Takvim başlangıcı kontrolü |
| Alıcı vadesi | Sözleşme ve fatura şartı | Tahsilat takibi |
| Banka işlemi | İBKB ve ilgili kayıtlar | Bankadan teyit |
| İstisna | Ülke ve işlem türü | Güncel genelge kontrolü |
180 gün gibi süreler güncel TCMB düzenlemesi ve işlem istisnaları teyit edilmeden kesin kural olarak yayımlanmamalıdır.
TMT DealMakers ile üretici finansının görev ayrımı
TMT DealMakers ürün ve potansiyel uluslararası alıcı araştırması, kuruma özel saygılı ilk iletişim, gerçek yanıt ve teklif görüşmelerinin koordinasyonu üzerinde çalışır. Bankanın kambiyo işlemini veya ihracat bedeli kabulünü kendiliğinden yürüttüğü iddia edilmez. İhracat bedeli yurda getirme yükümlülüğü ve hesap kapanışı ilgili ihracatçı, banka ve yetkili uzmanların sorumluluğundadır.
Kamuya açık modelde ön ücret ve aylık hizmet bedeli yoktur; gerçekleşmiş satışta sözleşmedeki koşullara bağlı başarı komisyonu esastır. Bir aday şirket veya görüşme bulunması tahsilat garantisi değildir. TMT DealMakers yaklaşımını inceleyebilirsiniz.
İhracat bedelini yurda getirme süresi kontrol listesi
- Fiilî ihraç tarihini GB kapanışından doğruladık mı?
- İşlem genel 180 gün kuralına mı, özel hükme mi tabi?
- Uzun vade varsa sözleşme/proforma/banka belgeleri uygun mu?
- Ülke/işlem istisnaları güncel TCMB Genelgesiyle teyit edildi mi?
- Alıcı ödeme vadesi ve gerçek banka tahsilatı ayrı mı?
- İBKB, aracı banka ve kambiyo hesabı durumu kayıtlı mı?
- Gecikme ve açık alacak için yazılı görev/son tarih var mı?
- Her revizyonun kaynağı ve finans yetkilisi belli mi?
Sağlıklı tahsilat disiplini, bir süreyi ezberlemek yerine gerçek ihracat türünü, resmî başlangıç tarihini ve bankanın aradığı kanıtları tutarlı biçimde yönetmektir.
Kaynaklar ve işlem öncesi kontrol
16 Kasım 2026 itibarıyla kamuya açık ICC, International Trade Administration ve TCMB belgeleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Banka işlem koşulları, kambiyo düzenlemeleri, sözleşme ve uluslararası ödeme mevzuatı değişebilir; gerçek işlem ve işlem öncesinde ilgili bankadan ve yetkili uzmanlardan güncel teyit alınmalıdır. Eğitim örnekleri gerçek müşteri, banka taahhüdü veya tahsilat kaydı değildir.
- T.C. Merkez Bankası — İhracat Genelgesi (Şubat 2026 metni) — ihracat bedelleri için fiilî ihraç tarihi, genel 180 gün, özel vadeler ve istisnalar
- TCMB — Mevzuat ve Talimatlar — daha yeni genelge değişikliği ve güncel hüküm için resmî başvuru
- International Trade Administration — Methods of Payment — peşin, akreditif, vesaik ve açık hesap risklerinin karşılaştırılması
- T.C. Ticaret Bakanlığı — Bedelsiz İhracat Tebliği 2008/12 — bedelsiz gönderimle normal bedelli ihracat arasındaki fark
Doğru alıcıyla güvenilir ticari görüşme
Potansiyel uluslararası alıcıyı araştırırken şirket kimliği, uygun ürün ve gerçek ödeme şartlarının açık olması gerekir. Bankacılık onayı ayrı yetkili süreçtir.
TMT DealMakers çalışma yaklaşımını inceleyin