Kısa cevap: Tek bir evrensel belge listesi yoktur
Bulgaristan'a ihracat için gerekli belgeler belirlenirken önce ürünün tam teknik tanımı ve GTİP/HS kodu doğrulanır; ardından Bulgaristan'ın AB üyesi olduğu dikkate alınarak gümrük rejimi, menşe veya serbest dolaşım statüsü, ürün mevzuatı ve taşıma yöntemi değerlendirilir. Ticari fatura, paketleme listesi, taşıma belgesi ve gümrük beyanı gibi işlem dokümanları gündeme gelebilir; bunlara ürün özelinde uygunluk, sağlık veya özel izinler eklenebilir.
Bulgaristan için “her ürüne mutlaka A.TR” ya da “A.TR varsa diğer hiçbir belge gerekmez” demek hatalıdır. AB–Türkiye Gümrük Birliği belirli sanayi ürünleri için serbest dolaşım esasına dayanır. Tarım ürünleri ile kömür ve çelik ürünleri farklı tercihli düzenlemeler kapsamında olabilir. Bu nedenle ürün sınıflandırması ve belge türü işlem öncesi yetkili dış ticaret/gümrük uzmanıyla netleştirilmelidir.
1. Türkiye–AB Gümrük Birliği ile menşeyi karıştırmayın
Avrupa Komisyonu'nun Türkiye–AB gümrük açıklaması, belirli sanayi ürünlerini kapsayan Gümrük Birliğinin serbest dolaşım statüsüne dayandığını anlatır. A.TR dolaşım belgesi, malların serbest dolaşım koşulunu gösterebilir; bu belge tek başına bütün ürünler için bir Türk menşe şahadetnamesi sayılmaz. Tarım ve kömür/çelik ürünleri için ayrı tercihli anlaşmalar ile menşe koşulları incelenmelidir.
Örneğin Türkiye'de başka ülkeden ithal edilmiş bir ürün, gerekli gümrük işlemleri yapılarak serbest dolaşıma girmiş olabilir; bu, ürünün her durumda Türkiye menşeli olduğu anlamına gelmez. Tercihli işlem için gereken belge, ürün grubu ve geçerli düzenlemeye göre değişir. Bulgar alıcının gümrük müşaviriyle hangi statünün beyan edileceği önceden teyit edilmelidir.
Yalnız ticari faturadaki “Made in Türkiye” ifadesine dayanarak tercihli vergi hesabı yapmayın. Menşe, gümrük statüsü ve ürün bazında uygulanacak oran birbirinden ayrı denetlenmelidir.
2. İhracat dosyasında hangi temel evrak alanları bulunmalı?
| Belge/alan | Üreticinin hazırladığı bilgi | Ayrı kontrol |
|---|---|---|
| Ticari fatura | Taraf, ürün, adet, değer, para birimi | Gerçek satış, şartlar ve vergi bilgisi |
| Paketleme listesi | Koli/palet, net/brüt ağırlık, ölçü | Sevk ve ürün koduyla eşleşme |
| Taşıma belgesi | Sevkiyat ve taşıma ayrıntısı | Taşıma türüne uygun belge |
| Gümrük beyanı | GTİP, ürün ve ticari taraf bilgisi | Yetkili ihracat ve ithalat işlemi |
| A.TR veya menşe kanıtı | Uygun düzenlemeye göre belgeler | Hangi ürün ve rejimde gerekli? |
| Teknik/uygunluk evrakı | Ürün sürümü, test, kullanım, beyan | AB ve Bulgaristan ürün mevzuatı |
| Özel ürün izinleri | Gıda, kimyasal veya başka sektörel belge | Ürüne özgü resmî kontrol |
Tablo olası belge kategorilerini gösterir, bütün ürünler için bağlayıcı evrak listesi değildir. Bir makine, paketli gıda ve dekoratif taş aynı teknik belgeyle ihracat edilemez. İşlem tamamlanmadan alıcıya “bütün belgeler hazır” mesajı gönderilmemelidir.
3. Üretici ve Bulgar alıcı hangi bilgileri yazılı teyit etmeli?
Üretici, kendi ürününün teknik modeli, onaylı kalite dokümanı, gerçek kapasite, ambalaj, teslim için üretici tarafından üstlenilecek görevler ve fiyat geçerliliğini belirler. Bulgar ithalatçı ise hangi tüzel kişi adına malı ithal edeceğini, uygulanacak ürün kategorisinin kendi faaliyetinde bulunup bulunmadığını, yerel vergi/gümrük işleyişindeki rollerini ve iç satın alma kararını açıklamalıdır.
Bir Bulgar dağıtıcının web sitesinde ürün kataloğunun bulunması, sözleşme yapmaya yetkili kişi olduğunu veya yeni alım istediğini kanıtlamaz. İlk yazışmada satın alma birimi, uygulama türü ve uygun teknik dosyanın gönderilip gönderilemeyeceği öğrenilmelidir. İlgili ülkedeki EORI ve diğer gümrük kimlik koşulları ithalatı üstlenen tüzel kişi için kontrol edilmelidir.
Satıcı, alıcı adına ithalat vergisi veya yerel uygunluk konusunda kesin söz veriyorsa bu sorumluluğun gerçekten sözleşmede ve uzman kontrolünde karşılığı bulunmalıdır. Aksi hâlde henüz netleşmeyen maliyetler bağlayıcı teklife dahil edilmemelidir.
4. AB teknik uygunluğu ürün grubuna göre ayrı değerlendirilir
Bulgaristan'a gönderilen ürün AB pazarına sunulacaksa ilgili ürünün güvenlik, etiketleme, izlenebilirlik ve gerektiğinde CE işareti veya uygunluk beyanı şartları kontrol edilmelidir. Your Europe resmî ürün uyum rehberi, üretici ile ithalatçının sorumluluklarını ayrı açıklar. Ancak her üründe CE işareti aranacağı iddia edilemez.
Örneğin elektrikli ekipman için uygulanan güvenlik düzenlemesi ile gıda ürününe ait hijyen/etiket şartı farklıdır. İşlenmemiş tarım ürünleri, gıda ile temas eden ambalaj ve kimyasallar birbirinden farklı ek düzenlemelere tabi olabilir. Gerçekte bulunmayan test veya sertifika, ülkeye giriş kolaylığı yaratmak için ilan edilmemelidir.
Belgelerin son sürümünün ürüne ait olup olmadığı, alıcının teknik kabul kriterleri, yerel dil gereklilikleri ve varsa yetkili kurum başvurusu sevkiyattan önce teyit edilmelidir. Genel şirket kalite belgesi ile ürün bazlı uygunluk birbiri yerine geçmez.
5. Teklif, teslim ve sınır maliyetini birlikte hesaplayın
Bulgaristan karayolu taşımacılığı için uygun bir hedef olabilir; ancak güzergâh, araç kapasitesi, paketleme ve gümrük işlemleri gerçek fiyatı değiştirir. Fabrika çıkış fiyatı ile alıcının deposuna teslim maliyeti aynı değildir. Teslim şekli, sigorta, taşıma ve olası ithalat masrafları hangi tarafın sorumluluğundaysa buna göre hesaplanır.
AB ithalat rehberi, ithalat vergisi, tercihli düzenlemeler, menşe ve ürün kuralları hakkında kaynak gösterir. Gümrük Birliği kapsamındaki ürün için avantaj bulunması, tüm vergilerin, kayıtların veya özel ürün izinlerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Alıcının ödemeyi hangi para birimi ve takvimle yapacağı ayrıca finansal risk kontrolünden geçmelidir.
Ticari fiyat teklifinde ürün kodu, miktar, teslim yeri ve şekli, ödeme, geçerlilik, üretim süresi gibi alanlar yazılıdır. Üretici finans/lojistik onayı vermeden “her şey dahil kesin fiyat” sözü verilmez.
6. Varsayımsal örnek: Üç bilgi eksikse teklif nasıl ertelenir?
Türkiye'de sanayi bağlantı elemanı üreten bir şirketin Bulgar distribütörden 2.000 adetlik fiyat sorusu aldığını varsayalım. Ürün kodu ve miktar biliniyor; ancak alıcının istediği tam teknik standard, hangi teslim noktası ve ürünün serbest dolaşım/menşe belgeleri için işlem türü net değil. Bu durumda üretici kalıcı fiyat yerine üç açık kontrolü tamamlar.
Teknik ekip malzeme ve standart uyumunu, dış ticaret ekibi hangi belge/rejimin gerekli olduğunu, lojistik ise varış yerine göre maliyeti inceler. Alıcıya “Sorunuz için teşekkürler; doğru teklifi hazırlamak amacıyla teknik standart ve teslim noktasını netleştirebilir miyiz?” biçiminde dönülebilir. Örnek gerçek sipariş veya ticari fiyat içermez.
7. Bulgar alıcıya nazik ilk ticari uygunluk sorusu
Dear Purchasing Team,
We reviewed the [verified product category] shown on your company website. A manufacturing product family in Türkiye may be relevant to your portfolio, subject to the applicable technical and import requirements.
We respect your established supplier relationships and would be pleased to share a short technical overview if your team is open to considering complementary sourcing options.
Would it be appropriate to send this information to the colleague responsible for this product group?
Thank you for your time and consideration.
Kind regards,
[Actual sender and company]
Bu mesaj gerçek bir firmaya gönderilmedi. Kurumsal katalog görülmeden “we reviewed” yazmayın, aktif satın alma talebi veya resmî ithalat yetkisi varsaymayın. Kişisel veri ve elektronik iletişim kuralları gözetilmelidir.
8. Üyelik, belge ve alıcı durumunu CRM'de karıştırmayın
Firma kaydında kurumsal unvan, ülke, kaynak URL, ürün ve HS bilgisi, ürün uyumu, ithalat rolü, teknik soru, belge rejimi, ilk iletişim, yanıt, gerçek RFQ ve sonraki görev ayrı alanlarda tutulabilir. Belgelerin hazırlanması ile alıcı görüşmesi aynı iş akışı değildir; her ikisinin sorumlusu, kontrol tarihi ve açık noktası görünür olmalıdır.
Yalnız ürün katalogunda benzer ürün gözüken şirket “satışa hazır” diye işaretlenmez. Belgeleri tamamlanmış üretici de otomatik müşteri bulmuş sayılmaz. Yanıt olumlu görünse bile ürünün miktarı ve teslim/ödeme şartları yazılı teyit edilmeden finansal sonuç raporlanmamalıdır.
Bulgaristan sevkiyatında belge sahipliği matrisi
Bulgaristan’a ihracat için gereken belgeleri tek ve evrensel liste gibi göstermek yerine ihracatçı, ithalatçı, taşıyıcı ve gerektiğinde gümrük müşavirinin sorumluluklarını ayrı tutun. A.TR, menşe beyanı veya teknik uygunluk belgeleri ancak ilgili ürün ve işlem için kontrol edilerek seçilmelidir.
| Aşama / rol | Kontrol | Eylem |
|---|---|---|
| Ticari fatura | İhracatçı satış verisi | Onaylı siparişle eşleştir |
| Paketleme listesi | Koli, palet, ağırlık | Depo kontrolü |
| Rejim/menşe belgesi | Ürün ve işlem kapsamı | Gümrük uzmanı teyidi |
| Uygunluk | Ürün sınıfı | Hedef pazar mevzuatı |
Bu tablo bir araştırma ve karar aracıdır; örnekler gerçekleşmiş müşteri ilişkisi veya sipariş değildir. Ülkeye ve ürün grubuna bağlı mevzuat yayımdan önce güncel resmî kaynaklardan doğrulanmalıdır.
TMT DealMakers belge ve alıcı araştırmasını nasıl ayırır?
TMT DealMakers üreticinin ürünlerini ve kullanım alanlarını inceleyerek uygun uluslararası ithalatçı ve distribütör adaylarını araştırır, firma faaliyetlerine uygun nazik ilk iletişimi hazırlar ve yanıtları takip eder. Resmî gümrük belgesi düzenleyicisi, ürün sertifikasyon kurumu veya alıcı adına kesin ithalat izni onaylayıcısı değildir.
Açıklanan modelde ön ücret veya aylık hizmet bedeli yoktur; sözleşme kapsamındaki gerçekleşmiş satış için başarı komisyonu uygulanır. Üretici ve alıcının belge yükümlülükleri yetkili uzmanlarla karşılıklı doğrulanmalıdır.
Kaynaklar, doğrulama tarihi ve uygulama sınırları
Editoryal inceleme: 15 Kasım 2026. Aşağıdaki kamuya açık resmî kaynaklar içerikteki genel ticaret ve ürün uygunluğu ayrımlarının açıklanmasında kullanıldı. İthalat, teknik belge, vergi, menşe, tarife, temsil yetkisi ve muhatap bilgileri güncellenebileceğinden ticari işlem öncesi yeniden doğrulanmalıdır.
- European Commission — Türkiye Customs Unions and Preferential Arrangements — Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamı, serbest dolaşım, A.TR ve tarım/kömür-çelik ayrımı.
- European Commission — Importing into the EU — ürün kodu, menşe, ithalat koşulları ve ilgili gümrük/ürün kontrolleri.
- Your Europe — General Product Compliance — AB pazarında üretici ve ithalatçı rolleri, ürün etiketleme ve teknik gerekler.
- TMT DealMakers — üretici ürün incelemesi, potansiyel alıcı araştırması ve ticari iletişim koordinasyonu.
Bu makale hukuki, gümrük, mali veya ürün uygunluğu görüşü değildir. Şirketler, miktarlar, fiyat ve örnek yazışmalar varsayımsaldır; gerçekleşmiş müşteri, alım niyeti veya satış garantisi yerine geçmez. Yayın editör onayına bağlıdır.
Ürününüz için doğru B2B işbirliğini değerlendirelim
Ürün ailesiniz, hedef pazar ve ticari sınırlarınız üzerinden uluslararası alıcı araştırmasının kapsamını birlikte değerlendirebiliriz. Görüşme, sipariş veya satış garantisi verilmez.
TMT DealMakers çalışma modelini inceleyin