
RFQ ile PO neden aynı şey değildir?
İhracat teklif talebi ile satın alma siparişi arasındaki fark ticari risk yönetiminin temelidir. Request for Quotation (RFQ) alıcının hangi ürün ve koşullar için fiyat isteyeceğini belirtir; tek başına ürünlerin satın alındığını göstermez. Purchase Order (PO) ise alıcının sipariş şartlarını bildirdiği belgedir. Bunun hukuken teklif, kabul veya bağlayıcı sözleşme niteliği taşıyıp taşımadığı, tarafların yazışmalarına, sözleşmeye, önceki şartlara ve geçerli hukuka göre belirlenir.
“PO geldi, satış kesinleşti” demek her olayda doğru değildir. Üretici fiyat, teknik uygunluk, teslim ve ödeme koşullarını kabul etmemiş olabilir. Buna karşılık bazı ilişkilerde PO ve önceki teklifin birleşimi bağlayıcı sonuç doğurabilir; şirketin hukuk ve finans sorumluları işlem bazında kontrol etmelidir.
Beş ticari belgenin karşılaştırılması
| Belge | Kim başlatır? | Temel amaç | Karıştırılmaması gereken konu |
|---|---|---|---|
| RFQ — teklif talebi | Alıcı / satın alma ekibi | Şartlara uygun fiyat istemek | Tek başına sipariş değil |
| Quotation — teklif | Satıcı | Fiyat ve ticari şart önerisi | Alıcının kabulü ayrı inceleme |
| Proforma invoice | Genellikle satıcı | Fatura düzeninde fiyat/ürün/teslim bilgisi | Nihai sevkiyat faturası olmayabilir |
| PO — satın alma siparişi | Alıcı | Sipariş şartlarını resmileştirmek | Satıcı kabulü ve sözleşme hükümleri kontrol edilmeli |
| Commercial invoice — ticari fatura | Satıcı | Fiilî satış ve gümrük işlemi için fatura bilgisi | Proformadan farklı aşama ve amaç |
International Trade Administration'ın ihracat belgeleri rehberi proforma ve ticari faturayı farklı işlevleriyle açıklar. Proforma çoğu durumda pazarlık ve ithalat hazırlığına destek olur; ithalat ülkesindeki belge koşulları ayrıca değişebilir.
RFQ geldiğinde ne kontrol edilir?
- Talebi gönderen tüzel şirketin unvanı, domaini ve temsil yetkisi teyit edilir.
- Ürün kodu, teknik şartname, varsa çizim revizyonu netleştirilir.
- İlk parti miktarı, tekrar sipariş öngörüsü ve alternatif ürün onayı ayrılır.
- Varış noktası, beklenen teslim zamanı, numune/test ve ürün uygunluk şartları öğrenilir.
- Teklifin son tarihi, para birimi, fiyat geçerliliği ve alıcının değerlendirme yolu sorulur.
İlk RFQ yalnız “Please send price” diyorsa anlaşılması gereken çok konu vardır. Satıcının önceliği acele fiyat göndermek değil, teklifin hangi şartlar üzerinden değerlendirileceğini karşılıklı netleştirmektir.
Quotation ve proformada hangi bilgiler gerekir?
Ürün ve teknik kapsam doğrulandıktan sonra teklifin yazılı sürümü oluşturulabilir. Resmî Pro Forma Invoice kaynağı satıcı/alıcı kimliği, referans, ürün miktarı, birim ve toplam fiyat, ağırlık/ölçü, satış/teslim koşulu, ödeme şartı, tahmini sevk günü ve geçerlilik tarihi gibi alanları belirtir. Kapsamın gerçekten uygun olduğundan emin olmak için teknik ve finans yetkililerinin onayı alınmalıdır.
| Teklif alanı | Kurgusal örnek | Karar riski |
|---|---|---|
| Teklif kimliği | Q-TEST-2026-011 / Rev 2 | Eski sürümün geçerli sanılması |
| Ürün | K-17 / teknik çizim Rev B | Yanlış ölçü/model |
| Miktar | 500 adet / ilk parti | Yıllık tahminle karışması |
| Fiyat | Örnek para birimi ve birim fiyat | Vergi, navlun ve iskonto belirsizliği |
| Teslim | Belirli yer + Incoterms® 2020 kuralı | Risk ve maliyet yanlış paylaşımı |
| Geçerlilik | Örnek teklif bitiş tarihi | Süresi dolan teklifin kullanılması |
Tablodaki referans ve ürün kurgusaldır. Son teklif, değişen kur, stok ve navlun varsayımlarıyla yeniden onaya ihtiyaç duyabilir. ICC Incoterms® rehberi teslim ve maliyet sorumluluklarını düzenler, ödeme/ mülkiyet/satış sözleşmesinin tüm hükümlerini tek başına belirlemez.
PO alındığında beş eşleştirme kontrolü
- Şirket: PO'daki alıcı unvanı teklifin gönderildiği ve kredi incelenen şirketle aynı mı?
- Ürün: Kod, model, çizim, kalite ve miktar teklifle eşleşiyor mu?
- Para: Fiyat, para birimi, iskonto, vergi veya ek masraf tutarlı mı?
- Teslim/ödeme: Teslim noktası, termin, ödeme ve garanti hükümleri teklifle uyumlu mu?
- Şartlar: PO ekindeki genel satın alma koşulları satıcının teklifinden farklı mı; yetkili onay gerekiyor mu?
Bu kontroller tamamlanmadan yalnız e-posta konusu “Purchase Order” diye üretime başlamak yerine, farkları yazılı olarak netleştirmek daha güvenlidir. PO satıcıya göre uygulanamaz bir teslim şartı içeriyorsa kabul ve revizyon süreci incelenmelidir.
Kurgusal bir RFQ–PO uyuşmazlığı
Alıcı, kurgusal K-17 parçası için 500 adet RFQ gönderdi. Üretici revize çizim B, 35 günlük üretim süresi üzerinden teklif verdi. Alıcının PO'sunda Rev A ve 15 günlük termin yazıyor. Ürün adı ve toplam miktar aynı görünse de teknik ve teslim koşulları farklıdır. Satış ekibi bunu “sipariş kesin” diye kapatmaz; üretim ve satın alma yetkilileriyle hangi şartın kabul edildiğini yazılı netleştirir.
Doğru CRM sırası RFQ alındı → teknik teyit → teklif gönderildi → PO alındı (koşul kontrolü) → yetkili kabulü / sözleşme teyidi olabilir. Sonrasında sevk, faturalama ve tahsilat birbirinden farklı operasyon aşamalarıdır.
CRM raporunda hangi sütunlar ayrı olmalı?
Talep kimliği, RFQ tarihi, alıcı şirket ve kişi rolü, teklif numarası/sürümü, proforma referansı, PO referansı, koşul uyuşmazlıkları, satıcı kabul tarihi, sözleşme durumu, üretim onayı, sevk ve tahsilat alanlarını ayrı izleyin. Sistemde “teklif gönderildi” ile “PO kabul edildi” aynı durum olamaz.
| Durum | Dayanak belge | Henüz iddia edilmeyecek sonuç |
|---|---|---|
| RFQ doğrulandı | Alıcının ürün/şart talebi | Sipariş alındı |
| Teklif gönderildi | Satıcı onaylı teklif sürümü | Alıcı kabul etti |
| PO incelemede | PO metni ve önceki teklif | Şartlar uyumlu |
| PO/sözleşme teyitli | Yetkili onay, geçerli işlem şartları | Sevk ve ödeme gerçekleşti |
PO ile fiyat teklifini satır bazında uzlaştırma
RFQ sonrasında alıcı PO gönderdiğinde ürün kodu, teknik revizyon, miktar, teslim yeri ve fiyat geçerliliği yeniden karşılaştırılmalıdır. 500 adet için verilen fiyatın 750 adetlik belgeye otomatik taşınması hatalı olabilir.
| Aşama veya sinyal | Doğru değerlendirme |
|---|---|
| Ürün satırı | Kod, sürüm ve adet |
| Ticari satır | Fiyat, para birimi ve geçerlilik |
| Lojistik satırı | Teslim şekli ve adres |
| Onay | Yetkili kabulü |
Bu örnek bir karar desteğidir; gerçek alıcı talebi, teknik uygunluk veya sipariş garantisi oluşturmaz. Kaynağı, kontrol tarihini ve ilgili sorumluyu ayrıca kaydedin.
RFQ ile PO arasındaki belge ve onay farkı
RFQ alıcının teklif istemesini, quotation satıcının önerisini, PO ise alıcının sipariş belgesini temsil eder. Bir PO gelmesi bile teknik ürün kodu, fiyat, miktar ve teslim şartlarının üretici tarafından uzlaştırılmasını gerektirir.
Bu rehberin tekil arama amacı: Arama niyeti: RFQ–PO karşılaştırması; çıktı: sipariş kabulü kontrolü.
TMT DealMakers satış sürecinde nasıl yer alır?
TMT DealMakers potansiyel uluslararası alıcı araştırması, ürün bazında nazik ve kişiselleştirilmiş iletişim, alıcının teknik bilgi talepleri ve ticari görüşmelerin koordinasyonu üzerinde çalışır. Üretici adına hukuken bağlayıcı fiyat/teslim taahhüdü verildiği varsayılmaz. TMT DealMakers'ın çalışma yaklaşımını inceleyin. Alıcı araştırması ve siparişin sözleşmeyle kesinleşmesi farklı süreçlerdir.
Kaynaklar ve sınırlar
- International Trade Administration — Pro Forma Invoice
- International Trade Administration — Common Export Documents
- International Chamber of Commerce — Incoterms® Rules
- International Trade Administration — Company and Partner Risk
Kaynak kontrol tarihi: 15 Kasım 2026. PO'nun sözleşmesel bağlayıcılığı evrensel tek aşama değildir; tarafların belgeleri, uygulanabilir hukuk ve sözleşme uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Örnekler gerçek işlem değildir.
Hedef alıcınızı birlikte değerlendirelim
Ürününüzün kullanım alanı, hedef ülke ve olası alıcı profili üzerinden uygulanabilir araştırma kapsamını görüşebilirsiniz. Araştırma, satın alma veya satış garantisi değildir.
TMT DealMakers ana sayfasını inceleyin