Kısa cevap: aracının unvanından önce yaptığı işi netleştirin

İhracat aracılık firmaları, üreticilerin yeni pazarlarda alıcı araştırması, iş geliştirme, ilk temas veya müzakere koordinasyonuna destek verebilir. Ancak aracı, ticari acente, distribütör, ihracat yönetim şirketi ve doğrudan al-sat yapan tacir aynı işlevi üstlenmez. İlk değerlendirmede aracının ürünü kendi adına satın alıp almadığını, yalnız tanıştırma yapıp yapmadığını ve üretici adına bağlayıcı söz verme yetkisini ayırın.

İyi çalışma modeli, iş tanımı → kaynaklı aday → doğrulama → özelleştirilmiş iletişim → yanıt → uygunluk görüşmesi → teklif → sonuç zincirini sözleşmede ve CRM kayıtlarında görünür kılar. Bir şirketin aday listesinde görünmesi veya olumlu dönüş yapması, otomatik satış değildir.

İlk karar: Aracının vaat ettiği “alıcı bulma” hizmeti doğrulanabilir firma araştırması mı, satın alma niyeti teyidi mi, yoksa gerçekleşen satışa kadar koordinasyon mu? Her biri farklı teslimattır.

Aracı, acente, distribütör ve dış kaynak departmanı farkı

International Trade Administration, Export Management Company (EMC) modelini küçük ve orta ölçekli üreticilere dışarıdan ihracat departmanı desteği veren yapı olarak tanımlar. Bu, tüm ülkelerde aynı hukukî statü olduğu anlamına gelmez. Uluslararası ticarette acentelik, kendi namına alım yapan distribütörlük ve bağımsız iş geliştirme hizmeti sözleşme kapsamına göre farklı sorumluluklar taşır.

ModelTipik görevÖzellikle yazılacak sınır
Alıcı araştırma/aracılıkŞirketleri bulma ve görüşmeyi kolaylaştırmaAlıcı garantisi ve imza yetkisi yoksa belirtilmeli
Ticari acentelikİlişki geliştirme ve sözleşmeye göre temsilYetki, ülke hukuku, komisyon ve fesih
DistribütörlükÜrünü kendi adına alıp yeniden satmaStok, ithalat, fiyat ve satış sonrası görevler
Dış kaynak ihracat departmanıAraştırma, iletişim ve operasyon takibiHangi işlerin üreticide kalacağı

ICC ticari acentelik sözleşmesi yaklaşımı, uluslararası acentelik için tek tip hukuk olmadığını vurgular. Bu nedenle sözleşme başlığının “danışmanlık” olması, fiilî ilişkiye uygulanabilecek zorunlu acentelik hukukunu kendiliğinden bertaraf etmez.

Üreticinin sağlayacağı doğrulanmış bilgiler

Aracıdan etkili araştırma bekleyen üreticinin ürün dosyasını güncel sunması gerekir: ürün kodu, kullanım sektörü, teknik veri, fotoğraf, gerçek sertifika kapsamı, minimum sipariş, kapasite ve varsa örnek teslim süresi. Üretici bir ürünün hangi şartlarda satılabileceğini bilmeden aracıya “dünya çapında alıcı bul” demek, ilgisiz firmaları artırabilir.

İlk brief'te hedef ülke, öncelikli sektör, mevcut distribütör anlaşmaları, iletişime kapalı firmalar, fiyat onaylayan kişi ve numune koşulları bulunmalıdır. “Tüm ülkelere satılabilir” gibi iddiaların ülke bazlı teknik mevzuat ve gümrük kontrolünü gerektirdiğini unutmayın.

  • Ürün teyidi: Teknik belge ve kullanım alanını ürün/kalite ekibi onaylar.
  • Kapasite: Üretim ve planlama birimi gerçek teslim kabiliyetini bildirir.
  • Ticari şart: Fiyat, para birimi, MOQ ve ödeme sınırlarını yetkili kişi belirler.
  • Yetki: Aracının neyi açıklayabileceği, neyi onaysız vaat edemeyeceği yazılıdır.

Alıcı listesinden gerçek fırsata doğrulama kapıları

Bir üçüncü taraf veri tabanındaki şirket adı, ancak doğrulanabilir aday başlangıcıdır. Şirketin ürün portföyü, ithalat/dağıtım rolü, resmî unvanı, ülkesi, kurumsal kanalı ve iletişim uygunluğu kontrol edilmelidir. Uygun şirket bulmak bile mevcut satın alma niyeti anlamına gelmez.

Aşamaİstenen kanıtYanlış raporlama
ADAYŞirket adı ve kaynak bağlantısıKesin alıcı demek
DOĞRULANDIÜrün uyumu ve tüzel kişi kontrolüAktif RFQ saymak
TEMASİlgili ve hukuka uygun iletişim kaydıYanıt gelmiş gibi göstermek
YANITGerçek firma cevabı ve niteliğiOlumsuzu olumlu saymak
RFQ/TEKLİFYazılı kapsam, fiyat ve iç onaySatış olmuş gibi saymak
SİPARİŞ/TAHSİLATYetkili kabul ve işlem belgeleriYalnız görüşmeye dayanmak

Araştırmanın her adımı için kaynak tarihi, işlem sahibi ve sonraki görev kaydedilirse firma listesinin içeriği geriye dönük denetlenebilir. Şüpheli unvan eşleşmesini başka firmaya ait sipariş kanıtı olarak kullanmayın.

İlk temas üslubu: profesyonel, ölçülü ve nazik

Her alıcıya aynı toplu metni göndermek yerine, firmanın doğrulanmış ürün portföyüyle ilgili tek bir gözlem seçin. Üretici hakkında gerçek teknik bilgiyi paylaşın ve “bu ürün grubunda yeni üretici ortaklıklarını değerlendiriyor musunuz?” şeklinde düşük baskılı soru yöneltin. Alıcıya uygun olduğundan emin olunmayan özel fiyat veya teslim garantisi ilk mesajda yer almamalıdır.

Temsili mesaj: Merhaba [ilgili ekip], şirketinizin [doğrulanmış faaliyet] alanındaki çalışmalarını inceledik. [Ürün ailesi] konusunda üretici tarafında olası bir tedarik uyumu olup olmadığını birlikte değerlendirmek isteriz. Bu ürün için yeni üreticilerle görüşmek sizin açınızdan uygun olur mu? Zamanınız ve değerlendirmeniz için teşekkür ederiz.

Bu örnek yalnız gerçekte yapılan araştırmayla kişiselleştirilir. Aracı kimin adına yazdığını açıkça belirtmeli; gerçek olmayan temsil veya müşteri ilişkisi göstermemelidir. Ülkenin elektronik ticari ileti ve kişisel veri düzenlemeleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Ücret, komisyon, yetki ve münhasırlığı yazılı kurun

Sözleşmede sabit hizmet bedeli, başarı primi veya satış komisyonu seçenekleri net biçimde ayrılmalıdır. Komisyon modelinde özellikle hangi alıcı, hangi ürün, hangi ülke, hangi işlem tarihi ve hangi satış tutarının hesaba gireceği belirtilmelidir. İptal, iade, kısmi teslim ve tahsil edilmeyen bedel gibi durumlar, sonradan anlaşmazlık yaratmaması için ele alınır.

Örneğin yalnız tanıştırmayla ücret doğması başka; gerçekleşen ve tahsil edilmiş satış üzerinden ücret doğması başkadır. Bir ülkede aracıya münhasırlık verilip verilmeyeceği üreticinin mevcut ilişkileri ve ilgili hukuk değerlendirmesiyle karar gerektirir.

ICC Model Commercial Agency Contract ticari acenteliğin hukuki farklılıklarını ve sözleşmede açık koşulların önemini ortaya koyar. Bu rehber belirli bir oranı veya zorunlu komisyon başlangıcını öngörmez; avukat ve mali müşavir değerlendirmesi gerekir.

İlk temastan sonuca örnek görev ve takip takvimi

Aracılık modelinde kümülatif CRM, yalnız rapor değil bir görev yönetim aracıdır. Her fırsatın sorumlusu, kaynak bağlantısı, güncel aşaması ve sonraki karar tarihi bulunmalıdır. Aşağıdaki takvim temsili işletme içi plandır; bu sürelerde satış olacağına ilişkin hiçbir taahhüt içermez.

FazSorumluTeslimGeçiş kararı
Ürün hazırlığıÜretici/ürün uzmanıGüncel katalog ve kapasiteArama kapsamını onayla
Pazar araştırmasıAracı araştırma ekibiKaynaklı alıcı profilleriUygunluk denetimi
İlk temasYetkili iş geliştirmeÖzgün iletişim ve yanıtTalep türünü ayır
Teknik değerlendirmeÜretici kalite ve satışÜrün eşleşmesi/numuneGerçek RFQ var mı?
TeklifÜretici finans/lojistikOnaylı fiyat ve terminYanıt ve müzakere
SonuçYetkili taraflarSipariş, sözleşme, tahsilat kaydıKomisyon şartına bak

Aracıdan ilk temas öncesi yetki ve rapor şeması isteyin

İhracat aracılık firmaları üretici adına yürüttükleri işleri tanımlamalıdır. Ürün araştırması ile fiyat ve sözleşme yetkisi aynı şey değildir. Örneğin aracı bir ithalatçının satın alma departmanıyla tanışma kurabilir ama üreticinin onayı olmadan teslim süresi taahhüt edemez.

Kontrol edilen alanKanıt / karar
AraştırmaŞirket kaynağı ve ürün uyumu
İlk temasOnaylı üslup ve iletişim kaydı
TeklifÜretici fiyat/termin onayı
SonuçTicari aşama ve açık sorumlu

Bu örnekler ticari karar desteğidir; kesin alıcı, garanti satış veya bağlayıcı hukuki görüş değildir. Gerçek belgeleri ve güncel mevzuatı ilgili uzmanlarla doğrulayın.

TMT DealMakers aracılık ilişkisinde nasıl konumlanır?

TMT DealMakers, üreticinin ürününü ve kullanım alanını inceleyip uygun uluslararası ithalatçı, distribütör ve ticari firmaları araştırır, şirket faaliyetlerini kontrol eder ve ilgili adaylara nazik, kişiselleştirilmiş temas ile yanıt/teklif/görüşme koordinasyonuna odaklanır.

Canlı sitede açıklanan modelde ön ücret veya aylık hizmet bedeli bulunmaz; gerçekleşen satışa bağlı başarı komisyonunun kapsamı sözleşme şartlarına tabidir. Bu model hazır alıcı veya kesin satış garantisi değildir. TMT'nin rolü, gümrük müşavirliği, hukuki temsil veya finansal kredi onayı anlamına gelmez.

Kaynaklar ve denetim tarihi

Kaynak inceleme tarihi: 15 Kasım 2026. Hukuki statü, komisyon ve ülke kuralları somut sözleşmeyle değerlendirilmelidir.

Bu yazı hukuki, gümrük, mali müşavirlik veya satış garantisi yerine geçmez; örnekler öğretici ve varsayımsaldır.

Ürününüzün uluslararası ticari uygunluğunu birlikte değerlendirelim

Ürününüzü, hedef pazarınızı ve karşılıklı işbirliği koşullarını inceleyerek uygun alıcı araştırması ve profesyonel ticari iletişim kapsamını netleştirebiliriz.

TMT DealMakers yaklaşımını inceleyin