Kısa cevap: önce onay, sonra bağlayıcı teklif

İlk ihracat siparişinde yapılacak işlemler alıcıdan gelen mesajın teknik ve ticari kapsamını netleştirmekle başlar. Firma kimliği, satın alma rolü, ürün sürümü, miktar, teknik standart, sevk noktası ve istenen teslim tarihi teyit edilir. Üretici kendi üretim ve maliyet verisini onaylamadan kesin fiyat, iskonto veya teslim sözü verilmemelidir.

“Teklif istiyoruz” mesajı RFQ olabilir, ancak siparişin kabul edildiği anlamına gelmez. Teknik dosya paylaşımı, numune değerlendirmesi, fiyat teklifi, sipariş kabulü, üretim, sevkiyat ve tahsilat aşamaları ayrı kayıtlarda izlenmelidir. Özellikle ilk ihracatta tek bir eksik ölçü veya teslim terimi önemli maliyet farkı yaratabilir.

Teklif öncesi kritik onay matrisi

Hangi bilgi kim tarafından teyit edilir?
BaşlıkKontrol sahibiKanıt / karar
Alıcı tüzel kimliğiSatış/iş geliştirmeResmî unvan, kurumsal kanal, yetki
Ürün ve çizimMühendislik/kaliteSKU, teknik revizyon ve test
Miktar / MOQÜretim ve satışDeneme–seri farkı, üretim lotu
Kapasite / terminÜretim planlamaGerçekçi yükleme ve üretim süresi
Fiyat ve kârlılıkFinans ve yetkili ticari yönetimOnaylı maliyet, kur ve fiyat geçerliliği
Teslim şekliLojistik / dış ticaretIncoterms, sürüm, belirlenmiş yer
Ödeme ve tahsilatFinansYöntem, banka ve risk sınırı
Ürün/ülke mevzuatıYetkili uygunluk veya gümrük uzmanıGerekli belge ve ithalat şartı

Bu görevler örnektir; küçük üreticide bir kişi birden fazla rol üstlenebilir. Ancak üretim kapasitesi ve fiyat maliyeti gibi bağımsız onay alanları kaybolmamalıdır. Aracı firma üreticinin ticari yetkilerini kendiliğinden devralmaz.

Alıcının RFQ mesajını nasıl inceleriz?

RFQ'da ürün kodu veya çizim sürümü belirtilmemişse “aynı ürünün standart modeli” varsayılmaz. Miktar “yıllık tüketim” olarak verilmişse ilk sevk miktarı sorulur. Hedef teslim zamanı “mümkün olduğunca erken” ise üreticinin onaylı üretim planına karşı gerçek takvim oluşturulmaz. Ürünün hedef pazardaki standardı ve ithalat gereklilikleri ayrı doğrulanır.

İlk yanıt kısa ve işbirlikçi olabilir: “Ürün grubumuzla ilgilendiğiniz için teşekkür ederiz. Doğru teknik ve ticari kapsamı hazırlamak üzere ürün revizyonu, ilk miktar ve tercih edilen teslim noktası hakkında kısa teyit rica edebilir miyiz?” Bu, alıcıyı suçlamadan belirsizliği azaltır.

Kurgusal 1.200 adet makine parçası siparişi ön incelemesi

Türkiye'deki bir makine parçası üreticisinin yabancı bir dağıtıcıdan 1.200 adet bağlantı elemanı için e-posta aldığını düşünelim. Alıcı genel ürün fotoğrafını eklemiş fakat malzeme sınıfını belirtmemiştir. İlk fiyat çalışmasında hatalı metal seçimi maliyeti ve kaliteyi değiştirebilir. Ayrıca “FOB” yazılmış ama liman belirtilmemiştir.

Varsayımsal ilk kontrol kaydı
AlanMevcut durumSonraki aksiyon
ÜrünGenel görsel, kod yokTeknik kod/revizyon teyidi
MalzemeBelirsizKalite sınıfını sor
Miktar1.200 adet alıcı beyanıİlk parti ve seri planı
TeslimFOB ifadesi, liman eksikKural ve belirlenmiş yer
ÜretimKapasite onayı yokPlanlama teyidi
FiyatKesin değilMaliyet sonrası yetkili onay

Bu tablo gerçek müşteri veya sipariş değildir. İlk etapta yapılacak iş fiyatı uydurmak değil, doğru malzeme ve teslim varsayımını belirlemektir. Teknik bilgiler tamamlandıktan sonra üretici teklifini onaylayabilir.

Fiyat, kur ve teklif geçerliliği nasıl korunur?

Bir ihracat teklifi ürün maliyeti, işçilik, ambalaj, kalite testi, para birimi, planlanan kâr ve teslim/taşıma sorumluluklarına dayanır. Kur ve hammadde oynaklığında teklifin geçerlilik süresi ve yeni fiyatlandırmanın ne zaman gündeme geleceği açık yazılmalıdır. Belirli miktara verilen indirim başka bir miktara otomatik uygulanmaz.

İlk gönderimde teklif numarası, ürün sürümü, miktar, birim fiyat, toplam tutar ve kuralın belirlenmiş yeri bulunmalıdır. Alıcının teslim koşulunu değiştirmesi, navlun ve risk görevlerini değiştirerek yeni teklif sürümü gerektirebilir. Eski teklifi silmek yerine revizyon izi tutun.

Ödeme güveni ve sevkiyat sırası nasıl düşünülür?

Peşin ödeme, akreditif, vesaik mukabili ve açık hesap gibi yöntemler satıcı ve alıcı için farklı riskler taşır. İlk kez çalışılan kurumun sicil kaydı bulunması tahsilatı garanti etmez. Finans ekibi karşı tarafın kimliğini, ödeme yönteminin maliyetini ve gerektiğinde banka teyidini değerlendirmelidir. Numune bedeli, navlun ve özel test maliyetinin hangi tarafta olduğu yazılmalıdır.

Üretim, sevk ve tahsilat takvimini tek satırlık “sipariş tamamlandı” etiketiyle yönetmeyin. Ürünün sevk edilmiş olması, bankada bedelin tahsil edildiğini otomatik göstermez. Teslim ve finans kanıtlarının ayrı kayıtları gerekir.

Ürün keşfi teknik onayın yerini alır mı?

TMT DealMakers canlı arayüzünde örnek üretici web sitesi taraması sırasında ürün keşif konsolu
15 Kasım 2026 tarihli TMT DealMakers gerçek tarama arayüzü. Örnek girdi halka açık www.mutlumakarna.com.tr sitesidir. Ekran ürün keşfini gösterir; satın alma niyeti, doğrulanmış teknik uygunluk veya gerçekleşmiş sipariş göstermez. Yayın öncesi görsel hakları kontrol edilir.

Web sayfasında ürün kodu görünse bile kapasite, üretim süresi ve standart belgesi üreticiden alınmadan kesin ticari teklif hazırlanamaz. Teknolojik ön araştırma ile yetkili üretici onayının ayrılması önemlidir.

CRM’de teklif öncesi ve sonrası aşamalar

Şirket kartında resmî unvan, ürün portföyü ve kaynak; fırsat kartında RFQ, ürün kodu, miktar, çizim revizyonu, açık sorular, finans/üretim onayları ve belirlenmiş teslim yeri tutulabilir. Teklif kartında para birimi, fiyat, geçerlilik, sürüm, iletim zamanı, alıcı yanıtı ve sonraki tarih ayrı yazılmalıdır.

İlk mesaj, ilgili yanıt, doğrulanmış RFQ, üretici onaylı teklif, kabul edilmiş sipariş, üretim, sevkiyat ve tahsilat statüleri birbirine karıştırılmamalıdır. Böylece farklı bir çalışan dosyayı açtığında hangi bilginin henüz doğrulanmadığını anlayabilir.

İlk ihracat siparişinde teklif onay zinciri

İlk ihracat siparişinde teklif öncesi kontrol, alıcının fiyat sormasından önce ürün revizyonu ve teslim kapsamını doğrular. Örneğin 1.200 adet teknik parça isteyen müşterinin malzeme standardı belirsizse aynı miktara dayanarak kesin fiyat verilemez.

AlanDoğrulamaSonraki eylem
Alıcı kimliğiTüzel kişi ve satın alma rolüKimlik doğrulama
ÜrünÇizim ve teknik revizyonMühendislik onayı
Fiyat/teslimMiktar, para birimi, Incoterms yeriSatış ve lojistik onayı

RFQ sipariş belgesi değildir; üreticinin kabulü ayrı değerlendirilir.

TMT DealMakers ilk sipariş yolculuğunda hangi rolde?

TMT DealMakers üreticilerin ürünlerini inceleyerek uluslararası potansiyel ithalatçı ve distribütör araştırması, kurumsal faaliyet incelemesi, kişiselleştirilmiş ilk temas ve ticari görüşme takibi yürütür. Fiyat, teknik şart, sevk ve ödeme taahhütleri üretici ve yetkili uzmanların onayıyla netleşir.

Kamusal modelde ön ücret ve aylık hizmet bedeli bulunmaz; gerçekleşmiş satışta sözleşmeye bağlı başarı komisyonu söz konusu olur. Bulunan potansiyel şirket, kesin alıcı değildir. TMT DealMakers çalışma yaklaşımını inceleyebilirsiniz.

İlk ticari taahhütten önce dokuz kontrol

  • Şirketin kimliği ve alıcı rolü doğrulandı mı?
  • Ürün kodu, teknik standart ve revizyon net mi?
  • İlk miktar, MOQ ve pilot/seri ayrımı açık mı?
  • Kapasite, termin ve kalite onayları alındı mı?
  • Fiyat ve kur varsayımı finans tarafından teyitli mi?
  • Incoterms kuralı, sürümü ve teslim yeri yazılı mı?
  • Ödeme ve banka riski incelendi mi?
  • İthalat/uygunluk belgesi için doğru uzman görevli mi?
  • Teklif revizyonu ve sonraki temas tarihi sistemde mi?

Profesyonel ihracat, hız uğruna bilinmeyenleri gizlemek değil, kararları doğru kanıt ve yetkiyle ilerletmektir.

Kaynaklar ve doğrulama sınırları

Konuyu değerlendirmek için kullanılabilecek kurumsal başvuru kaynakları aşağıdadır. Bu taslak hazırlanırken bağlantıların her biri canlı olarak doğrulanmış sayılmamalıdır; işlem öncesinde adres, güncel mevzuat, ürün kapsamı ve hedef ülke şartları yeniden kontrol edilmelidir. Örnek tablo ve rakamlar eğitim amaçlıdır.

Ürününüz ve hedef pazar için uygunluğu değerlendirelim

Ürün dosyası, gerçek kapasite ve hedef müşteri profili üzerinden somut uluslararası iş geliştirme seçeneklerini nazik ve doğrulanabilir bir yaklaşımla değerlendirebilirsiniz.

TMT DealMakers’ın çalışma yaklaşımını inceleyin