
Irak'a ihracatta ilk üç karar
Irak'a ihracat nasıl yapılır? Önce ürün–alıcı–gümrük bölgesi üçlüsünü netleştirin. Malın federal Irak gümrük bölgesine mi, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) üzerinden hangi varışa mı gideceği; ürünün teknik uygunluk belgesi, gümrük prosedürü ve fiilî lojistik akışı açısından önemlidir. Bütün sevkiyatlarda aynı izin ve belgeyi otomatik varsaymak maliyet ve gecikme riski yaratır.
İthalatçı firmanın kimliği, ürünün GTİP/HS sınıflandırması, gerçek kullanım, teslim noktası, ödeme sorumluluğu ve gümrük işlemini kimin yürüteceği yazılı teyit edilmelidir. “Irak'tan alıcı var” cümlesi kendi başına sipariş değildir.
1. Federal Irak ve IKBY farkı
T.C. Ticaret Bakanlığı'nın 2026 Irak Pazar Bilgileri raporu, merkezi Irak yönetimi ile IKBY'nin uygunluk denetimlerinde farklı yetkilendirme ve uygulamalarının ihracatçılar açısından sorun doğurabildiğini açıklar. Federal alanda COSQC (Merkezi Standardizasyon ve Kalite Kontrol Kurumu) önemli kurumdur. IKBY'de ayrı sevk öncesi denetim süreçleri söz konusu olabilir.
Bu farkı otomatik “bir bölgede alınan belge ötekinde geçerlidir” şeklinde yorumlamayın. Ürünün son kullanım ülkesi/şehri ve transit hareketi, ithalatçı ile yetkili gümrük/uygunluk kuruluşundan kontrol edilmelidir. Aynı coğrafyadaki uygulamalar ve geçişler zamanla değişebilir.
2. İthalatçının yasal ve ticari rolü
| Rol | Kontrol | Açık soru |
|---|---|---|
| Doğrudan ithalatçı | Şirket kimliği, ithalat faaliyeti ve ödeme tarafı | Gümrük ithalatını kendi adınıza mı yapacaksınız? |
| Bölgesel toptancı | Ürün gamı, depo ve ticari dağıtım | Gerçek ithalatçınız mı, yerel tedarikçiniz mi? |
| Yerel aracı / broker | Yetki ve işlemdeki konum | Alıcı ve sözleşme tarafı hangi şirket? |
| Proje/kurumsal alıcı | Teknik şart, proje, ödeme ve teslim modeli | Ürünü hangi koşullarla satın alma yetkiniz var? |
Bir şirketin katalogunda ilgili ürünün yer alması, o firmanın aktif ithalatçı yetkisini veya ödeme gücünü doğrulamaz. Şirket evrakının ve imza yetkisinin yerel, güvenilir kaynaklarla kontrolü önemlidir. Gerekirse profesyonel ticari risk incelemesi alınmalıdır.
3. Sevk öncesi uygunluk belgesi hangi ürünlerde gerekir?
Ticaret Bakanlığı — Irak teknik engeller ve ithalat denetimleri ilgili ürün gruplarında sevk öncesi inceleme (SÖİ) yapıldığını belirtir. COSQC tarafından yetkilendirilmiş Intertek'in açıklaması düzenlemeye tabi ürün sevkiyatlarında uygunluk belgesinin (Certificate of Conformity, CoC) sevk öncesinde temin edilmesi gerekliliğini anlatır. Ürün ailesi, kapsam ve yetkilendirilmiş kuruluş kullanım tarihinde doğrulanmalıdır.
Uygunluk dosyasında ürün tanımı, üretici ve lot bilgileri, test/kalite belgesi, fatura/proforma, menşe, nakliye belgeleri ve gerektiğinde başka izinler söz konusu olabilir. Ancak her ürün için aynı belgelerin zorunlu olduğu veya “CoC varsa gümrükte başka hiçbir kontrol olmaz” iddiası doğru değildir. İthalat denetimi ve varış kontrolü ayrı süreçler olabilir.
4. İthalat evraklarını rol ve belge bazında ayırın
| Belge/alan | Ne için incelenir? | Teyit sorumlusu |
|---|---|---|
| Ticari fatura | Satıcı/alıcı, ürün, miktar, bedel, para birimi | İhracatçı finans/dış ticaret |
| Menşe belgesi ve tasdik | Menşe, hedef ülkenin belge ve tasdik şartı | Ticaret odası, gümrük/ithalatçı |
| Taşıma belgesi | Güzergâh, yük, teslim/konşimento veya CMR | Lojistik ve gümrük temsilcisi |
| CoC / uygunluk | Düzenlenen ürün grubuna göre teknik denetim | Yetkili test ve sertifikasyon kuruluşu |
| Özel ürün izinleri | Gıda, kozmetik, kimyasal vb. ürün koşulları | Ürün/ülke yetkili kurumları |
| İthalatçı beyanı/ruhsatı | İşlemi yapacak yerel tarafın yetkisi | Irak'taki ithalatçı ve gümrük uzmanı |
Belge için tasdik, konsolosluk/legalizasyon veya elektronik sistem gibi şartlar zaman ve işlemin tarafına göre farklılaşabilir. Tüm belgelerin her zaman aynı biçimde tasdik edileceğini varsaymak yerine hedef ithalatçı ve yetkili kurumlardan güncel kontrol listesi istenmelidir.
5. Teslim ve tahsilat riski
Irak'a satışta ödeme yapan şirket, malı teslim alacak taraf ve gümrükten çekecek ithalatçı farklı olabilir. Banka hesabının şirket kimliğiyle uyumu, ödeme yöntemi, kur/transfer riski, tahsilat belgeleri ve sözleşme hükümleri finans ekibince değerlendirilmelidir. “Büyük miktarda alacağız” sözü, ithalat yetkisini veya ödeme güvenilirliğini kanıtlamaz.
ICC Incoterms® kuralları taşıma ve teslim yükümlülüklerini yorumlamak için ortak dil sağlar; ödeme/ mülkiyet devrini tek başına düzenlemez. Sınır, varış gümrüğü, gerçek teslim şehri ve kimlerin hangi masrafları üstlendiği teklif dosyasında netleşmelidir.
6. Kurgusal ihracat hazırlık örneği
Türkiye'de endüstriyel elektrik ekipmanı üreten kurgusal Firma A, Erbil'deki bir şirketten 200 adet ürün için teklif sorusu alıyor olsun. Alıcı hangi tüzel şirketin ithalatçı olduğunu ve malların IKBY üzerinden başka bir bölgeye gidip gitmeyeceğini henüz açıklamamış. Ürünün düzenlemeye tabi olup olmadığı, uygunluk belgesi ve teslim şehri netleşmeden kesin fiyat/termin taahhüdü verilmemelidir.
Doğru işlem, ürünün teknik kodunu, son varışını, yerel ithalatçı rolünü ve sevk öncesi belge gereksinimini yazılı doğrulamak; ardından üreticinin onaylı ticari teklifini hazırlamaktır. Bu sayı ve firmalar gerçek ithalat talebi değildir.

7. Sevk öncesi kısa kontrol listesi
- Ürünün sınıflandırması, menşe ve teknik belgeleri teyit edildi mi?
- Federal Irak mı IKBY mi; nihai teslim/gümrük noktası açık mı?
- Alıcı, ithalatçı ve ödeme tarafları doğru şirketlerle eşleştirildi mi?
- Ürünün CoC veya başka sevk öncesi denetime tabi olduğu belirlendi mi?
- Fatura, taşıma, menşe ve tasdik gereksinimleri güncel kontrol edildi mi?
- Ödeme ve teslim riskleri finans/lojistik yetkililerince onaylandı mı?
- CRM'de ilk talep, teklif ve doğrulanmış sipariş ayrı tutuldu mu?
8. Alıcıya ilk netleştirme mesajı
Dear Purchasing Team, thank you for your enquiry. To prepare a suitable quotation and verify the required import documentation, could you kindly confirm the intended final delivery city and the legal entity acting as importer of record? We would be pleased to assess the next steps with our technical and logistics teams.
Mesaj alıcının ihtiyacını anlamaya yöneliktir; üreticinin henüz karşılamadığı uygunluk/teslim şartı vaat edilmez. Alıcının gerçek talebi, ilgili kurumsal kanal ve temsil yetkisi teyit edilmeden satış statüsü açılmaz.
Irak sevkiyatında varış bölgesine göre kontrol dosyası
Irak’a ihracatta federal Irak ve Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi üzerinden yapılan işlemler için aynı belge ve kabul prosedürünü otomatik varsaymayın. Alıcı, gümrük varış noktası ve ürün sınıfı netleşmeden uygunluk/teslim tarihi taahhüdü verilmemelidir.
| Aşama / rol | Kontrol | Eylem |
|---|---|---|
| Varış bölgesi | Federal Irak veya IKBY güzergâhı | Güncel işlem şartını sor |
| Ürün belgesi | Ürün ve rejim kapsamı | Yetkili teyit |
| Gümrük/taşıma | Beyan, sınır ve teslim yeri | Lojistik plan |
| Tahsilat | Ödeme yöntemi ve risk | Finans onayı |
Bu tablo bir araştırma ve karar aracıdır; örnekler gerçekleşmiş müşteri ilişkisi veya sipariş değildir. Ülkeye ve ürün grubuna bağlı mevzuat yayımdan önce güncel resmî kaynaklardan doğrulanmalıdır.
TMT DealMakers'ın Irak alıcı araştırması
TMT DealMakers ürün bazında uluslararası ithalatçı ve distribütör araştırması, firmaya özgü nazik ilk temas ve görüşme koordinasyonuyla üreticiye destek olur. Irak özelindeki gümrük ve uygunluk işlemlerini yetkili makam yerine onayladığı iddia edilmez. TMT DealMakers'ın B2B yaklaşımını inceleyin. Alıcı araştırması kesin sipariş veya tahsilat garantisi değildir.
Kaynaklar ve son doğrulama
- T.C. Ticaret Bakanlığı — Irak Pazar Bilgileri 2026
- Ticaret Bakanlığı — Irak Teknik Engeller ve İthalat Denetimleri
- Intertek — Iraq Certificate of Conformity
- ICC — Incoterms® Rules
Kaynak kontrolü: 15 Kasım 2026. Ürün ve teslim bölgesi bazında güncel izin, test, tasdik ve vergi şartları değişebilir. Bu rehber genel bilgilendirmedir; kurgusal vaka gerçek satış veya gümrük onayı değildir.
Hedef alıcınızı birlikte değerlendirelim
Ürününüzün kullanım alanı, hedef ülke ve olası alıcı profili üzerinden uygulanabilir araştırma kapsamını görüşebilirsiniz. Araştırma, satın alma veya satış garantisi değildir.
TMT DealMakers ana sayfasını inceleyin

