Kısa cevap: hedef ülke, ürün kodu, menşe ve tarih birlikte gerekir

İhracatta gümrük vergisi nasıl öğrenilir? Türkiye'den başka bir ülkeye ürün satıyorsanız önce hangi işlem için vergi araştırdığınızı belirleyin: Türkiye çıkışındaki olası yükümlülükler mi, yoksa alıcının ülkesindeki ithalat vergisi mi? Hedef ülkenin resmî gümrük tarife kaynağında, ürünün doğru ulusal tarife kodunu, menşe ve varış tarihini esas alarak ilgili oranı ve ticaret önlemlerini araştırın. Tercihli bir oran görülüyorsa hangi menşe veya dolaşım koşuluyla uygulanabildiğini kontrol edin.

Tek başına “GTİP 12 hane = her ülkede aynı vergi” ifadesi yanlıştır. Türkiye'de kullanılan GTİP ile ithalat ülkesinin ulusal ayrımları farklı olabilir. Aynı ürün için ülke ve menşe değişirse vergi değişebilir; oran zamanla güncellenebilir.

İlk soru: “Bu ürün hangi ülkede ithal edilecek; gümrük vergisini kim ödeyecek; malın tercihli menşei için hangi belge ve koşul geçerli?” Ürün ve şirket uyumu teyit edilmeden kesin fiyat sunmayın.

1. Araştırmanın amaç, kapsam ve veri fişini hazırlayın

Tarife araştırmasının çıktısı, yalnız bir oran değil; yeniden doğrulanabilir bir işlem fişidir. Üreticinin ürün adı, teknik tanım ve varsa çizimi, Türkiye'deki araştırma GTİP'i, hedef ülkenin ulusal tarife kodu, menşe durumu, hedef ithalat tarihi, tarife kaynağı URL'si ve kontrol eden kişi aynı dosyada yer almalıdır.

AlanGerekli bilgiEksikse ne yapılır?
ÜrünGerçek model, malzeme, kullanımÜrün uzmanı teyidi
HS/GTİP6 hane HS ve Türkiye ulusal araştırma koduSınıflandırmayı doğrula
Hedef ülkeİthalat gümrük alanı ve varışÜlkeyi netleştir
MenşeÜretim ve tercihli menşe durumunun incelenmesiMenşe kuralı değerlendirmesi
Vergi ve tarihResmî kaynak ve geçerli dönemOran kesinleşti deme
Teslim/ödemeIncoterms, yer ve taraflarMaliyet sahibini sor

Bu fiş tamamlanmadan fiyat dosyasındaki gümrük vergisi yalnız işaretlenmiş bir tahmin olmalıdır. Satıcı ve ithalatçı kendi yetki ve sorumluluklarını ayrı değerlendirir.

2. Doğru ürün sınıflandırmasını önce teknik bilgilerle doğrulayın

T.C. Ticaret Bakanlığının tarife SSS açıklamasına göre Türkiye'nin 12 haneli GTİP kodunun ilk 6 hanesi uluslararası HS alt pozisyonudur. 7–8. haneler AB Kombine Nomanklatürüyle ilgili ayrıntıdır; kalan haneler Türkiye'nin ulusal ayrımlarıdır. Kodun doğru olması ürünün teknik özelliklerinin doğru sınıflandırılmasına dayanır.

Örneğin “valve”, “stone” veya “packaging” gibi ticari adlar birden çok teknik mal türünü kapsayabilir. Kullanım amacı, malzeme, işlenmişlik, bileşim veya set olarak sunulma hali değiştikçe sınıflandırma farklılaşabilir. Hedef ülke sistemindeki alt kodu Türkiye'nin 12 hanesinden rastgele türetmeyin.

Tarife sınıflandırmasında önemli belirsizlikler varsa Türkiye'de Bağlayıcı Tarife Bilgisi yolu incelenebilir. Hedef ithalat ülkesinin kendi bağlayıcı kararları da ayrı kapsamda olabilir.

3. Hedef ülkenin resmî vergi ekranını kullanın

Avrupa Birliği için Access2Markets — My Trade Assistant ürün, çıkış ve hedef ülkeyle tarife, formalite, vergi ve menşe araştırmasına yardımcı olur. Komisyon, platform raporlarının kendi başına resmî bağlayıcı karar olmadığını açıklar. Bu nedenle fiilî ithalat için güncel gümrük ve yetkili uzman teyidi gerekir.

Birleşik Krallık için GOV.UK Trade Tariff ürün kodu ve ithalat vergisi/KDV görünümünü; Amerika Birleşik Devletleri için USITC HTS ülkenin ithalat tarife cetvelini sunar. USITC'nin duyurusuna göre HTS'nin 2026 Revizyon 23 sürümü 10 Kasım 2026'da yayımlanmıştır; tarife değişebildiği için kontrol edilen sürüm önemlidir.

Her ülkenin tarife arayüzü, ürün kod uzunluğu ve açıklamaları farklıdır. Başka ülkede bulunan oranı yanlışlıkla hedef ülkeye aktarmamak için rapor başlığına ülke, ürün, menşe, tarih yazın.

4. Tercihli menşe, ticari menşe ve dolaşım belgesini ayırın

Bir anlaşma kapsamında düşük veya sıfır vergi olasılığı bulunması, Türkiye'de işlem gören her ürünün otomatik olarak bu avantajdan yararlanacağı anlamına gelmez. Ürünün menşe kuralına uyum, gerçek üretim süreci, yeterli işçilik/işlem koşulları ve gerekiyorsa belge/ispat şartları incelenmelidir.

Türkiye–AB ticaretinde bazı ürünler bakımından gümrük birliği ve A.TR dolaşım belgesi gündeme gelebilir. A.TR'nin malların serbest dolaşımına ilişkin rolü ile tercihli menşeyi ispat eden başka belgeler aynı şey değildir. Ürün grubu, anlaşma kapsamı ve özel istisnalar dikkate alınmalıdır.

AB'nin Access2Markets bünyesindeki menşe kuralları ön inceleme araçları yardımcı olabilir; ancak gerçek hukuki sonuca yetkili gümrük idaresi ve uzman incelemesiyle ulaşılmalıdır. İthalatçıya yalnız “Türkiye'den çıkıyor, gümrük vergisi kesin sıfır” demeyin.

5. Gümrük vergisi dışında başka hangi masraflar bulunabilir?

İthalat gümrük vergisi toplam maliyetin yalnız bir parçasıdır. Hedef ülkede ithalatta KDV, özel tüketim türü vergi, anti-damping veya telafi edici önlem, ilave ticaret tedbiri, ithalat kotası veya lisansı, teknik uygunluk işlemi ve taşıma/terminal masrafları oluşabilir. Bunların her biri ürün, ülke, menşe ve gerçek işlem özelliklerine göre araştırılmalıdır.

ITA Pricing Strategy, tarife ve vergilerin alıcının nihai fiyatına etkisini navlun, sigorta ve komisyonlarla birlikte değerlendirmeyi önerir. Üreticinin fiyatı ile alıcının landed cost hesabı farklı olabilir.

Örneğin bir ürün için genel gümrük oranı sıfır olsa bile hedef ülkedeki ithalat KDV'si veya özel ürün kayıt masrafı sıfır olmayabilir. Tüm masrafları satıcının faturasına yüklemek de doğru değildir; ilgili Incoterms ve sözleşme sorumluluklarını kontrol edin.

Temsili vergi ve ithalat toplam maliyeti örneği

Hayalî bir ithalat işlemi için ürünün varsayımsal gümrük kıymetinin 10.000 USD, varsayımsal gümrük vergisi oranının %8 olduğunu düşünelim. Temel vergi hesabı 10.000 × 0,08 = 800 USD olur. Bu yalnız basit bir oran örneğidir; gerçek herhangi bir ülke veya ürün için geçerli vergi oranı değildir. Gümrük kıymetinin belirlenmesi ve varsa diğer matrah kuralları bu hesapta varsayılmıştır.

İthalat KDV'si, ek ticaret tedbirleri, muafiyetler, finansman, hizmet/terminal veya dağıtım giderleri hesaba katılmamış olabilir. Bu nedenle 800 USD'yi alıcının bütün ithalat maliyeti diye sunmayın. İthalat KDV'sinin matrahı da ülkeden ülkeye farklı ayrıntılarla belirlenebilir.

Temsili kalemTutarDurum
Varsayımsal gümrük kıymeti10.000 USDGerçek işlem değil
Varsayımsal gümrük oranı%8Ülke/ürün oranı değil
Basit gümrük vergisi800 USD10.000 × %8
Ek vergiler/KDVHesaplanmadıGerçek hedef ülke şartı gerekli
Diğer lojistik ve finansHesaplanmadıTeslim ve banka şartına bağlı

6. Vergiyi kimin ödeyeceğini Incoterms ile değerlendirin

Gümrük vergisinin tutarını bilmek, satıcının bunu ödeyip ödemeyeceği sorusunu çözmez. ICC Incoterms® 2020 kuralı ve belirlenmiş teslim yeri, ihracat/ithalat işlemleriyle ilgili taraf görevlerini ve maliyet paylaşımını etkiler. DDP gibi kapsamlar satıcının ithalat vergisi ve ilgili işlemlere ilişkin daha geniş yükümlülük üstlenmesini gerektirebilir; uygulamaya elverişlilik yerel hukuka göre kontrol edilmelidir.

Alıcı “teslim dahil fiyat” istediğinde bunun hangi terminal, depo veya adrese kadar olduğu netleştirilir. “CIF” ibaresinin deniz/iç su taşımacılığıyla ilgili olduğu, FCA/CIP/DAP gibi alternatiflerin farklı taşıma koşulları için kullanılabileceği değerlendirilmelidir.

Incoterms mülkiyet devri, ödeme vadesi veya ürün teknik uygunluğunu tek başına belirlemez. İthalat beyannamesinde doğru tarife ve vergilendirme, ilgili ülke gümrük mevzuatıyla yürütülür.

Kanıtı ve sorumlusu belli vergi araştırma fişi

KontrolÖrnek kayıtSorumlu
Ürün ve teknik tanımModel, malzeme, kullanım, çizim sürümüÜretici ürün ekibi
HS ve ulusal kodGTİP, hedef ülke kodu, kaynakGümrük/uzman
Hedef/menşeİthalat ülkesi, gerçek menşe ve anlaşmaDış ticaret
Vergi oranıResmî URL, tarih, mevzuat koşuluİthalatçı/müşavir
Ek vergi ve tedbirKDV, ek önlem, lisans şartıYetkili uzman
Masraf tarafıIncoterms kuralı, belirlenmiş yerÜretici/alıcı/lojistik
Teklif sürümüFiyat ve geçerlilik, son onayÜretici finans/satış

Bu fiş maliyet ve mevzuat araştırmasının geriye dönük denetlenmesini sağlar. “Yüzde 0 vergi” gibi bir değer ancak gerçek kaynaktaki ürün ve menşe koşulu doğrulanınca kullanılmalıdır. Kaynak tarihleri açık yazılmalıdır.

Üreticinin ve alıcının ilk görüşmede soracağı doğru soru

Üretici yalnız fiyatı değil alıcının gerçek şirket ve ithalat rolünü doğrulamalıdır. Alıcının teknik ürün kodu, ithalatta kullanacağı ulusal tarife sınıflandırması ve menşe beklentisi sorulabilir. Alıcı, kendi gümrük danışmanıyla hedef ülke oranını ve ek formaliteleri teyit etmelidir. İki tarafın görevleri ortak işbirliğiyle ancak açık sınırlar içinde ilerler.

Subject: Confirming import tariff assumptions for [product family]

Dear [Purchasing / Import Team],

To prepare an accurate quotation, could we kindly confirm the intended destination country, product specification and the customs classification reference used by your import team?

We would be pleased to review the technical details and verify the applicable tariff assumptions with the relevant advisers before finalising our offer.

Thank you for your time and cooperation.

Kind regards,
[Real sender and company details]

Bu e-posta gerçek fiyat talebi bağlamında kullanılabilir. Teyit edilmemiş tarife avantajı vaat etmez, alıcıyı zorlamaz ve nihai sınıflandırma kararının yetkili uzman/kurum tarafından verilmesi gerektiğini kabul eder.

İhracatta ithalat vergisini fiyatın hangi tarafına ait olduğunu ayırın

Gümrük vergisini öğrenirken alıcı ülkenin vergi oranı yanında teslim kuralında ithalat formaliteleri ve verginin kime ait olacağı da incelenmelidir.

KontrolKanıtKarar
ÜrünHedef ülke tarife koduResmî kaynak
Menşe ve tarihTercih ve tedbirGüncel teyit
İthalatçıImporter of Record/ilgili tarafYetki doğrula
TeslimIncoterms ve vergi sorumluluğuTeklif açıklaması

Vergi oranı ve KDV/diğer masraflar ayrıştırılmadan landed cost hesabı tamamlanmış sayılmaz.

TMT DealMakers ürün ve alıcı eşleşmesine hangi aşamada katkıda bulunur?

TMT DealMakers, üreticinin gerçek ürün ve uygulama alanına uygun potansiyel uluslararası ithalatçı ve distribütör firmalarını araştırır; faaliyetlerini karşılaştırır ve nazik, özelleştirilmiş kurumsal iletişim ile teklif/görüşme koordinasyonuna katkı sağlar.

Bu iş, bağlayıcı ithalat tarife kararı veya gümrük müşavirliği değildir. Kamuya açıklanan ön ücret ve aylık hizmet bedeli olmayan, satış gerçekleşirse sözleşmeye bağlı başarı komisyonu yaklaşımı da garanti alıcı veya satış sonucu oluşturmaz. Ürün/ülke vergisi ilgili yetkili kaynaklardan yeniden doğrulanmalıdır.

Kaynaklar ve doğrulama tarihi

Kaynak inceleme tarihi: 16 Kasım 2026. Tarife ve ilave vergi önlemleri sık değişebilir; gerçek sipariş ve sevkiyat öncesi geçerli resmî oran yeniden incelenmelidir.

Gümrük oranı örneği tamamen kurgusaldır. Metin bağlayıcı tarife, vergilendirme, finans veya hukuk görüşü değildir.

Ürününüze uygun uluslararası alıcı ve ticari koşulları birlikte değerlendirelim

Gerçek ürün, hedef pazar ve üretici kapasitesine göre kaynaklı alıcı araştırması ve profesyonel görüşme sürecini değerlendirebiliriz.

TMT DealMakers ana sayfası