
Bayilik vermek, yalnızca ürün göndermek değildir
Yurt dışı bayilik verme şartları denildiğinde her pazarda aynı resmî izin veya standart sözleşme varmış gibi düşünmemek gerekir. Ticari bayilik, belirli ürünlerin bir pazarda yeniden satılması, tanıtılması ve bazen satış sonrası hizmetinin sağlanması için kurulan iş ilişkisi olabilir. Tarafın gerçekten malı kendi adına alması, yalnız sipariş aracılığı yapması veya marka lisansı alması ise hukuki ve operasyonel sonuçları değiştirebilir.
İlk karar şu olmalıdır: Bayi ürünü kendi hesabına satın alıp yeniden mi satacak, yalnız tanıtım ve müşteri yönlendirmesi mi yapacak, yoksa teknik servis ve stok sorumluluğu da üstlenecek mi? Bu ayrımı yapmadan ülke genelinde tek yetki, yıllık alım kotası veya garanti şartı vermek müzakere riskini artırır.
1. Bayi adayının şirket kaydını ve rolünü doğrulayın
| Kontrol | İstenen kanıt | Karşılaştırılacak başka kaynak |
|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Ticari unvan, sicil/tescil ve adres | Hedef ülkenin resmî ticaret sicili |
| Faaliyet alanı | Portföy, markalar ve ürün katalogları | Firmanın güncel ürün sayfaları |
| Satış ağı | Hizmet bölgesi, müşteri segmenti ve ekip | Şubeler, sektör kanıtı ve doğrulanabilir faaliyet |
| Stok kapasitesi | Depo, sevk ve envanter planı | Doğrudan görüşme ve belgelenen imkan |
| Teknik destek | Servis, kurulum ve garanti operasyonu | Yeterlilik belgesi, ekip ve süreç incelemesi |
| Ticari risk | Ödeme yöntemi ve uygun referanslar | Finansal ve yasal durum incelemesi |
International Trade Administration — Evaluate Foreign Representatives potansiyel ortakların geçmişini, pazar giriş yöntemlerini ve referanslarını araştırmayı önerir. Bir web sayfasında “authorized dealer” yazması mevcut ve sizin markanıza ilişkin yasal yetkiyi kanıtlamaz.
2. Ürün, ülke ve hizmet yükümlülükleri
Üretici ürün kodu, teknik standart, etiket, ambalaj, garanti yöntemi, minimum sipariş, üretim süresi ve mevcut sertifikaları netleştirmelidir. Bayi ise hangi ürünleri stoklayacağını, hangi müşteri segmentine satacağını, teknik desteği hangi şehirlerde vereceğini ve yerel yükümlülükleri nasıl karşılayacağını açıklamalıdır.
Örneğin tıbbi cihaz, gıda, makine veya elektrikli ürünlerde ithalat ve satış şartları birbirinden farklı olabilir. Firmanın yalnız ticaret sicilinin bulunması, belirli ürünü yasal olarak ithal veya piyasaya arz edebileceğini tek başına göstermez. Ürün/ülke uygunluğu yetkili uzmanlarca ayrıca teyit edilmelidir.
3. Bayilik sözleşmesinde kararlaştırılacak konular
| Konu | Karşılıklı açıklanması gereken husus | Belirsiz kalırsa risk |
|---|---|---|
| Ürün kapsamı | Model, ürün ailesi, revizyon ve yeni ürünlerin dahil oluşu | Hangi ürünün yetki içinde olduğuna dair ihtilaf |
| Bölge/müşteri | Ülke, şehir, sektör veya müşteri grubu tanımı | Mevcut kanal ortaklarıyla çatışma |
| Süre ve yenileme | Başlangıç, değerlendirme, uzatma, fesih | Kontrolsüz uzun süreli bağlanma |
| Satın alma/ödeme | MOQ, fiyat revizyonu, para birimi, kredi ve tahsilat | Finansal ve stok riski |
| Pazarlama/marka | Logo kullanımı, içerik onayı, dijital satış kuralları | Marka itibarının zarar görmesi |
| Servis/garanti | Kurulum, şikayet, iade, ürün geri çağırma görevleri | Müşteriye karşı belirsiz sorumluluk |
| Raporlama | Satış, stok, geri bildirim ve makul performans ölçümleri | Gelişimin değerlendirilememesi |
ICC model sözleşmeler ve ticari hüküm örnekleri uluslararası ticari acentelik ve distribütörlük için ayrı sözleşme modellerinin bulunduğunu gösterir. Bu modeller doğrudan kopyalanmış hukuki tavsiye yerine sözleşme konularını belirlemek için referans olabilir.
4. Münhasırlık, fiyat ve rekabet kuralları
Tek ülke veya tek müşteri segmentine münhasır hak tanımak bazen işe yarayabilir, bazen gereksiz bir risk yaratır. Özellikle AB'de dikey anlaşmalar 2022/720 sayılı AB düzenlemesi ve ilgili rekabet kuralları kapsamında incelenir. Sabit/asgari yeniden satış fiyatı dayatılması veya belirli bölgesel ve internet satış kısıtları hukuken sorun yaratabilir. Her dağıtım anlaşmasının otomatik muaf olduğu veya münhasırlığın her durumda yasak olduğu söylenemez.
Hedef ülkenin fesih, tazminat, acente/bayi koruması ve vergi kuralları değişebileceğinden, sözleşme öncesi yerel hukuk ve uygunluk danışmanlığı alınmalıdır. Taraflar kendi yetki sınırlarını yazılı onaylamadan garanti, bölge veya fiyat taahhüdü vermemelidir.
5. Kaynaklar uyuşmazsa ne yapmalısınız?
Kurgusal bir değerlendirmede Firma A, ülke çapında bayilik istediğini söylüyor; kurumsal sitesi yalnız iki bölgede aktif satış gösteriyor, şirket sicili ise kayıtlı unvanı farklı açıklıyor. Bu durum tek başına kötü niyet kanıtı değildir ama sözleşme öncesi ek inceleme gerektirir.
- Firma unvanını ve işlem yapacak tüzel kişiliği resmî kayda göre netleştirin.
- Satış bölgesinin gerçekten yönetildiğine ilişkin belgelenebilir örnek isteyin.
- Stok veya servis imkânlarını ölçülü sorularla teyit edin; kabul edilmeyen iddiaları gerçekmiş gibi yazmayın.
- Belirsizliği “doğrulama bekliyor” olarak CRM’de saklayın ve hangi tarafın hangi belgeyi ileteceğini kaydedin.
6. Sınırlı pilot ile işbirliğini test edin
Hemen uzun vadeli ve tek yetkili bir anlaşma yerine, uygun olduğu durumda tanımlı ürün grubunda süre ve beklentileri yazılı pilot değerlendirme düşünülebilir. Kurgusal senaryoda 90 günlük tanıtım planı, belirli ürün numune listesi ve aylık rapor görüşmesi kararlaştırılır; süre ve koşullar işbirliğinin ihtiyaçlarına göre değişir ve herhangi bir satış miktarı garantisi taşımaz.
Bir sonraki karar, satışa dönüşen belgeli siparişler, servis kalitesi, müşteri geri bildirimi ve ödeme disiplini gibi doğrulanabilir olgulara dayandırılmalıdır. Gerçekleşmeyen siparişi satış gibi kaydetmeyin.
Ölçülü ve profesyonel ilk işbirliği sorusu
Dear Business Development Team, we reviewed your product portfolio and believe our range may be relevant to some of your customer segments. Before discussing any formal dealership arrangement, we would appreciate learning how your team evaluates new product lines and supports customers after delivery. Would a short introductory conversation be convenient?
Bu mesajın hedefi anlaşmayı aceleye getirmek değil; şirketin faaliyetini anlamak ve karşılıklı fayda sağlayabilecek konuları nezaketle görüşmektir.
Yurt dışı bayilik sözleşmesinde koşul envanteri
Yurt dışı bayilik verme şartları hazırlanırken “bayilik verdik” cümlesi tek başına ürün, bölge veya marka kullanımına dair hakları netleştirmez. İlk taslakta ürün grubu, coğrafya, satın alma modeli, marka kullanımı, servis, tahsilat ve fesih maddelerini açık soru olarak kaydedin.
| Konu / koşul | Doğrulanacak unsur | Karar / eylem |
|---|---|---|
| Ürün ve bölge | Hangi SKU ve hangi coğrafya? | Sözleşme kapsamı |
| Stok ve ödeme | Kim satın alıyor, iade nasıl? | Finans onayı |
| Marka ve veri | İzinli kullanım, CRM erişimi | Yetki kontrolü |
| Fesih | Stok, garanti ve müşteri devamlılığı | Yerel hukuk incelemesi |
Özellikle AB rekabet hukuku veya yerel acentelik kurallarıyla çelişebilecek otomatik fiyat ve bölge kısıtları konulmamalıdır.
Bayilik verme koşullarını yazılı ilişki modeline dönüştürme
Yurt dışı bayilik vermede ürün, bölge, satış sonrası sorumluluk, sipariş, ticari markalar ve sözleşmenin sona ermesi gibi konular belirlenir. 062 bayi adayı aramaya, bu yazı işbirliğinin karşılıklı şartlarını yazılılaştırmaya odaklanır.
Bu rehberin özgün kapsamı: Arama niyeti: yurt dışı bayilik koşulları; çıktı: sözleşme başlıkları envanteri.
TMT DealMakers'ın katkısı
TMT DealMakers üreticinin ürününü inceleyerek uygun potansiyel ithalatçı, bayi ve distribütörleri araştırır; faaliyet kanıtı ve kişiselleştirilmiş iletişimle ticari tanışma sürecini koordine eder. Yerel bayilik lisansı, hukuki uygunluk veya satış sonucu garanti ettiği iddia edilmez. TMT DealMakers'ın çalışma yaklaşımını inceleyin.
Kaynaklar ve kontrol tarihi
- International Trade Administration — Evaluate Foreign Representatives
- ICC — International Contract Models
- EUR-Lex — Regulation (EU) 2022/720
- International Trade Administration — Sales Channels
Kaynak kontrolü: 15 Kasım 2026. Firma ve süre örnekleri kurgusaldır; hukuki sonuç, ilgili ülke ve somut sözleşme koşullarıyla değerlendirilir.
Hedef alıcınızı birlikte değerlendirelim
Ürününüzün kullanım alanı, hedef ülke ve olası alıcı profili üzerinden uygulanabilir araştırma kapsamını görüşebilirsiniz. Araştırma, satın alma veya satış garantisi değildir.
TMT DealMakers ana sayfasını inceleyin