Kısa cevap: tek perakende fiyat değil, tutarlı teklif mantığı

Yurt dışı bayi ağında fiyat tutarlılığı, her ülkeye tek ve zorunlu son kullanıcı fiyatı uygulamak değildir. Tutarlılık; ürün kodu, para birimi, maliyet tabanı, miktar bandı, Incoterms® teslim şartı, belirlenmiş yer, teklif geçerliliği ve indirim yetkisi gibi bilgilerin üretici tarafında tanımlı bir yöntemle hazırlanmasıdır. Her bayinin kendi satış piyasası, servis maliyeti ve hukuki özgürlüğü olabilir.

Özellikle AB'de bayinin sabit veya asgari yeniden satış fiyatını doğrudan ya da dolaylı dayatmaya yönelik anlaşmalar rekabet hukuku bakımından ciddi risk taşır. Tedarikçi–bayi alış fiyatının belirlenmesi ile bağımsız bayinin nihai yeniden satış fiyatının zorunlu belirlenmesini birbirine karıştırmayın.

Üreticinin teklif fiyatını oluşturan temel bileşenler

Teklif maliyetini analiz eden örnek kontrol tablosu
DeğişkenFiyata etkisiKontrol kaydı
Ürün maliyetiMalzeme, işçilik, kalite, ambalajÜrün kodu / sürüm ve güncel maliyet
Miktar bandıÖlçek ve kurulum maliyetiMOQ, pilot/seri ayrımı
Para birimi ve kurKur değişimi ve ödeme zamanı riskiTeklif para birimi ve geçerlilik tarihi
Teslim şartıNavlun, sigorta ve yükümlülük dağılımıIncoterms kuralı ve belirtilmiş yer
Ülke uygunluğuEtiket, test ve belgelendirme ihtiyacıÜlke/ürün bazlı uzman teyidi
Satış sonrasıEğitim, garanti, yedek parça ve destekTarafların sorumluluk kapsamı

Üretici tüm ülkelere tek fiyat teklif edip nakliye ve teknik destek koşullarını atlamamalıdır. Aynı birim fiyat farklı teslim şartlarında karşılaştırılabilir olmayabilir. Kur ve lojistik varsayımı değiştiğinde teklifin sürümü de güncellenmelidir.

Incoterms® 2020 fiyat kıyasını nasıl etkiler?

ICC'nin Incoterms® 2020 kuralları, satıcı ve alıcının taşıma, masraf ve risk paylaşımına ilişkin görevlerini tanımlar. Aynı ürün için FCA belirlenmiş noktada verilen bir teklif ile DAP alıcının belirlenmiş teslim adresi üzerinden verilen teklif, kapsamları farklı olduğundan yalnız rakam düzeyinde kıyaslanamaz. Hangi taşıma türüne hangi kuralın uygun olduğu ayrıca belirlenmelidir.

Incoterms® ödeme süresi, ürün mülkiyeti devri veya tarafların tüm sözleşme yükümlülüklerini tek başına düzenlemez. Teklifte kuralın sürümü, belirtilmiş yer, para birimi, miktar ve geçerlilik tarihinin birlikte yazılması gerekir. Bu bilgiler yoksa “bayiler arasındaki fiyat farkı” yorumunun temeli eksik kalır.

Bayi yeniden satış fiyatına müdahalede rekabet hukuku sınırı

AB Komisyonu'nun 2022 dikey kısıtlamalar rehberinde yeniden satış fiyatının sabit veya asgari belirlenmesi — doğrudan ya da indirim sınırı, tehdit, teşvik veya asgari ilan fiyatı yoluyla dolaylı yapılması dâhil — ağır kısıtlamalar arasında ele alınır. Önerilen veya azami yeniden satış fiyatları belirli koşullarda farklı değerlendirilebilir; ancak bunlar fiilen zorunlu asgari fiyata dönüştürülürse risk devam eder. Her somut düzenleme için güncel AB ve yerel rekabet hukuku incelemesi gerekir.

Dolayısıyla “Tüm bayilere şu minimum perakende fiyatı zorunlu tutalım” yaklaşımı güvenli bir fiyat tutarlılığı yöntemi değildir. Bunun yerine üreticinin kendi satış tekliflerini düzenli, kaynaklı ve karşılaştırılabilir şekilde oluşturması, ürün kalitesini, destek sorumluluklarını ve ticari koşulları açıklaması daha sağlıklı bir yönetim yaklaşımıdır.

Hukuki sınır: Bayinin bağımsız satış fiyatını sözleşmeyle veya dolaylı baskıyla kontrol etmeye yönelik düzenlemeler, ilgili rekabet mevzuatı kapsamında uzman değerlendirmesi olmadan uygulanmamalıdır. Bu makale hukuki görüş değildir.

Varsayımsal örnek: iki ülkeye farklı teklifin gerekçesi

Türk üretici aynı teknik ürünü A ülkesindeki bayiye belirlenmiş bir depo teslim noktasında; B ülkesindeki bayiye daha kapsamlı navlun sorumluluğuyla teklif ediyor olsun. Ayrıca B ülkesinde özel dil etiketlemesi ve teknik test hazırlığı gerekebilir. Birim fiyatın farklı çıkması, üreticinin mutlaka tutarsız olduğu anlamına gelmez.

Gerçek piyasa fiyatı içermeyen, karşılaştırma amaçlı örnek
AlanA bayisiB bayisiRaporlama kuralı
ÜrünAynı ürün / aynı sürümAynı ürün / aynı sürümEşleşen ürün kodu
Miktar500 birim2.000 birimHacim bandı ayrı
TeslimFCA — belirtilmiş yerDAP — belirtilmiş yerGörev ve maliyet kıyası
BelgelerStandart ambalajEk etiket/uygunlukBelge maliyeti kayıtlı
Teklifİç onaylı A sürümüİç onaylı B sürümüGeçerlilik ve para birimi net

Bu tablo fiyat rakamı üretmeden neden aynı ürün için farklı ticari şartlar oluşabileceğini gösterir. Bayilerin bağımsız müşterilerine uygulayacağı nihai satış fiyatı başka bir konudur.

İndirim, promosyon ve kanal çatışması nasıl ele alınır?

Üreticinin toptan teklifinde miktar veya sevkiyat koşullarına bağlı ticari indirimler bulunabilir. Bu kararların yetki ve maliyet etkileri iç prosedürle yönetilebilir. Ancak bağımsız bayinin son müşteriye uygulayacağı asgari fiyatı bir indirim sınırıyla fiilen dayatmak rekabet hukukunda sorun doğurabilir. Bu ikisini ayırın.

Bir bayi diğerinden daha düşük nihai fiyatla satış yapıyorsa hemen yaptırım uygulamak yerine önce tekliflerin farklı olup olmadığını, ürün sürümünü, teslim koşullarını ve müşteriye verilen hizmet kapsamını anlamak gerekir. Sorun doğrudan fiyat dayatması değil, teknik bilgi veya garanti kapsamının yanlış sunulması olabilir.

Üretici için uygulanabilir fiyat onay ve sürüm akışı

  1. Her ürünün maliyet ve teknik sürümünü doğrulayın.
  2. Teklifin para birimi, miktar bandı ve fiyat geçerliliğini yazın.
  3. Incoterms kuralı ve belirtilmiş teslim noktasını ekleyin.
  4. Ülkeye özgü uygunluk ve servis maliyetlerini ayrı gösterin.
  5. İç onay gerektiren üretici indirimi veya istisnayı belgelendirin.
  6. Teklifin aynı sürümünü CRM ve satış kayıtlarına işleyin.
  7. Görüşme sonunda değişen şartlar için yeni revizyon oluşturun.
  8. Bağımsız bayilerin fiyatlandırma özgürlüğüne hukuka uygun şekilde saygı gösterin.

Bu akış üretici tekliflerini tutarlılaştırır. Bayilerin aynı nihai fiyatla satış yapmak zorunda bırakıldığı bir “fiyat kontrol” ağı kurmayı önermez.

Bayi kartında hangi fiyat alanları bulunmalı?

CRM veya fiyat teklif yönetiminde ülke, firma kimliği, ürün/versiyon, hedef kanal, miktar bandı, üretici teklif numarası, para birimi, Incoterms kuralı ve yer, geçerlilik, iç maliyet varsayımı, onaylayan rol, ilgili garanti/servis kapsamı ve revizyon tarihi tutulabilir. Bayinin bağımsız satış fiyatları hakkında rekabete hassas bilginin nasıl yönetileceği de hukuki değerlendirme gerektirebilir.

Aynı müşteriye iki farklı teklif verilmişse en yeni rakamı sessizce öncekinin yerine koymak doğru değildir. Tarih, kapsam ve revizyon farkının kaydedilmesi müzakereleri daha şeffaf kılar.

Bayiyle fiyat farkını nazikçe ele alma örneği

“Ürün grubumuz için farklı sevkiyat ve hizmet koşullarından kaynaklanan teklif farklarını birlikte netleştirmek isteriz. Mevcut sipariş miktarı, tercih edilen teslim noktası ve ek teknik destek beklentilerinizi karşılaştırabilirsek, üretici teklifimizi doğru kapsamda hazırlayabiliriz. Kendi müşterilerinize ilişkin ticari karar alanınıza saygı duyarak, bizim sunabileceğimiz ürün ve teslim koşullarını şeffaf biçimde değerlendirmeyi öneriyoruz.”

Bu metin karşı tarafa fiyat dayatmak yerine ortak gerçekleri konuşur. Mevcut sözleşme ve piyasa uygulamalarına ilişkin hukuki sınırlar ayrıca kontrol edilmelidir.

Bayi fiyat karşılaştırmasında aynı teslim temelini kullanın

Yurt dışı bayi ağında fiyat tutarlılığı, bağımsız yeniden satış fiyatlarını zorunlu eşitlemek değildir. EXW fabrika fiyatı ile navlun ve diğer giderleri içeren DAP fiyatını karşılaştırırken maliyet farklarını ayırın. Kur, para birimi, parti büyüklüğü ve ürün revizyonunu da aynı tabloda gösterin.

Konu / koşulDoğrulanacak unsurKarar / eylem
EXW ve DAP farklıTeslim yükümlülüğü aynı değilOrtak maliyet bazına getir
Kur farklıTeklif tarihleri farklıGeçerlilik süresini yaz
Bayi son fiyatı farklıBağımsız fiyatlandırma olabilirRekabet hukuku sınırı gözet

Yeniden satış fiyatını sabitleyen şartlar hukuki risk doğurabilir; ülke bazında güncel uzman incelemesi gerekir.

Bayi fiyat tutarlılığını yeniden satış fiyatı dayatmasına dönüştürmeyin

Birden fazla ülkedeki bayinin nihai satış fiyatları lojistik, vergi, servis ve kur nedeniyle farklılaşabilir. Üreticinin kendi teklif revizyonlarını standartlaştırması, bağımsız yeniden satış fiyatını hukuka aykırı biçimde sabitlemesi anlamına gelmemelidir.

Bu rehberin özgün kapsamı: Arama niyeti: bayi ağı fiyat politikası; çıktı: teklif tutarlılığı ve rekabet hukuku kontrolü.

TMT DealMakers ticari teklif disiplinine nasıl eşlik eder?

TMT DealMakers üreticilerle uluslararası potansiyel alıcı ve distribütörler arasında B2B tanıştırma, özelleştirilmiş iletişim ve ticari görüşme koordinasyonuna odaklanır. Teklif sürecinde ürün, miktar, teknik şart ve teslim noktası gibi temel değişkenlerin üreticiden doğrulanması, farklı pazarlarda yanlış beklenti oluşmasını önlemeye yardımcı olur.

Kamuya açık çalışma modelinde ön ücret ve aylık hizmet bedeli bulunmaz; gerçekleşen satışta sözleşmeye bağlı başarı komisyonu esas alınır. Şirketlerin araştırılması satış veya kârlılık garantisi değildir. TMT DealMakers ana sayfasını inceleyebilirsiniz.

Fiyat tutarlılığı denetimi: son sorular

  • Tüm tekliflerde aynı ürün ve sürüm kıyaslanıyor mu?
  • Miktar, para birimi ve geçerlilik tarihi kayıtlı mı?
  • Incoterms kuralı, sürümü ve belirtilmiş yer bulunuyor mu?
  • Ülkeye özgü belge ve servis farkları ayrı mı?
  • İç fiyat onayı ile bağımsız bayi yeniden satış fiyatı ayrıldı mı?
  • Asgari yeniden satış fiyatı dayatması veya dolaylı baskı riski hukukçu tarafından değerlendirildi mi?
  • Ticari tekliflerin revizyon izi korunuyor mu?
  • Bayiyle iletişim karşılıklı saygılı ve gereksiz baskıdan uzak mı?

Sürdürülebilir bayi ağı, fiyatı zorla eşitlemeye değil; açık ürün, şeffaf ticari koşul ve hukuka uygun işbirliğine dayanır.

Kaynaklar ve sınırlar

İçerik 15 Kasım 2026 tarihinde incelenen kamuya açık kurumsal açıklamalar temel alınarak hazırlanmıştır. Ülke/ürün koşulları ve hukuki uygulama farklılıkları ayrıca kontrol edilmelidir. Örnekler varsayımsal olup gerçek bayi, sözleşme, müşteri veya satış sonuçları değildir.

Ticari ilişkiyi güçlü bir temelle değerlendirin

Ürün, hedef müşteri ve uygun kanalın karşılıklı değerlendirilmesi için TMT DealMakers’ın araştırma ve iş geliştirme yaklaşımını inceleyebilirsiniz. Her adımda nezaket ve doğrulanabilir bilgi önceliklidir.

TMT DealMakers ana sayfası